III SA 3012/03

Sygn. akt III SA 3012/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Jarecka asesor WSA Jolanta Sokołowska ( spr. ) Protokolant Teresa Iwaćkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie RADY UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU GWARANCYJNEGO w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2003r. Nr [...] Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. utrzymała w mocy postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...], uznające za niezasadny zarzut złożony przez R. S.. W niniejszej sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. W dniu 2 grudnia 2002r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. otrzymał z Komisariatu Policji w Z. zawiadomienie o przeprowadzeniu kontroli drogowej w dniu [...] listopada 2002r., w wyniku której stwierdzono, że G. U. kierujący pojazdem marki [...] nr rej. [...], którego właścicielem był D. W., nie okazał dokumentu stwierdzającego zawarcie w 2002r. umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu. Z zawiadomienia tego wynikało, że samochód ten został sprzedany w dniu [...] listopada 2002r. G. U. przez R. S., który nie przerejestrował pojazdu na swoje nazwisko. R. S. wyjaśnił, że nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia OC, gdyż był to pojazd nieużywany w ruchu drogowym, ale o obowiązku ubezpieczenia pojazdu w dniu zakupu poinformował kupującego G. U.. Na podstawie art. 90e ust. l ustawy o działalności ubezpieczeniowej w dniu 7 lutego 2003r. Fundusz wezwał R. S. do uiszczenia opłaty w wysokości 3.500 zł za rok 2002, w związku z niedopełnieniem obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego lub do okazania dokumentu zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz poinformował, iż brak opłaty we wskazanym terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wobec nie uiszczenia opłaty, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec R. S.. Zobowiązany wniósł zarzuty, utrzymując, że w dniu [...] listopada 2002r. nie prowadził pojazdu marki [...] nr rej. [...], a tym samym nie był uczestnikiem ruchu drogowego i kontroli policyjnej. Nie mógł więc naruszyć przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poza tym nie miał żadnej styczności z organami uprawnionymi do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku ubezpieczeniowego w czasie korzystania z ruchu drogowego. Powołując się na § 8 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niewykonanie tego obowiązku, zakwestionował prawo Funduszu do kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w inny sposób niż w trakcie kontroli drogowej. Twierdził, iż obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia ciążył na G. U. i do niego winien być skierowany nakaz zapłaty. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003r. Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego uznał za niezasadny zarzut złożony przez R. S.. Wyjaśnił, że z powoływanego przez zobowiązanego rozporządzenia wynika obowiązek Funduszu do dokonywania ustaleń, czy posiadacz pojazdu przez cały okres jego posiadania, w roku kontroli, był objęty ochroną ubezpieczeniową, a ustalenia te nie ograniczają się wyłącznie do kontroli drogowej. Stwierdził, iż zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, na każdym posiadaczu pojazdu zarejestrowanego ciąży obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia, bez względu na zakres i charakter używania pojazdu. W zażaleniu R. S. powtórzył argumenty zawarte w zarzutach. Zawnioskował o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia, kto faktycznie był posiadaczem pojazdu w dniu [...] listopada 2002r.. Żądał ujawnienia pełnej dokumentacji Policji w Z. oraz wyjaśnienia treści faktury VAT Nr [...] pod względem odpowiedzialności A.. Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego podtrzymała stanowisko organu I instancji. Podniosła, że obowiązek poniesienia opłaty za niedopełnienie obowiązku ubezpieczenia OC jest wymogiem ustawowym wynikającym z art. 90e ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Natomiast fakt, iż zobowiązany nie prowadził pojazdu po drodze publicznej pozostaje bez znaczenia, ponieważ za szkodę powstałą w związku ruchem pojazdów uważa się również szkodę powstałą podczas garażowania, o czym stanowi § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Uznała, że skoro R. S. nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, obowiązany był wnieść opłatę. W skardze R. S. w całości przytoczył argumenty podnoszone przed organami ubezpieczeniowymi obu instancji. Zarzucił nie przeprowadzenie postępowania dowodowego, o które wnioskował w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1996r. Nr 11, poz. 62 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2002r., ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) nakłada na posiadacza pojazdu obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC za szkody mogące powstać w związku z ruchem posiadanego pojazdu. Według postanowień § 10 ust. 2 tego rozporządzenia za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu uważa się również szkodę powstałą: przy wsiadaniu i wysiadaniu z pojazdu, bezpośrednio przy załadowywaniu i rozładowywaniu pojazdu, podczas zatrzymania, postoju lub garażowania. Z kolei § 8 ust. 5 wyżej przywołanego rozporządzenia stanowi, że w razie nabycia pojazdu zarejestrowanego, którego zbywca, wbrew obowiązkowi, nie zawarł umowy ubezpieczenia OC, nabywca jest zobowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC najpóźniej w dniu nabycia pojazdu. Z przytoczonych przepisów wynika, że każdy posiadacz pojazdu zarejestrowanego, nawet jeśli jest to pojazd wyłącznie garażowany, ma obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC. W niniejszej sprawie niekwestionowany jest fakt, iż R. S. był posiadaczem samochodu zarejestrowanego i nie zawarł on umowy ubezpieczenia OC. Dlatego Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny stosując się do dyspozycji art. 90e ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej zasadnie wezwał go do uiszczenia opłaty. Przepis ten ustanawia bowiem obowiązek wniesienia opłaty przez osobę fizyczną lub prawną, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4, zgodnie z ogólnymi warunkami tego ubezpieczenia. Opłata ta jest karą majątkową za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej; karę tę ponosi posiadacz pojazdu niezależnie od tego, czy nastąpiła szkoda w związku z ruchem pojazdu. W § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niewykonanie tego obowiązku (Dz. U. Nr 74, poz. 474 ze zm.) jako organy zobowiązane do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów została wskazana Policja i Inspekcja Transportu Drogowego, zaś jako organy uprawnione do dokonania tych czynności: Straż Graniczna, organy celne, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, inne organy uprawnione, na podstawie odrębnych przepisów, do kontroli ruchu drogowego. Procedura postępowania w sytuacji, gdy osoba kontrolowana nie przedstawi organowi uprawnionemu lub obowiązanemu do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego dokumentu potwierdzającego zawarcie tej umowy, została określona w § 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ostatnio przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998r. Według postanowień tego przepisu organ ten zawiadamia o powyższym pisemnie, w terminie 14 dni od dnia przeprowadzenia lub zakończenia kontroli, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w przypadku umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Po otrzymaniu zawiadomienia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wzywa wskazaną osobę do uiszczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, opłaty za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia lub udokumentowania zawarcia umowy ubezpieczenia zgodnie z ogólnymi warunkami tego ubezpieczenia, a po bezskutecznym upływie tego terminu dochodzenie roszczenia następuje na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Taki tok postępowania został przeprowadzony w rozpatrywanej sprawie. W trakcie kontroli drogowej pojazdu sprzedanego przez skarżącego Policja stwierdziła brak umowy ubezpieczenia OC. Ustalono, że nie zawarł jej ani nabywca pojazdu, ani sprzedający, tj. R. S.. Jak już wyżej wykazano, skarżący zobowiązany był do zawarcia takiej umowy, a skoro tego nie uczynił, obowiązek jej zawarcia już w dniu zakupu pojazdu ciążył na kupującym. W tej sytuacji konsekwencje braku umowy ubezpieczenia ponosi każdy z nich osobno. Następnie organ kontrolujący powiadomił o braku umowy ubezpieczenia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, który postąpił zgodnie z trybem określonym w wyżej przytoczonych przepisach. Nie można więc podzielić stanowiska skarżącego, iż obciążenie opłatą za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może nastąpić tylko wówczas, gdy brak takiej umowy zostanie stwierdzony w trakcie kontroli drogowej pojazdu, prowadzonego przez osobę zobowiązaną do zawarcia takiej umowy. Z wyżej wskazanych względów nie ma podstaw prawnych, by stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991r. Nr 36, poz. 161, ze zm.), narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Wierzyciel uznał, że obowiązek poddany egzekucji administracyjnej jest wymagalny. Swoje stanowisko uzasadnił w sposób wyczerpujący, ze wskazaniem właściwych przepisów i ich relacji do stanu faktycznego sprawy. Wprawdzie nie odniósł się do wniosku zobowiązanego o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, ale zważywszy, iż ten nie kwestionował faktu nie zawarcia umowy ubezpieczenia OC, a obowiązek ten wynika z przepisów prawa, należy przyjąć, że to uchybienie nie miało decydującego znaczenia w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.