III SA 2894/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA Jan Rudowski (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w [...] z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2002r. wydanym na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy postanowienie [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] czerwca 2002r. o zaliczeniu A. A. nadpłaty z zeznania rocznego PIT-36 za 2001r. w kwocie [...] zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za 2000r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że Małż. H. i A. A. w zeznaniu rocznym PIT-36 za 2001 r. wykazali nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł. Urząd skarbowy, na podstawie art. 55§2, art. 62, art. 75§1 i art. 273§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia [...] lipca 2002r. powyższą nadpłatę zaliczył na poczet zaległości w podatku od towarów i usług: za lipiec 2000r. na należność główną [...] zł. i odsetki za [...] zł, za wrzesień 2000r. na należność główną [...] zł. Zaległości w podatku od towarów i usług za 2000r. zostały określone ostateczną decyzją organu podatkowego z dnia [...].12.2001 r. Nr [...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnosząc o wstrzymanie wykonania podniesiono, że w sprawie naliczenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług złożona została skarga do NSA w Warszawie, z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Nadmieniono, że wynagrodzenie oraz nadpłata w podatku to jedyne źródła dochodu rodziny, a potrącenie tych świadczeń na obecnym etapie (bez rozstrzygnięcia sprawy przez NSA) może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Izba Skarbowa nie podzielając tej argumentacji podkreśliła, iż zgodnie z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej zaliczenie nadpłat na zaległość podatkowe następuje z urzędu. O sposobie rozliczenia tych nadpłat decyduje treść art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Z kolei podstawą do naliczenia odsetek za zwłokę stanowił przepis art. 55 § 2 tej ustawy. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez A. A., domagając się uchylenia tego postanowienia, podniesiono ponownie, iż kwota zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług nie została ostatecznie określona wobec zaskarżenia decyzji organów podatkowych wydanych w tym zakresie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Izba Skarbowa w Warszawie wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie nie zasługiwała. Na wstępie przypomnieć należało, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w zakresie zarzuconym w skardze. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w 2002r. stanowił, że nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Powołany przepis przewiduje zatem ściśle określony sposób rozliczenia nadpłat po ich powstaniu. Obowiązuje następująca kolejność postępowania z nadpłatami: 1) zaliczenie z urzędu nadpłaty na zaległe i bieżące zobowiązanie podatkowe, 2) zaliczenie nadpłaty na wniosek podatnika na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, 3) zwrot z urzędu kwoty nadpłaty podatnikowi. Z przepisu tego jednocześnie wynika, że wystąpienie nadpłaty nie daje podatnikowi swobody w jej dysponowaniu niezależnie od sytuacji materialnej w jakiej się znajduje w dacie powstania nadpłaty. Powołany przepis art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia bowiem w tym względzie jednoznaczne reguły. Do tych reguł zastosowały się organy podatkowe wydając zaskarżone postanowienie. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który nie jest przedmiotem sporu wynikało, że skarżący w zeznaniu rocznym o wysokości dochodu osiągniętego w 2001r. wykazał nadpłatę w kwocie [...] zł. Równocześnie decyzją Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2001r. Nr [...] określono zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2000r. do lipca 2001r. Zaległość ta istniała w dniu złożenia zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych z wykazaną nadpłatą. Postępując zatem zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionego przepisu art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy był zobowiązany do jej zaliczenia z urzędu na poczet istniejącej zaległości podatkowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego złożenie odwołania od decyzji określającej zaległość podatkową w podatku od towarów i usług, jak również skierowanie skargi do sądu administracyjnego nie powodowało, że zaległość ta w sensie obiektywnym przestała istnieć. Dopiero bowiem wzruszenie tej decyzji we właściwym trybie mogło powodować skutek w postaci określenia zaległości podatkowej w innej wysokości niż określona pierwotnie lub umorzenia postępowania, jeżeli obowiązek podatkowy nie istniał albo zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek np. przedawnienia. Żadna z tych okoliczności nie wystąpiła jednak w rozpoznawanej sprawie. Skoro zatem organy podatkowe postąpiły zgodnie z omawianym przepisem art. 75 § 1 i dokonały zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej uwzględniając również zasady określone w art. 55 § 2 i art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej to nie można im czynić zarzutu naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy, ze względu na bezzasadność skargi na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. s. J. Rudowski s. B. Lubiński s. S. Golec