III SA 2167/03
WyrokWSA w Warszawie2004-12-22
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Małgorzata Długosz - Szyjko, Jerzy Płusa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, stosując uznanie administracyjne, może odmówić umorzenia odsetek za zwłokę, nawet jeśli istnieją przesłanki wskazujące na ważny interes podatnika?Ratio decidendi
Organ podatkowy, stosując instytucję umorzenia zaległości podatkowej w trybie uznania administracyjnego, ma prawo odmówić umorzenia odsetek za zwłokę, nawet przy istnieniu ważnego interesu podatnika. Kontrola legalności takiej decyzji sprowadza się do zbadania, czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a nie do merytorycznej oceny zasadności odmowy.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę, umorzenie dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Organ pierwszej instancji umorzył dodatkowe zobowiązanie i rozłożył zaległość na raty, ale odmówił umorzenia odsetek za zwłokę. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek. Strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając wadliwość decyzji i brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę, umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł, umarzającą w całości dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] oraz rozkładającą na 12 rat zapłatę zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2002 r., który następnie uzupełniany był pismami z dnia [...] stycznia 2003 r. i [...] stycznia 2003 r., strona skarżąca wystąpiła do Urzędu Skarbowego o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na 12 rat spłaty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł, umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł oraz umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] Urząd Skarbowy - uznając część argumentów skarżącej spółki - umorzył w całości dodatkowe zobowiązanie podatkowe oraz rozłożył na 12 rat spłatę zaległości podatkowej z tytułu podatku towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę, jednocześnie odmówił umorzenia odsetek za zwłokę.
Od powyższej decyzji strona w dniu [...] lutego 2003 r. wniosła odwołanie, w którym wniosła o zmianę powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę. Strona nie zgodziła się z argumentacją Urzędu Skarbowego, który nie znalazł podstaw do udzielenia jej wnioskowanej ulgi podatkowej. Jako przyczynę zaistniałej trudnej sytuacji, w której się znalazła strona wskazała na współpracę podjętą z nieuczciwym kontrahentem. Strona dodatkowo podniosła, że wyegzekwowanie wszystkich należności grozi likwidacją spółki.
Izba Skarbowa w W. w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] stwierdziła, że Urząd Skarbowy zasadnie odmówił umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki przemawiające za przyznaniem stronie ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie strony decyzja powyższa jest wadliwa, ponieważ jej wydanie nie zostało poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, co doprowadziło do przekroczenia granicy dzielącej uznanie administracyjne od dowolności. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stał się właściwy do rozpatrzenia niniejszej skargi stosownie do przepisów art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, tylko stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego lub procesowego w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a. - stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd w rozpoznawanej sprawie nie znalazł przesłanek wskazujących, iż zaskarżona decyzja narusza prawo i uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dalej ord.pod. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika albo interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl § 2 cytowanego przepisu umorzenie zaległości powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru ( w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej czy innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ podatkowy, organ podatkowy, zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu podatnika.
Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził, aby w toku tego postępowania nie podjęto niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrano dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego oraz istnienia ustawowych przesłanek tej decyzji.
W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający umorzenie wnioskowanej należności.
Z akt sprawy wynika, że w ramach przeprowadzonego postępowania podatkowego została przeanalizowana sytuacja ekonomiczno-finansowa Skarżącej. Organy dokonując analizy danych wynikających z zebranych dokumentów w sposób prawidłowy oceniły sytuację majątkową podatnika. W świetle powyższego chybiony jest zarzut Skarżącej spółki o nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.
W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło