III SA 2769/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę III SA 2769/03 Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził w Stosunku do W. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. egzekucję należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W dniu [...] lipca 2002 r. W. K. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podnosił, że nie jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), gdyż posiada gospodarstwo o powierzchni mniejszej niż 1 ha oraz pozostaje w stosunku pracy i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w ZUS, co wyłącza w stosunku do niego obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. złożony wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego uzasadnienie potraktował jako zarzut na postępowanie egzekucyjne w rozumieniu przepisów art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t. jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, popz. 161 ze zm.). Wniesiony zarzut organ egzekucyjny przekazał do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w celu wyrażenia przez wierzyciela stanowiska w przedmiocie wniesionego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 34 § 4 powołanej ustawy, uznał wniesiony zarzut za bezzasadny i postanowił o jego nieuznaniu. Mając powyższe na uwadze Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. nie uwzględnił wniesionego przez W. K. zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego. W. K. w dniu [...] sierpnia 2002 r. wniósł do dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi W. K. tak jak we wniesionym wcześniej zarzucie podnosił, że po jego stronie nie istniał obowiązek objęty egzekucją. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał wniesioną skargę za skargę, o której mowa w art. 54 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i po jej rozpatrzeniu, postanowieniem dnia [...] października 2002 r. skargę tę uznał za bezzasadną i oddalił ją. Na postanowienie to W. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r. sygn. akt. 3100/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wniesiony w dniu [...] sierpnia 2002 r. przez W. K. środek mimo jego nazwania "skargą" w rzeczywistości był zarzutem w sprawie postępowania egzekucyjnego, w którym W. K. podnosił nie istnienie po jego stronie obowiązku objętego egzekucją. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał organom egzekucyjnym rozpatrzenie wniesionego zarzutu w trybie określonym w przepisach art. 34 § 1 - 5 powołanej ustawy. W związku z oceną prawna wyrażona w wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. przekazał pismo wniesione przez W. K. w dniu [...] sierpnia 2002 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. celem jego rozpatrzenia jako zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. na podstawie art. 105 K.p.a. w związku z art. 110 K.p.a i art. 17 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie w sprawie złożonego prze zobowiązanego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że wniesiony w dniu [...] sierpnia 2002 r. zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego stanowił powtórzenie zarzutu zgłoszonego w dniu [...] lipca 2002 r. w przedmiocie, którego organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2002 r., które to postanowienie uprawomocniło się. Z tego względu organ egzekucyjny uznał, że na podstawie art. 110 K.p.a. jest związany wydanym postanowieniem i nie ma prawa orzekać po raz drugi w tej samej sprawie. Na postanowienie to W. K. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na postanowienie to W.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzuty w niej wywiedzione uznał za bezzasadne i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należało podkreślić, że organy egzekucyjne rozpoznając na nowo sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) były związane oceną prawną wyrażoną w tym wyroku. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W zapadłym w sprawie wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesione w dniu 30 sierpnia 2003 r. przez skarżącego pismo nazwane przez niego skargą w rzeczywistości stanowiło zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 pkt 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Izba Skarbowa wniesione przez skarżącą pismo zawierające zarzuty w zakresie postępowania administracyjnego, bezpodstawnie zakwalifikowała jako skargę określoną w art. 54 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd zważył, że organy przy rozpatrywaniu sprawy zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków powinny odczytywać według ich treści a nie według nazw nadanych przez uczestników postępowania. W świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., III SA 1111/93, ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., sygn. III SA 92/87, GAP 1988 Nr 11, s. 44). Zasada zgodnie, z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., IV SA 949/92 niepublikowany). Z tych względów w rozpoznanej sprawie organy będąc związane oceną prawną wyrażoną w zapadłym wyroku miały obowiązek potraktować wniesione przez skarżącego pismo jako zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego. W rozpoznanej sprawie skarżący wniósł w dniu [...] lipca 2002 r. zarzut nieistnienia obowiązku egzekucyjnego w sprawie, którego Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał postanowienie, którym nie uznał wniesionego zarzutu za zasadny. Postanowienie to wobec niewniesienia na nie zażalenia stało się prawomocne. W tej sytuacji wniesiony w dniu [...] sierpnia 2003 r. zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku należało uznać za powtórnie wniesiony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, w tym samym przedmiocie tj. w przedmiocie nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Skoro w sprawie zarzut ten został rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem, które na podstawie art. 110 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 powoływanej ustawy wiązało organy egzekucyjne to organy nie miały możliwości orzekania w przedmiocie tego zarzutu po raz drugi. Związanie organu wydanym aktem administracyjnym oznacza, że akt ten nie może być uchylany lub zmieniany w postępowaniu poza przypadkami wyraźnie wskazanymi w przepisach prawa. Tego rodzaju przypadkami są wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 - 8 K.p.a. oraz stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 - 7 K.p.a. które to instytucje na podstawie art. 126 w zw. z art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza również zakaz orzekania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy mający wpływ na treść postanowienia nie uległ zmianie. W rozpoznanej sprawie nie doszło do wzruszenia wydanego wcześniej postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne mające wpływ na ocenę prawną wniesionego zarzutu, inne niż okoliczności istniejące w dniu wydania pierwszego postanowienia. Z tego względu w ocenie Sądu Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie uznał postępowanie wszczęte w wyniku wniesionego powtórnie zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. Powoływana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przepisie art. 17 § 1 stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z uwagi na treść przytoczonego przepisu należy przyjąć, że postanowienie jest podstawową formą rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to pełni w zakresie tego postępowania taką rolę jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu zdaniem Sądu do spraw, w których zapada rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w formie postanowienia, zastosowanie mają również przepisy K.p.a. dotyczące decyzji w tym również art. 105 § 1 i 2 regulujący umorzenie postępowania. W rozpoznanej sprawie, mimo że strona skarżąca nie podnosiła tej kwestii wątpliwości może budzić treść podjętego rozstrzygnięcia w szczególności wątpliwość może budzić okoliczność czy w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość w zakresie zgłoszonego zarzutu. Sąd zważył jednak, że organy egzekucyjne w sposób szczegółowy uzasadniły wydane w sprawie postanowienia wskazując na brak możliwości uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w zakresie postępowania egzekucyjnego z uwagi na związanie organów wcześniejszym postanowieniem w przedmiocie tego samego zarzutu. Z tego względu nawet, gdyby uznać, że w sprawie zgłoszonego zarzutu nie zachodziła bezprzedmiotowość, to i tak z powodu opisanych wyżej okoliczności a w szczególności ze względu na związanie organów egzekucyjnych wcześniejszym postanowieniem, zarzut skarżącego nie mógłby zostać uwzględniony. Tak więc w tej sytuacji należałoby przyjąć, że uprawnienia skarżącego nie zostały naruszone w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjmując nawet, że w sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość należałoby stwierdzić bezzasadność zgłoszonego zarzutu, co w końcowym efekcie doprowadziłoby do nieuwzględnienia zgłoszonego zarzutu. Zatem końcowy efekt sprawy nawet przy założeniu, że nie wystąpiła w niej bezprzedmiotowość byłby taki sam jak przy założeniach przyjętych w rozpoznanej sprawie przez organy egzekucyjne. Z tego względu Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiły naruszenia prawa dające podstawę do wyeliminowania przez Sąd zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) lub do wydania orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy . Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.