III SA 2311/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędziowie Sędzia WSA Hanna Kamińska,, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2004r. sprawy ze skargi J. B. – Przedsiębiostwo w K. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia w sprawie o restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; 3) zasądza od organu II instancji na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 15 listopada 2002r. J. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] w K. wystąpił o restrukturyzację należności publicznoprawnych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej ustawą o restrukturyzacji. Pismem z dnia [...] listopada 2002r. Kierownik Sekcji Aktywizacji Zawodowej PFRON zwrócił się do Strony o uzupełnienie ww. wniosku w terminie trzech dni od daty otrzymania pisma, przez załączenie: - programu restrukturyzacyjnego, - bilansu oraz rachunku zysków i strat na dzień 30 czerwca 2002r., - harmonogramu spłaty wymaganych zobowiązań lub oświadczenia o spłacie, - kopii ewidencji wartości niematerialnych i prawnych wraz z informacją o ustanowionych na nich obciążeniach. W podstawie prawnej podano: art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 5, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji. W odpowiedzi na to pismo Strona w dniu 5 grudnia 2002r. stwierdziła, że nie przygotowywała programu restrukturyzacji, gdyż jest małą firmą i zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji nie ma obowiązku dołączać tego programu. Oświadczyła jednocześnie, że podjęła szereg działań, które przyczyniają się do normalnego funkcjonowania firmy, negocjuje też z wierzycielami spłatę zadłużenia i prowadzi intensywną pracę w zakresie windykacji należności. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w decyzji z dnia [...] grudnia 2002r., nr [...], pozostawił bez rozpoznania wniosek w sprawie restrukturyzacji. W uzasadnieniu podał, że powodem było niezałączenie przez Stronę harmonogramu spłaty wymagalnych zobowiązań, natomiast z art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji wynika, że wniosek nie zawierający choćby niektórych danych lub załączników wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 i 2 tej ustawy pozostawia się bez rozpoznania. W podstawie prawnej zostały wskazane dodatkowo przepisy: art. 49 ust. 1 i 2, art. 69 pkt 1, art. 70 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), zwanej dalej ustawą o rehabilitacji zawodowej, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 3, art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 1991r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 ze zm.), art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową. Pan J. B. w odwołaniu z dnia 14 stycznia 2003r., które wpłynęło do organu w dniu 20 stycznia 2003r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie art. 13 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji. Stwierdził również, że wniosek o restrukturyzację wypełnił zgodnie z załączonym wzorem, dołączając wymagane załączniki, w tym także harmonogram spłat. W związku z tym nie potrafi wytłumaczyć, jak to się stało, że w chwili obecnej w aktach sprawy brak jest harmonogramu, który najprawdopodobniej uległ w PFRON zawieruszeniu, czym obciąża się Stronę. Zastępca Wydziału Windykacji PFRON pismem z dnia [...] marca 2003r., nr [...] zwrócił się z prośbą – stosownie do art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - o przedstawienie w terminie 7 dni (bez wskazania konsekwencji, polegających na pozostawieniu bez rozpoznania złożonego wniosku o restrukturyzację) wykazu wymagalnych długów na dzień 30 czerwca 2002r. wraz z planowanym harmonogramem ich spłaty. Dzięki temu będzie możliwe dokonanie powtórnej analizy dokumentów z uwagi na treść art. 226 i 227 Ordynacji podatkowej. Stronę poinformowano jednocześnie, że we wniosku z dnia 14 listopada 2002r. znajduje się jedynie wykaz zobowiązań z terminami płatności, a nie harmonogramem spłat. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w decyzji z dnia [...] lipca 2003r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Prezesa Zarządu PFRON, w podstawie prawnej powołując: art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 13 ust. 2 i 5, art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji. W uzasadnieniu uznano, że dołączony do wniosku załącznik nr 6 – zestawienie zobowiązań – nie jest harmonogramem spłat oraz budzi wątpliwości czy wykazano w nim wszystkie wymagane zobowiązania według stanu na dzień 30 czerwca 2002r., nie zawiera również daty spłaty wymaganych zobowiązań. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 sierpnia 2003r., p. J. B. wniósł o uchylenie tego aktu oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przypisanych, uzupełniając zarzuty o naruszenie art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację przytoczoną w odwołaniu, stojąc na stanowisku, że organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, że organ pierwszej instancji nie podjął żadnych kroków mających na celu wyjaśnienie sprawy. Strona została bowiem w toku postępowania wezwana do uzupełnienia wniosku w sprawie restrukturyzacji, z jednoczesnym wskazaniem przyczyny nie uznania przedłożonego harmonogramu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z nieco innych powodów, niż wskazane w jej uzasadnieniu. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c p.p.s.a.). W sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wydane w sprawie, stanowią formę zakończenia postępowania podatkowego, nie rozstrzygając sprawy, co do jej istoty. Wydanie tego typu rozstrzygnięcia jest prawidłowe, gdy patrzy się na art. 13 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. W zakresie należności Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, znanych na dzień 31 grudnia 2001r., zgodnie z art. 9 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 49 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o rehabilitacji zawodowej - zastosowanie mają przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Nie kwestionują tego organy administracyjne, jak wynika z podstaw prawnych wskazanych w decyzjach będących przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że przy wydawaniu decyzji, którymi pozostawia się bez rozpoznania wniosek o restrukturyzację nie powinny być przestrzegane przepisy procedury zawarte w Ordynacji podatkowej. Sąd zauważa, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, co prawda, po otrzymaniu wniosku o restrukturyzację, wezwał Skarżącego do jego uzupełnienia, ale nie poinformował go o konsekwencjach płynących z niewykonania takiego wezwania i wyznaczył trzydniowy termin, zamiast siedmiodniowego, o którym mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast dokonanie powyższej czynności rządzi się określonymi regułami, których dochowanie ma szczególne znaczenie, z uwagi na powstające w jego następstwie skutki. Organ administracyjny pierwszej instancji miał zatem obowiązek dochować zasad określonych procedurą, jeśli zdecydował się na wzywanie do uzupełnienia braków wniosku, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2003r., sygn. akt FPK 3/03 (ONSA2003/4/125), które w piśmiennictwie budziło kontrowersje (por. glosę T. Burczyński Monitor Podatkowy 2003/10/49). W sposób należyty powinien więc wskazać termin wykonania wezwania, podstawę prawną takiego działania oraz poinformować stronę – w sposób jasny – o konsekwencjach niewykonania tego wezwania w terminie wskazanym. Analiza wezwania z dnia [...] listopada 2002 r. prowadzi do wniosku, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie spełnił powyższych wymogów. W podstawie prawnej zabrakło powołania się na art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten normuje tryb postępowania z podaniami strony (w tej sprawie z wnioskiem o restrukturyzację), które zawierają braki formalne. Działania organu powinny odpowiadać regułom ustalonym w art. 155 - 160 Ordynacji podatkowej (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa – komentarz, wydawnictwo "Dom Organizatora", Toruń 2002, str. 577). Nieprawidłowe jest również dokonanie przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ponownego wezwania Strony skarżącej do przedstawienia wykazu wymaganych długów na dzień 30 czerwca 2002r. wraz z planowanym harmonogramem spłat, już po wniesieniu odwołania do organu wyższej instancji. Przede wszystkim z uwagi na to, że stosownie do art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej, jeśli organ pierwszej instancji decyduje się na uwzględnienie odwołania strony, to ma obowiązek wydać nową decyzję, uchylającą bądź zmieniającą starą. Natomiast, jeśli uznaje, że brak jest podstaw do zastosowania art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej, to na mocy art. 227 § 1 Ordynacji podatkowej przekazuje odwołanie strony wraz z aktami właściwemu organowi odwoławczemu w terminie miesiąca od jego otrzymania. Nie może więc ponownie wzywać strony do uzupełnienia braków, czyniąc to na dodatek w nieprawidłowej formie - bez pouczenia o skutkach nie przesłania w terminie ww. dokumentów. Sąd zauważa, że organ podatkowy – zgodnie z konstytucyjną zasadą, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz powtórzoną w unormowaniach ustawowych w art. 120 Ordynacji podatkowej – ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. W ocenie Sądu wyżej wskazane naruszenie przepisów procedury miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało stwierdzenie, że decyzja wydana w pierwszej instancji była obarczona wadą. Organ odwoławczy powinien ją uchylić. Nie uczynił tego, co oznacza, że sam również naruszył prawo procesowe (m.in. art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec stwierdzenia naruszenia prawa procesowego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy orzekł, jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § l pkt l lit c) p.p.s.a. w związku z art. 132 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ma swoje oparcie w art. 152 p.p.s.a. Sąd uwzględnił bowiem skargę strony. Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego z pkt 3 sentencji wydano na mocy art. 200 w związku z art. 209 p.p.s.a.