III SA 2895/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA Jan Rudowski (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w [...] z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2002r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) w związku art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lipca 2002r. odmawiające A. A. zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za okres poszczególnych m-cy od lipca 2000r. do lipca 2001r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że [...] Urząd Skarbowy w R. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. A. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...]. W toku tego postępowania, zawiadomieniem z dnia [...].06.2002r. Nr [...] dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną w spółce z o. o. [...] Oddział w K.. Pismem z dnia [...].06.2002r. A. A. zażądał natychmiastowego wstrzymania egzekucji i zwrócił [...] odpisów tytułów wykonawczych (doręczone dnia [...].06.2002r. w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności) twierdząc, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne, z uwagi na złożoną skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje Izby Skarbowej i [...] Urzędu Skarbowego w R. w przedmiocie określenia wysokości zaległości w podatku od towarów i usług. W tym samym piśmie wnosił o wyjaśnienie podstaw do prowadzenia postępowania karnego skarbowego wobec zaskarżenia decyzji wymiarowych. Następnie pismami z dnia [...].06. i [...].07.2002r. ponownie żądał wstrzymania egzekucji oraz zarzucił organowi egzekucyjnemu bezprawność postępowania egzekucyjnego gdyż zgodnie z art. 273§ 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej Urząd przed wysłaniem tytułów wykonawczych nie poinformował o zajęciu wynagrodzenia z [...]. Ponadto zarzucał, iż Urząd nie podał w swych decyzjach terminu spłaty zaległości podatkowej co jest niezgodne z przepisami Ordynacji podatkowej. Poinformował też, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Rodzinny sygn. akt [...] płaci alimenty na czworo dzieci. Powyższe żądania wstrzymania egzekucji administracyjnej mającej na celu wyegzekwowanie zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lipca 2000r. do lipca 2001 r. nie zostały uwzględnione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., który w dniu [...].07.2002r. wydał postanowienie [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to postanowienie - wniesione bezpośrednio do Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w [...] w dniu [...].08.2002r. - A. A. zarzucał, iż [...] US w R. stosuje przepisy w sposób dowolny, tendencyjny, bez rzetelnej ich analizy. Doprowadziło to do pozbawienia przysługujących stronie uprawnień wynikających z tych przepisów. Urząd nie uwzględnił bowiem oświadczeń o płaceniu alimentów zgodnie z wyrokiem SR [...] oraz nie udzielił wyczerpujących informacji dotyczących przepisów prawa podatkowego i egzekucyjnego. Przed wszczęciem egzekucji Urząd nie zastosował się do przepisów art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124 i art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej i z tego powodu utracił zaufanie do działań Urzędu. Urząd powołując w postanowieniu art. 32 i 89 ustawy z dnia 17 czerwca o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odwołał się przepisów nie istniejących lub nie wskazując z jakiego aktu pochodzą przepisy o oznaczonej numeracji (art. 1a pkt 1, art. 7 § 2 i § 3). Nie wyjaśnił w ten sposób dostatecznie podstawy prawnej wydanego postanowienia. Izba Skarbowa nie podzielając tej argumentacji wyjaśniła, że w rozpoznawanej sprawie dotyczącej postępowania z zakresu egzekucji administracyjnej nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, których naruszenie zarzucono w zażaleniu. Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych przez [...] Urząd Skarbowy w R. na podstawie decyzji wydanej przez ten organ określającej na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej zaległość w podatku od towarów i usług. Umożliwia to wystawienie tytułów wykonawczych bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania upominawczego. Stosując zatem określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie naruszył ustalonych w tej ustawie zasad. W szczególności w sprawie nie dopatrzono się aby wystąpiła jedna z przesłanek dopuszczających zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez A. A., domagając się uchylenia tego postanowienia, ponowiono zarzuty podniesione w zażaleniu. Izba Skarbowa w W. wnosząc o oddalenie złożonej skargi podtrzymała swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie nie zasługiwała. Na wstępie przypomnieć należało, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w zakresie zarzuconym w skardze. Podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest przepis art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991r., Nr 36, poz. 161 ze zm.). Powołany przepis w pkt 1 stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Wymienione w pozostałych punktach omówionego przepisu okoliczności będące podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nie zachodzą. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na rozstrzygnięciu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz istnieje co do których prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymieniona w powołanym przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Niezbędne jest jednak wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jak trafnie przyjęły organy egzekucyjne w rozpoznawanej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Jak wspomniano na wstępie w sprawie zastosowania mogła mieć przesłanka z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wbrew jednak zarzutom skarżącego samo wniesienie odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe lub też skargi do sądu administracyjnego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to bowiem może toczyć się w dalszym ciągu. Dopiero zaistnienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek lub z urzędu (por.: art. 224 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) - obowiązującej do 1 stycznia 2004r.) uzasadniało po myśli przepisu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie pomimo korzystania przez skarżącego z możliwości zaskarżenia decyzji wymiarowych nie wykazano aby doszło do wstrzymania ich wykonania. Brak tym samym było przesłanek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Równocześnie wobec tego, że ustalony w powoływanym przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji katalog przesłanek do zawieszenia tego postępowania ma charakter zamknięty takiej podstawy nie mogły stanowić pozostałe wskazywane przez skarżącego okoliczności. W szczególności za trafny należy uznać pogląd organów egzekucyjnych, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki do wezwania skarżącego do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Od określonej w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasady zagrożenia (inaczej zasada upomnienia) polegającej na tym, że zastosowanie środka egzekucyjnego powinno poprzedzać upomnienie przewidziano liczne wyjątki. Do takich wyjątków zaliczyć należy określoną w § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez wcześniejszego upomnienia, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Skoro zatem określenie zaległości w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2000r. do lipca 2001r., nastąpiło w decyzjach organów podatkowych z dnia [...] grudnia 2001r. (decyzja organu I instancji) i z dnia [...] lutego 2002r. (decyzja organu II instancji) to za dopuszczalne należało uznać prowadzenie egzekucji administracyjnej bez wcześniejszego skierowania do skarżącego upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zauważyć ponadto należy, że brak takiego upomnienia stanowił przesłankę do skierowania zarzutu na podstawie art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten jak już wyjaśniono nie istniał jednak w rozpoznawanej sprawie. Również podstawę do zarzutów mogło stanowić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy). W rozpoznawanej sprawie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia zarzutów odsyłając doręczone mu tytuły wykonawcze. Zatem również i ta okoliczność nie mogła stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Do uwzględnienia skargi nie mogły doprowadzić również pozostałe podniesione w niej zarzuty dotyczące postępowania wymiarowego oraz naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. W toku bowiem postępowania egzekucyjnego nie istnieje możliwość weryfikacji decyzji określających zobowiązanie podatkowe. Inny jest bowiem cel postępowania egzekucyjnego jako postępowania wykonawczego. Podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowią przepisy powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a. Przepisy Ordynacji podatkowej powołane przez skarżącego miały zastosowanie do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Jak już wyjaśniono organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikacji tej decyzji, a tym samym oceny prawidłowości zastosowania w sprawie odpowiednich przepisów. Z kolei podnoszony w skardze zarzut błędnego powołania przez organ egzekucyjny I instancji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym została w sposób dostateczny wyjaśniony w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podzielając argumentację organu odwoławczego co do braku wpływu tego błędu na wynik sprawy stwierdzić należało, iż również ten zarzut nie mógł doprowadzić do uwzględnienia skargi. Wobec przedstawionych okoliczności sprawy za trafną należało uznać stanowisko, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego z uwagi na to, że nie wykazał on żadnej z ustawowych przesłanek, które powodują zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy, ze względu na bezzasadność skargi na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. s. J. Rudowski s. B. Lubiński s. S. Golec