III SA 2938/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości, 2) zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 31, 80 zł (trzydzieści jeden złotych 80/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w sprawie ustalenia W. K. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 r. w wysokości 794,70 zł. W piśmie z dnia [...] lipca 2003 r. nazwanym przez stronę "odwołaniem" W. K. zwrócił się z prośbą o zwolnienie z opłaty gruntowej w 2003 r. w wysokości 794,70 zł. Uzasadniając swoją prośbę podatnik powołał się na trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie skierował decyzję ustalającą wymiar podatku od nieruchomości do W. K., który jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W. Ponadto organ II instancji wskazał, iż odwołanie strony nie odnosiło się do przedmiotu decyzji z dnia [...] czerwca 2003r. a także nie spełniało wymogów z art. 222 ustawy – Ordynacja podatkowa. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we wniesionym odwołaniu strona zwróciła się o udzielenie ulgi podatkowej. Z kolei przedmiotowy wniosek może być przedmiotem odrębnego postępowania, nie podlega natomiast rozpatrzeniu w sprawie o ustalenie wysokości zobowiązania. W skardze z dnia [...] października 2003 r. uzupełnionej pismem z dnia [...] listopada 2003 r. skarżący wskazuje, iż organy podatkowe naruszyły prawo z uwagi na powiadomienie o wysokości opłaty gruntowej za 2003 r. dopiero w lipcu 2003 r. Ponadto skarżący wskazuje, iż z uwagi na zły stan zdrowia (145 dni nie był zdolny do pracy), nie zarobił na opłatę. Skarżący zwraca się również o zwolnienie z opłaty gruntowej za 2003 r. z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powtórzyło argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na wstępie Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z treści art. 134 § 2 oraz art. 60 przywołanej ustawy wynika, że Sąd w toku postępowania z urzędu bada czy zaskarżony akt administracyjny nie jest dotknięty wadą nieważności. W rozpoznawanej sprawie doszło do złożenia przez stronę skarżącą pisma, które strona określiła mianem odwołania od decyzji Prezydenta W. ustalającej wysokość podatku od nieruchomości. Odwołanie to nie zawierało zarzutów przeciwko wymienionej w nim decyzji organu pierwszej instancji, a także istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, jak również dowodów uzasadniających to żądanie. W piśmie nazwanym przez skarżącego odwołaniem podnosił on swoją trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia, który spowodował, iż w ciągu roku przez 145 dni był niezdolny do pracy. Ponadto, a właściwie przede wszystkim, pismo to zawierało prośbę o zwolnienie z obowiązku zapłacenia podatku od nieruchomości za 2003r. Taka treść odwołania nadana mu przez stronę skarżącą powodowała, że nie spełniało ono wymogów określonych, w art. 222 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Przez zarzuty przeciwko decyzji należy rozumieć wskazanie uchybień, które uzasadniają żądanie sformułowane w odwołaniu. Podstawę zarzutów może stanowić w szczególności: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego lub inne naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania polega na wskazaniu rodzaju rozstrzygnięcia, którego strona domaga się od organu odwoławczego. Przytoczenie zaś dowodów uzasadniających to żądanie oznacza wskazanie środków dowodowych potwierdzających prawdziwość zarzutów zgłoszonych przeciwko decyzji w odwołaniu. Jak już wcześniej wskazano wniesione w sprawie odwołanie nie zawierało wszystkich trzech elementów, wymaganych przez art. 222 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w świetle art. 168 Ordynacji podatkowej odwołanie jest podaniem, do którego stosuje się art. 169 Ordynacji podatkowej. Z tego ostatniego przepisu wynika, iż jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Skoro pismo z dnia [...] lipca nie zawierało elementów, które powinno spełniać odwołanie, to organ był zobowiązany do zastosowania art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeśli tego nie uczynił, to wydając decyzję w trybie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej naruszył przepis art. 228 § 1 pkt 3 tego aktu prawnego, który stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222 Ordynacji podatkowej. Tak, więc jeżeli winno być wydane postanowienie, to wydanie decyzji nastąpiło bez podstawy prawnej, a to z kolei implikowało stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Rozpatrując niniejszą sprawę należało stwierdzić, że w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka do prowadzenia postępowania odwoławczego, w postaci złożenia przez stronę postępowania podatkowego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, które spełniałoby wymogi określone przez normodawcę w art. 222 Ordynacji podatkowej. Z treści powołanych przepisów: art. 222 i art. 228 § 1 pkt 3 wynika, że w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne było wydanie decyzji przez organ odwoławczy. W takich, bowiem sytuacjach winno być wydane postanowienie o charakterze czysto formalnym, a załatwienie sprawy w drugiej instancji merytorycznie odbyło się bez podstawy prawnej, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Brak podstawy prawnej oznacza sytuację, w której brak w systemie prawa normy, która uzasadniałaby wydanie decyzji określonej treści na gruncie danego stanu faktycznego. Skoro nie było prawidłowo wniesionego środka odwoławczego od decyzji organu pierwszej instancji, to organ drugiej instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie była zaskarżona i korzystała z trwałości decyzji ostatecznej - w myśl art. 128 Ordynacji podatkowej. Decyzja taka, wydana w trybie odwoławczym dotknięta jest w takim przypadku wadą nieważności, unormowaną w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999r., sygn. akt IV SA 868/97, a także wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt IV SA 689/97). Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że niniejsze orzeczenie wywiera niekorzystne skutki dla strony skarżącej, gdyż zamyka jej drogę do postępowania odwoławczego, jednakże na podstawie art. 134 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd ma prawo wydać orzeczenie na niekorzyść skarżącego w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności. Nie mniej jednak zauważyć należy, iż pismo podatnika z dnia [...] lipca 2003r. w swej treści zawiera przesłanki uregulowane w art. 67 Ordynacji podatkowej, tj. przepisu normującego ulgę podatkową w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Tak, więc zdaniem Sądu przedmiotowe pismo powinno być skierowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do organu właściwego do rozpatrzenia tego typu podania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.