III SA 2973/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA Jan Rudowski (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. Ch., A. Ch. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...].06.2002 r. nr [...] 2. stwierdza , że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 250 złotych ( dwieście pięćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. ) Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. umarzającej postępowanie wszczęte na wniosek M. i A. Ch. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] określającej należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w tym podatku w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę od tej zaległości na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł oraz odsetki od nieterminowo uregulowanych zaliczek miesięcznych w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że odwołanie od decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. złożone zostało w dniu [...] stycznia 2002 r. tj. z uchybieniem terminu. Z tego względu postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Izba Skarbowa w K. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie M. i A. Ch. w dniu [...] maja 2002 r. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2002 r. skierowanym do Izby Skarbowej w K. odwołujący zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej powołanej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G.. Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] umorzyła wszczęte wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2002 r. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powołanej wyżej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G.. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podała, że postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem od wyżej powołanej decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2002 r. W konsekwencji stwierdzono, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2002 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wyżej wymienionego odwołania z dnia [...] stycznia 2002 r., zostało złożone po zakończeniu postępowania podatkowego, a zatem nie mogło podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2002 r. skierowanym do Ministra Finansów od powołanej wyżej decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. domagano się jej uchylenia w całości i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. lub wydania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. i poprzedzającego ją postanowienia Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2002 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu zarzucono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 162 § 1 i § 2, art. 163 § 2, art. 208 w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, spełnione zostały bowiem wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu określone w art. 161 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Natomiast brak było przesłanek do umorzenia postępowania bez merytorycznego rozpatrzenia wniosku ponieważ postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto zakwestionowano fakt doręczenia decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2002 r. Nie podzielając tej argumentacji Minister Finansów podkreślił, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nie mógł podlegać rozpatrzeniu wobec zakończenia postępowania w sprawie ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej w K. stwierdzającym uchybienie terminu do złożenia odwołania. Złożenie wniosku po zakończeniu postępowania czyniło to postępowanie bezprzedmiotowym uzasadniając jego umorzenie. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez M. i A. Ch. domagając się uchylenia tej decyzji zarzucono naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i odwołano się do argumentacji przedstawionej w złożonym wniosku o przywrócenie terminu. W dodatkowo złożonym piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2004 r. odwołano się do treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1285/02. Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu stanowi ustalenie istnienia przesłanek do uznania bezprzedmiotowości postępowania uzasadniających jego umorzenie na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. ). Zgodnie z tym przepisem " gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy wydaje decyzję o umorzenie postępowania". W świetle tego przepisu jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie podatkowe należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy ( por. : wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r. Sygn. akt SA/Łd 2424/94 publ. ONSA 1996 r. nr 2, poz. 80). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne jak i prawne. Charakter jednak przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany przepis nakazuje umorzenie postępowania gdy stało się ono " z jakichkolwiek przyczyn " bezprzedmiotowe ( por. : B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska " Ordynacja podatkowa – Komentarz " TNOiK Toruń 2002 str. 688 – 691 ). Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uznając bowiem, iż odwołanie od decyzji [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. zostały złożone w dniu [...] stycznia 2002 r. ( data stempla pocztowego ) z uchybieniem terminu organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu [...] kwietnia 2002 r. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania złożony został w dniu [...] kwietnia 2002 r. z argumentacją odnoszącą się do wadliwości doręczenia decyzji z trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W świetle zebranej materiału dowodowego nie można podzielić stanowiska Izby Skarbowej, iż podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący dowiedzieli się o uchybieniu terminu z chwilą powiadomienia ich o tym przez organ odwoławczy. W tej sytuacji skoro strona nie była świadoma uchybienia terminu, termin do złożenia prośby o przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, iż odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu. Złożenie zatem prośby w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania nie mogło stanowić o bezprzedmiotowości postępowania wyłącznie z tej przyczyny. Brak było w tej sytuacji podstaw do wydania rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Złożona prośba o przywrócenie terminu podlegała bowiem ocenie z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 162 Ordynacji podatkowej . Postępowanie w sprawie złożonej prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania stało się ostatecznie bezprzedmiotowe wobec skarżącego z innego jednak powodu niż wywiedziony w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 15 września 2003 r. , Sygn. akt I SA / Ka 1285/02 wydanym już po złożeniu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku zgodzono się z argumentacją strony skarżącej, iż doręczenie skarżącemu postanowienia o wszczęciu postępowania, a następnie decyzji na adres ul. [...] w G. uznać należało za prawnie nieskuteczne. Skarżący bowiem od dnia [...] lipca 2001 r. przebywał w Areszcie Śledczym w K.. Zatem doręczenie na dotychczasowy adres nie mogło wywołać skutków prawnych z art. 150 Ordynacji podatkowej. Nie można zatem uznać, iż skarżący uchybił jakimkolwiek terminom, których bieg się nawet nie rozpoczął. Odmienna natomiast sytuacja ma miejsce w przypadku skarżącej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 2003 r. Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego jej zameldowania pod wskazanym w przesyłce adresie ( ul. [...], G. ). Na adres ten bowiem przesłano zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2001 r. o wszczęciu postępowania podatkowego jak i decyzję [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2001 r. Ustalenia w tym zakresie w ocenie Sądu mają istotne znaczenie dla oceny skutków doręczenia na ten adres na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej. Podzielając pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku, stwierdzić należy, iż dopiero po poczynieniu tych ustaleń pozwalających na jednoznaczną ocenę skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. i to w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej ocenie powinny podlegać podane przez skarżącą okoliczności przemawiające za przywróceniem uchybionego terminu art. 162 § 1 – 4 Ordynacji podatkowej. Z tych względów w ocenie Sądu brak było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w sprawie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. Mając na względzie przytoczone okoliczności sprawy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.