III SA 2077/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędziowie Małgorzata Jarecka, Jerzy Płusa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych. oddala skargę Decyzją z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] [...] Urząd Skarbowy w Z. umorzył postępowanie w sprawie wniosku złożonego dnia 27.12.2000 r. przez T. W. dotyczącego umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994r. Uzasadniając decyzję, organ stwierdził, iż postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak kwoty zaległości z ww. tytułu. Strona pismem z dnia [...].05.200lr. wystąpiła do Izby Skarbowej w Z. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej organu pierwszej instancji. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...].11.2001r. Nr [...] odmówiła wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu niższego stopnia ze względu na bezprzedmiotowość postępowania w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę wynikającą z braku zaległości podatkowej będącej przedmiotem wniosku. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania podatniczki od ww. decyzji Izby Skarbowej w Z. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...].01.2001 r. umarzającej postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994r. Minister Finansów uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej [...] Urzędu Skarbowego w Z.. Wskazując na przyczynę uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Minister napisał, że zgodnie z art. 165 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. A więc wniosek strony powinien zostać rozpatrzony pod kątem wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 247 § 1 pkt 3 uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji [...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...].01.2001r. Z materiału dowodowego wynika, że wprawdzie Izba Skarbowa odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale jednocześnie dokonała oceny decyzji ostatecznej [...] Urzędu Skarbowego z przesłanki z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Wobec powyższego, należało uchylić decyzję Izby Skarbowej w Z. w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W kwestii umorzenia przez Urząd Skarbowy postępowania na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa Minister stwierdził, że w dniu złożenia przez stronę wniosku o umorzenie odsetek, nie posiadała ona zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994r. Zaległość ta została bowiem uregulowana wraz z odsetkami za zwłokę w dniach 4 i 11 grudnia 2000r., zaś wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę z dnia 22.12.2000r. wpłynął do organu podatkowego w dniu 27.12.2000r. Warunkiem rozpatrywania wniosku o umorzenie jest istnienie zaległości podatkowej w dniu złożenia przez podatnika wniosku w tej sprawie. W przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie wystąpiła. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty, jeszcze przed złożeniem wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę. Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W związku z powyższym zdaniem Ministra nie było podstaw na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa do stwierdzenia nieważności decyzji. W złożonej skardze na wymienioną decyzję skarżąca wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie: art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie nie zgodne z prawem, art. 120, 121 i 122 ustawy z dnia 29.08.1997r ordynacja podatkowa poprzez działanie wbrew przepisom prawa, 3. art. 187 i 191 ustawy z dnia 29.08.1997r ordynacja podatkowa poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego, 4. art. 67 § ustawy z dnia 29.08.1997r ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia odsetek od zaległości podatkowych, 5. art. 247 §1 pkt. 3) ustawy z dnia 29.08.1997r ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji we wnioskowanym zakresie. Opisując stan faktyczny sprawy strona skarżąca zwróciła uwagę na przewlekłość postępowania, co w konsekwencji stanowiło przyczynę wykreowania odsetek. Podniosła, iż Urząd Skarbowy dokonał zabezpieczenia należności w drodze zajęcia ruchomości i obciążenia nieruchomości hipoteką. Zdaniem strony fakt zapłaty zobowiązania podatkowego nie niweczy zasadności wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Zapłata kwot przed wydaniem decyzji lecz w momencie, w którym wielkości te były już znane było jedynie reakcją obronną przed bezprawiem Urzędu zmierzającą do minimalizowania strat. Podatniczka z wnioskiem o umorzenie odsetek wystąpiła po otrzymaniu decyzji działając w zaufaniu do organu, iż za okres jego bierności i niepodejmowania jakichkolwiek działań me będzie obciążana. Reakcja Urzędu była odwrotna od spodziewanej i sprawę potraktowano jako bezprzedmiotową. W tych okolicznościach usankcjonowano bezprawie kosztem podatniczki, która musiała zapłacić kwoty wielokrotnie przewyższające faktyczne zaległości podatkowe. Wskazując na treść art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej zdaniem skarżącej za rażące naruszenie prawa godzące w interes publiczny, uzasadniające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, uznać należy takie postępowanie organów podatkowych, które prowadzi do dodatkowego obciążenia podatnika odsetkami za zwłokę w okresie wieloletniej zupełnej bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność wydanych decyzji zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia stwierdzić należy, iż nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wzruszenie decyzji. Zarzuty skargi sprowadzają się do zarzutu bezpodstawnego umorzenia postępowania podatkowego w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w sytuacji, gdy przed złożeniem żądania o przyznanie ulgi zobowiązanie wygasło na skutek zapłaty podatku przez podatnika. Jak wynika z akt sprawy, po złożeniu wniosku przez stronę Urząd Skarbowy dokonał merytorycznych ustaleń w oparciu o przepis art. 67 i 208 Ordynacji podatkowej. Jest niesporne, iż przed złożeniem żądania strona należny podatek wpłaciła. Zapłata zaległości podatkowej, stwierdzonej decyzją wymiarową, spowodowała wygaśnięcie zobowiązania (zaległości), wobec czego podatnik nie miał już żadnego, prawem przewidzianego, uprawnienia do żądania umorzenia nie istniejącej zaległości podatkowej. Tym samym postępowanie wszczęte po uiszczeniu należności podatkowej było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Urząd Skarbowy nie mógł zatem wydać w przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek zapłaty (art. 59 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa) innej decyzji od tej jaka zapadła. Z tych przyczyn nie można mówić o naruszeniu prawa, tym bardziej o rażącym naruszeniu przy wydawaniu decyzji. Jednocześnie należy stwierdzić, iż przewlekłość postępowania choć jest naganna z punktu widzenia art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej to dla potrzeb tego postępowania nie miała żadnego znaczenia. Ponieważ strona nie wykazała jak i Sąd nie dopatrzył się z urzędu naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji.