III SA 2182/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Edmund Łój (spr.), Sędzia NSA Jan Rudowski, Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie przyznania wynagrodzenia za dozór oddala skargę Izba Skarbowa w P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2000r. utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] kwietnia 2000r. odmawiające M. G. przyznania kosztów z tytułu sprawowania dozoru oraz przyznania wynagrodzenia z tego tytułu. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P. postanowieniem z dnia 5 września 2000r. sygn. akt II SA/Po 1719/00 odrzucił skargę pełnomocnika skarżącego z uwagi na niedopełnienie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W tej sytuacji pełnomocnik M. G. wnioskiem z dnia [...] września 2000r. zażądał od Ministra Finansów stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2000r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji wywodząc, iż zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a to z uwagi na rażące naruszenie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tymże wniosku zawarty został ponowny wywód, iż M. G. przechowywał mienie powierzone jemu postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 1999r. w sytuacji, kiedy nie był zobowiązany do zapłaty podatku w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i w sytuacji, gdy nie został zobowiązany do nieodpłatnego sprawowania tegoż dozoru. Minister Finansów w załatwieniu podania strony postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2000r., a po rozpatrzeniu żądania o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] lipca 2002r. utrzymał w mocy swoje dotychczasowe rozstrzygnięcie. We wstępnej części swego rozstrzygnięcia Minister Finansów stwierdził, co następuje. Urząd Skarbowy P. na podstawie postanowienia nr [...] z dnia [...] października 1999 r. wydanego stosownie do art. 154 § 2 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U, z 2002 r. Nr 110. poz. 968 z późn. zm.) dokonał zabezpieczenia należności Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 1999 r. w kwocie [...] PLN na majątku Przedsiębiorstwa Wytwórczo-Handlowo-Usługowego Spółka z o.o. "T" w P. , m. in. na ruchomościach. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem zobowiązanego, a ściśle Prezesa Spółki z o.o. "T" Pana J. K., w siedzibie Spółki przy ul. [...] w P.. W dniu[...] grudnia 1999 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę o odwołaniu Pana J. K z funkcji Prezesa Spółki. W związku z tym Pan J. K. powiadomił Urząd Skarbowy o niemożności dalszego pełnienia dozoru. W tej sytuacji Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] powierzył dozór nad zajętymi ruchomościami udziałowcowi Spółki i jednocześnie członkowi Rady Nadzorczej Sp. z o.o. "T" Panu M. G. W dalszej części swego uzasadnienia Minister wyjaśnił, iż istotnie zobowiązanym w niniejszym postępowaniu jest Spółka z o.o. "T" działająca przez swych ustawowych przedstawicieli, którym pozostawał w chwili zajęcia ruchomości Pan J. K. Jednakże w związku z powiadomieniem organu egzekucyjnego o zaprzestaniu pełnienia przez Pana J. K. funkcji Prezesa Spółki, dokonano zmiany w sprawowanym dozorze w zakresie ustawowego przedstawiciela Spółki i pozostał nim Pan M. G. , będący współwłaścicielem Spółki posiadającym 50,54 % udziałów i jednocześnie członkiem Rady Nadzorczej Spółki. Potwierdzenie przyznania Panu M. G. dozoru zajętych ruchomości stanowiło wydane przez organ egzekucyjny postanowienie z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...]. Wydane postanowienie nie oznacza, że dozór zajętych ruchomości został powierzony Panu M. G. bez jego zgody. Należy zauważyć, iż Pan M. G. przyjmując dozór zajętych ruchomości nie uzależniał jego sprawowania przyznaniem wynagrodzenia. Ponadto przyjmując dozór zajętych ruchomości podpisał oświadczenie, w którym zobowiązał się przechowywać zajęte ruchomości z taką starannością, aby nie straciły one na wartości oraz wydawać je na wezwanie organu egzekucyjnego. Poza tym wskazał sam miejsce dozoru, jak i warunki przechowywania zajętych ruchomości. W świetle powyższego nie zasadny jest zarzut, że dozór zajętych ruchomości powierzony został Panu M. G. bez jego zgody. Nie ulega wątpliwości, iż w chwili odwołania Prezesa Spółki i otwarcia likwidacji Spółki, prawo do jej reprezentowania przejął likwidator Spółki w granicach zakresu działania wskazanego w art. 271 § 1 Kodeksu Handlowego tj. zakończenia interesów bieżących Spółki, ściągnięcia wierzytelności, wypełnienia zobowiązań i spieniężenia majątku Spółki. Z powołanego przepisu prawa wynika, że likwidator Spółki, reprezentuje Spółkę tylko w granicach związanych z likwidacją Spółki, natomiast zajętymi w celu zabezpieczenia ruchomościami, Spółka nie mogła w okresie zabezpieczenia dysponować, włącznie z ich spieniężeniem. W świetle powyższego uznanie Pana M. G. , będącego członkiem Rady Nadzorczej i jednocześnie współwłaścicielem Spółki posiadającym 50,54% udziałów, za reprezentanta Spółki nie można traktować jako rażącego naruszenia prawa. Tym bardziej, że w świetle dotychczasowego jednolitego stanowiska doktryny i orzecznictwa, naruszenie prawa ma charakter rażący w przypadku, gdy jest wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Jeżeli jednak przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet w konkretnych wypadkach-mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Jeżeli mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, to uchybienie prawa ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej. W uzasadnieniu skargi zawarty został wywód, iż zajęte stanowisko Ministra Finansów w spornej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż członek rady nadzorczej i jednocześnie udziałowiec spółki jest jej reprezentantem w chwili odwołania prezesa takiej spółki i otwarcia jej likwidacji, bowiem w świetle przepisów art. art. 198, 265 § 3 oraz art. 266 Kodeksu Handlowego ani zgromadzenie wspólników, ani rada nadzorcza nie są uprawnione do reprezentacji spółki, dotyczy to także poszczególnych wspólników spółki z o.o. Do spółki w okresie likwidacji stosuje się m.in. przepisy o władzach spółki (art. 265 § 3 k.h.), a pozycja likwidatora w sp. z o.o. odpowiada pozycji zarządu lub członka zarządu. W skardze podkreślono, iż dozór skarżącemu powierzono nie na jego życzenie, lecz z mocy orzeczenia organu, w którym wskazano na jego obowiązki oraz pouczono o odpowiedzialności karnej, a ze strony skarżącego nie było deklaracji nieodpłatności dozoru. Skoro więc skarżący wystąpił z żądaniem przyznania jemu zwrotu wydatków i wynagrodzenia to organ był obowiązany zrealizować dyspozycję wynikającą z art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej. W skardze dodano, iż M. G. dozorował przekazane jemu mienie w obiekcie należącym do niego. Wprawdzie Sp. z o.o. "T" wynajmowała wcześniej lokal pod tym samym adresem, lecz w okresie dozoru Spółka "T" nie prowadziła w tych pomieszczeniach działalności gospodarczej. Argumentując naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. przez Ministra Finansów autor skargi wywodził, że na żadnym etapie postępowania kolejne organy nie zapoznały pełnomocnika strony z materiałem dowodowym sprawy. Wprawdzie każdy, będący stroną w postępowaniu administracyjnym zna "swoją sprawę" i posiada dokumenty doręczone jemu przez organ prowadzący postępowanie, lecz nie oznacza to, że został zapoznany z wszystkimi dowodami, które znajdują się bądź powinny znajdować się w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym stanowiącym reakcję na tę odpowiedź pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż M. G. nie może być zaliczony do żadnej kategorii dozorców wymienionych w art. 100 i 101 ustawy egzekucyjnej, stąd też Minister Finansów nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że wyżej wymienione przepisy dopuszczały możliwość rozbieżnej interpretacji co do roli, jaką spełnia w tej sprawie M. G. W tymże piśmie zauważono, iż wprawdzie stan faktyczny sprawy w istocie pozostaje poza sporem co do tego, iż zobowiązanym do zapłaty zaległości podatkowych była spółka "T", ale towar należał do PHU "L", którego właścicielem był M. G. Minister Finansów w odpowiedzi na to pismo stwierdził, że zarzut skargi, iż zajęte ruchomości nie stanowiły własności spółki "T" jest nowym zarzutem, a ponadto taki zarzut podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 38 ustawy egzekucyjnej, a wreszcie tego rodzaju zarzut nie został zgłoszony do protokołu zajęcia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić kwestię właściwości WSA do rozstrzygania niniejszej skargi. Otóż zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zaś z dniem 1 stycznia 2004r. weszła w życie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające .... sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i art. 3 § 1 tejże ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (ust 134 § 1), a wyrok wydaje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1). Przechodząc do kwestii oceny zarzutów skargi należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) wśród ogólnych zasad w postępowaniu administracyjnym wymienia regułę (art. 7 § 2) stosowania najmniej uciążliwego środka dla zobowiązanego. Zasada ta ma także zastosowanie w postępowaniu dotyczącym ustanowienia dozoru nad zajętą ruchomością (art. 100 i nast. ustawy egzekucyjnej). Decydują o tym dwa zasadnicze względy. Ustawodawca zakłada bowiem, że pozostawienie zajętej ruchomości pod nadzorem zobowiązanego daje rękojmie należytego jej przechowania, a nadto zobowiązany nie ponosi kosztów wykonywania dozoru przez osobę trzecią oraz wynagrodzenia dla tej osoby (art. 102 § 2 w zw. z art. 64 c zd. drugie ustawy egzekucyjnej). Analiza treści art. 100 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi do wniosku, iż przepis ten zawiera normę nakazującą pozostawienie zajętego mienia pod dozorem zobowiązanego w sytuacji, kiedy nie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające oddanie mienia pod dozór osoby trzeciej. W przepisie art. 100 § 1 ustawy ustawodawca pozwala na oddanie pod dozór ruchomości dorosłemu domownikowi zobowiązanego, albo osobie, u której ruchomość została zajęta, przy czym zarówno zobowiązany, jak i te osoby nie otrzymują zwrotu kosztów dozoru, jak i wynagrodzenia za ten dozór (art. 102 § 2 ustawy). W wyroku z dnia [...] listopada 2002r. w sprawie [...] Sąd Najwyższy uznał, iż oddanie ruchomości pod dozór osoby trzeciej bez spełnienia warunku z art. 102 § 1 ustawy należy potraktować jako działanie bezprawne rodzące odpowiedzialność funkcjonariuszy organu egzekucyjnego. W realiach niniejszej sprawy M.G. nie może uważać się za dozorcę – osobę trzecią wyznaczoną przez organ egzekucyjny, a nie mającą nic wspólnego ze spółką "T". W postanowieniu z dnia [...] grudnia 1999r. organ egzekucyjny wyjaśnił, iż dotychczasowa osoba sprawująca dozór w imieniu zobowiązanej Spółki, Prezes J. K. został z dniem [...] grudnia 1999r. odwołany z funkcji i w to miejsce należało wyznaczyć inną osobę. W chwili podejmowania postanowienia organ egzekucyjny uznał, że tą osobą, która może działać w imieniu zobowiązanego, jest członek rady nadzorczej M. G. Z przyznanych przez skarżącego okoliczności wynika, iż zajęte mienie znajdowało się w chwili dokonania czynności egzekucyjnej w siedzibie spółki i w lokalu należącym do niego. Zasadnie zatem w postępowaniu egzekucyjnym przyjęto, iż skarżący należał do grona osób wymienionych w art. 100 § 1 ustawy egzekucyjnej, którym nie przysługuje wynagrodzenie za dozór. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami materialnoprawnymi, a także wadami procesowymi wymagającymi jego usunięcia z obrotu prawnego. Z tych przyczyn skargę oddalono, po myśli art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. s. J. Rudowski s. E. Łój s. E. Radziszewska – Krupa