III SA 283/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej zwrot kwoty 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. przekazał w celu przedstawienia opinii wierzycielowi – [...]Urzędowi Skarbowemu w R. - 13 wniosków p. D. S. z dnia [...] października 2002r. o jednakowej treści, dotyczących tytułów wykonawczych w podatku od towarów i usług za okres 1996r. i 1997r. Powód: treść wyżej wymienionych pism spełniała przesłankę wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, o której mowa w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwanej dalej p.e.a., mimo iż Strona stwierdziła, że chodzi jej o zaskarżenie czynności "zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A.". We wnioskach podniesiono bowiem, że do dnia wniesienia skarg Strona nie otrzymała decyzji na zobowiązanie w podatku od towarów i usług, w związku z czym należy uchylić przedmiotową czynność egzekucyjną i umorzyć postępowanie egzekucyjne. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2002r., nr [...], [...] Urząd Skarbowy, jako wierzyciel, wyraził swoje stanowisko w zakresie egzekwowanego podatku od towarów i usług, stwierdzając, że zarzuty Strony są nieuzasadnione, gdyż doręczenie decyzji o numerach [...], [...], które były podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, dotyczących podatku od towarów i usług nastąpiło w dniu [...] listopada 2001r. W aktach sprawy jest pokwitowanie odbioru decyzji przez stronę. Izba Skarbowa po zbadaniu akt sprawy otrzymanych z [...] i [...] Urzędu Skarbowego w R. oraz po rozpatrzeniu zażalenia, z którego wynikało, że Skarżącej nie było możliwe doręczenie w dniu [...] listopada 2001r. decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 1996r. i 1997r., gdyż w tym dniu przebywała poza granicami kraju, wydała postanowienie z dnia[...] grudnia 2002r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] listopada 2002r. W uzasadnieniu stwierdzono, że doręczenie decyzji będącej podstawą wystawionych tytułów wykonawczych miało miejsce w dniu [...] września 2001r., kiedy mąż zobowiązanej własnoręcznym podpisem potwierdził odbiór ww. decyzji. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, nastąpiło skuteczne doręczenie pisma dorosłemu domownikowi. Organ podatkowy drugiej instancji stwierdził również, że fakt ten potwierdziła placówka pocztowa w dniu [...]października 2001r., zatem powtórne wysyłanie decyzji było zbyteczne. Izba dodatkowo zwróciła uwagę, iż [...] Urząd Skarbowy w R. nie otrzymał potwierdzenia odbioru z dnia [...] września 2001r, dlatego w jego postanowieniu powołano się na drugą datę: [...] listopada 2001r. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że twierdzeniu skarżącej o niemożliwości doręczenia decyzji w dniu [...] listopada 2001r. nie można odmówić słuszności. W skardze na powyższe postanowienie Izby Skarbowej w W., skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] lutego 2003r., p. D. S. wniosła o uchylenie tego aktu. W uzasadnieniu zakwestionowała doręczenie decyzji wymiarowych zarówno w dniu [...] września 2001r., gdyż nie istnieje dowód doręczenia (zwrotne potwierdzenie odbioru) decyzji, jak również w dniu [...] listopada 2001r., ponieważ w tym czasie przebywała kilka tysięcy kilometrów od R. , poza granicami kraju. Na zakończenie Strona stwierdziła, że nie została zapoznana z treścią dokumentów i ustaleniami postępowania kontrolnego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, że twierdzenie, jakoby organy podatkowe nie dysponowały potwierdzeniem odbioru decyzji z dnia [...] września 2001r. jest fałszywe, gdyż na pocztowym dowodzie odbioru nr [...], przekazanym przez Urząd Pocztowy R. 1 widnieje podpis T. S., który odebrał przesyłkę w imieniu Skarżącej. Izba stwierdziła dodatkowo, że w przedmiotowej sprawie wyczerpane zostały przesłanki doręczenia decyzji pełnoletniemu domownikowi, o których mowa w art. 149 Ordynacji podatkowej. Organ drugiej instancji w odniesieniu do zarzutu niezapoznania skarżącej z treścią dokumentów i ustaleniami postępowania kontrolnego wyraził pogląd, że zastrzeżenia te mogły być podnoszone w postępowaniu odwoławczym od tych decyzji, a nie na etapie postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) lub c) p.p.s.a.). W sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Specyfika postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 p.e.a.w związku z art. 34 p.e.a.) polega na tym, że wierzyciel może chronić swoje interesy przez wypowiedzenie się, co do przedstawionych przez zobowiązanego zarzutów. Strona w swych skargach na czynności egzekucyjne, które przez organ egzekucyjny zostały potraktowane jak zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, podnosi, że nie otrzymała decyzji, z której wynikałyby obowiązki podatkowe i uznaje, że prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Organy, które zajmowały stanowisko w przedmiocie tego zarzutu twierdzą, że decyzja została doręczona, z tym, że nie ma wśród nich zgodności. Urząd Skarbowy przyjmuje, że miało to miejsce w dniu [...] listopada 2001r., a Izba Skarbowa, że w dniu [...] września 2001r. Analiza całokształtu materiału dowodowego sprawy – w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – nie daje wystarczających podstaw do oparcia się na żadnym z tych twierdzeń. Po pierwsze niewątpliwym jest, że organowi drugiej instancji znane były dokumenty (poświadczone notarialnie kserokopie paszportu i biletu lotniczego), z których wynika, iż doręczenie decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług – co nie jest kwestionowane przez ten organ - nie było możliwie w dniu [...] listopada 2001r. Skarżąca przybywała bowiem zagranicą – w Egipcie. Przyjęcie zatem przez [...] Urząd Skarbowy w R. w postanowieniu z dnia [...] listopada 2002r. faktu doręczenia w dniu[...] listopada 2001r. za pewnik nie odpowiada prawdzie. Po drugie na sformułowanie przez Izbę Skarbową tezy, że w dniu [...] września 2001r. nastąpiło doręczenie zastępcze, nie pozwala – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – zgromadzony w aktach sprawy materiał. Jest on bowiem niewystarczający do stawiania tak kategorycznych stwierdzeń. Zgodnie z art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. wierzyciel będący organem administracyjnym ma obowiązek podjąć ciąg czynności mających na celu zebranie całego materiału dowodowego w sprawie i dopiero wtedy może podejmować działania, które służą jego rozpatrzeniu oraz pozwolą zająć, odpowiadające prawu, stanowisko w przedmiocie postawionych przez stronę zarzutów (art. 34 § 1 p.e.a.). W aktach administracyjnych, co prawda znajdują się kopie różnych dokumentów mających potwierdzać fakt doręczenia zastępczego mężowi Skarżącej, ale jednoznacznie nie świadczą one, że konkretne decyzje w przedmiocie podatku od towarów i usług zostały mu doręczone. Na kserokopii dowodu doręczenia, który znajduje się na k. 6a akt administracyjnych widnieje jedynie nr [...] Ani na tym dokumencie, ani na innych znajdujących się w aktach nie stwierdza się, że ten numer odnosi się (został przyporządkowany) do decyzji podatkowych określających p. D. S. zobowiązania w podatku od towarów i usług za lata 1996, 1997 o stosownych numerach ([...], [...]). W aktach tych natomiast znajduje się pismo Inspektora Kontroli Skarbowej A. G., bez daty, mające charakter sprawozdawczy (k. 6e akt administracyjnych), w którym stwierdza się, że "odbiór powyższych decyzji pokwitował mąż D. S. w dniu [...].09.2001r. o czym świadczy dowód odbioru nr [...]", "Dnia [...].11.2001r. za pośrednictwem poczty znów wysłałem do D. S. te same decyzje podatkowe. Na druku "potwierdzenie odbioru", który otrzymałem z poczty wynika, że odbiór wysyłanych decyzji kwitowała dnia [...].11.2001r. podpisana nazwiskiem i imieniem D. S.." Jak wykazało postępowanie odwoławcze drugie ze stwierdzeń Inspektora Kontroli Skarbowej pozostaje w sprzeczności z innymi materiałami dowodowymi sprawy. Pierwsze natomiast może być przedmiotem oceny (art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a.) w świetle innych materiałów zebranych, zgodnie z powyższymi uwagami Sądu, w nowym postępowaniu przeprowadzonym w sprawie. Sąd podzielił stanowisko Izby Skarbowej w W. w przedmiocie bezpodstawności zarzutu niezapoznania skarżącej z treścią dokumentów i ustaleniami postępowania kontrolnego. Tego typu zarzut nie mieści się wśród wymienionych w art. 33 p.e.a. i jak podkreśla się w doktrynie nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia go w postępowaniu w przedmiocie zarzutów (por. R. Hauser, Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, wyd. C.H. Beck Warszawa 2003r., s. 101). Tym bardziej nie może być rozpatrywany przez wierzyciela nie będącego organem egzekucyjnym, który zajmuje stanowisko w przedmiocie zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec stwierdzenia naruszenia prawa procesowego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, stwierdza, że należało uchylić zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 145 § l pkt l lit c) p.p.s.a. oraz wydać orzeczenie o kosztach postępowania sądowego stosownie do art. 200 p.p.s.a. Sąd dodatkowo stwierdza, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ma swoje oparcie w art. 152 p.p.s.a. Sąd uwzględnił bowiem skargę strony.