III SA 2953/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi M. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...], [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 437,20 zł (czterysta trzydzieści siedem złotych 20/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Urząd Skarbowy W. w dniu [...] czerwca 2003 r. decyzją Nr [...] orzekł o odpowiedzialności płatnika - spółki z o.o. M. z siedzibą w W. z tytułu nie odprowadzonych przez spółkę zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń zatrudnionych podatników. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie do Izby Skarbowej w W., w którym podatnik zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu odwołania spółka zarzuciła że: - wszczęte przed wydaniem decyzji postępowanie podatkowe toczyło się bez udziału podatnika, któremu urząd skarbowy nie doręczył postanowienia o wszczęciu postępowania oraz nie wyznaczył terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. - co najmniej dwa urzędy skarbowe nie przedstawiły dokumentów spółki, a Urząd Skarbowy W. nie udostępnił stronie dokumentów w 1999 roku. W odwołaniu zawarto również wniosek o zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie byłego członka zarządu spółki H. F. o ukrywanie dokumentacji spółki i procesu sądowego o zwrot dokumentów. Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...].09.2003 r. [...] utrzymała decyzje organu I instancji w mocy. Zarzut Spółki co do niemożności wzięcia udziału w sprawie uznany został za bezzasadny, ponieważ postanowienie o wszczęciu postępowania przez urząd skarbowy było dwukrotnie wysyłane do podatnika na adres siedziby w W. ul. C. [...] p. [...] oraz na adres prowadzonej działalności gospodarczej w K. ul. L. [...]. Korespondencja została zwrócona przez pocztę z adnotacją, że firma wyprowadziła się, mimo że adresy pod które ją skierowano były zgodne z danymi rejestrowymi zgłoszonymi przez podatnika. Podobnie postąpiono z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, jednakże i ta korespondencja nie została przez spółkę podjęta. Natomiast decyzję organu I instancji doręczono pod adres siedziby Spółki w W. ul. K. [...] m [...], który ustalono w czasie rozmowy telefonicznej z udziałowcem spółki Z. K.. Z tych względów uznano, że w sprawie ma zastosowanie art.151a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r./Dz. U. Nr 137, poz.926 z póżn. zm/-Ordynacja podatkowa stanowiący, że jeżeli podany przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej adres siedziby nie istnieje lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności, pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Na decyzję organu II instancji podatnik wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podatnik zarzuca organom podatkowym naruszenie art.151 a ustawy-Ordynacja podatkowa i wyjaśnia, iż w dniu wszczęcia postępowania przez urząd skarbowy we właściwym rejestrze były wpisane aktualne dane spółki a w szczególności adres siedziby w W. przy ul. K. [...] m. [...].Spółka dokonywała na bieżąco zmian adresów do Krajowego Rejestru Sądowego na dowód czego załącza odpis postanowienia o dokonanym wpisie z dnia 6.06.2002 r. Ponadto podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji wywodzi, iż wniosek spółki o zawieszenie postępowania jest uzasadniony, ponieważ nadal toczą się procesy cywilne i karne przeciwko byłemu członkowi zarządu, który ukrywa dokumenty spółki a przez to , że kilkakrotnie zmieniał adres spółki, nie można ustalić do którego urzędu skarbowego wpłynęły środki finansowe uiszczone przez spółkę. Zgodnie z art.2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1271 z póżn. zm./z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/Dz. U. Nr 74, poz.368 z późn. zm./, zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/. Zgodnie z art.97 par.1 ustawy Przepisy wprowadzające/.../ sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości stwierdził, iż skarga jest uzasadniona. . Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd - oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- (zwanej dalej p.p.s.a.) -uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził takie uchybienia w postępowaniu administracyjnym, które skutkują uchyleniem decyzji obu instancji. Zgodnie z art.165 par.4 ustawy – Ordynacja podatkowa datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Z powyższego wynika, iż postępowanie podatkowe może być prowadzone po skutecznym doręczeniu stronie postanowienia o jego wszczęciu. Ponieważ postępowanie wszczęte z urzędu nie jest dalszym tokiem postępowania przed organem I instancji, w postępowaniu tym organ podatkowy nie może powoływać się na art.151a ustawy –Ordynacja podatkowa. Przepis ten dotyczy sytuacji gdy w trakcie wszczętego skutecznie postępowania okaże się, że podany przez stronę adres siedziby nie istnieje lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzonej działalności. Wówczas organ prowadzący postępowanie uprawniony jest do pozostawienia pisma w aktach sprawy. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe w uzasadnieniach swoich decyzji powołują się na dane rejestrowe, nie wskazując na podstawie jakich dokumentów ustaliły adres siedziby i miejsce prowadzenia działalności podatnika na które skierowały postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego. Do aktach podatkowych przedłożonych sądowi nie załączono jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie. Spółka natomiast załączyła do skargi odpis postanowienia z dnia [...] czerwca 2002 r. o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że siedzibą spółki jest W. ul. K. [...] m [...]. Postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wydane w dniu [...] kwietnia 2003 r. Na ten jednak adres skierowano dopiero decyzję organu I instancji kończącą postępowanie w sprawie, która została przez stronę odebrana podobnie jak decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy ponadto nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do zarzutu spółki dotyczącego braku pełnej dokumentacji w sprawie, na podstawie której wydano decyzję, nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, naruszając przepis art.187 ustawy – Ordynacja podatkowa i o ile organ I instancji zawiadomienie o możliwości zapoznania się przez stronę z materiałem dowodowym doręczył pod niewłaściwy adres to organ odwoławczy w ogóle nie wyznaczył stronie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Nie rozpatrzył również wniosku o zawieszenie postępowania do czasu odzyskania akt spółki, który powinien być rozpatrzony przed wydaniem decyzji. Stwierdzić, więc należy że decyzje zostały wydane przy braku wszczęcia postępowania podatkowego oraz braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co stanowi naruszenie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz prawo strony przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania w pierwszej jak i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa ( np. art.200 Ordynacji podatkowej). Przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak też nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ administracji nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190), o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192), czy też o możliwości zapoznania się z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1). Naruszenie tego przepisu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego niezależnie od tego, czy miało wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, bowiem sam brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia. Z kolei naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy o p.p.s.a. bez względu na to czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 §1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego. Z uwagi na powyższe Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku