III SA 306/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Krystyna Nowak (spr.), Sędziowie NSA del. Antoni Hanusz, Grzegorz Krzymień, Protokolant Grażyna Cikowska, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi P. S. Sa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...].01 2003 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 maja 1997r do 31 grudnia 2001r. 1.Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3.Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania w kwocie 7.438,90 zł (siedem tysięcy czterysta trzydzieści osiem zł 90 gr) Decyzją z dnia [...].01.2003r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] października 2002r. Nr [...] określającą P. S. S. A. wysokość zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 maja 1997r. do 31 grudnia 2001r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którymi obowiązek podatkowy ciąży, m. in. na osobach prawnych, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości. Opodatkowaniu podlegają m. in. grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym oraz grunty objęte tymi podatkami, ale związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolnicza lub leśna (art. 3 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy). Za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się, w myśl art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy, grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy. Spółka Akcyjna P. S. stała się właścicielem gruntów o pow. 37ha 4107m2 położonych we wsi T. na mocy decyzji Ministra Gospodarki z [...].04.1997r. Nr [...]. Grunty te stanowiły tereny zabudowy przemysłowej, drogi oraz grunty zadrzewione (1ha 2916m2 użytkowane przez Starostwo), zaliczone do takich na mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...].01.1996r. Nr [...]. Nie było zatem uzasadnienia do uznania tych gruntów za rolne. Pojęcie przedsiębiorcy zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 2 Prawa działalności gospodarczej. Spółka takim przedsiębiorcą była. Fakt czasowego niewykorzystywania gruntów dla celów działalności gospodarczej nie wystarczał, aby podatniczka utraciła status przedsiębiorcy. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. S. S.A. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, opisanej wyżej, jako wydanej z rażącym naruszeniem: - zasad ogólnych postępowania podatkowego: art. 120, 121, 122, 124, 125 Ordynacji podatkowej, - art. 24a, 48, 68, 139, 210 § 4, 227 § 2, 229 Ordynacji podatkowej, - art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, - art. 1 i 2 ustawy o działalności gospodarczej z 1988r. i art. 1 i 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej z 1999r., - art. 7 ustawy Prawo działalności gospodarczej w związku z ustawą o Krajowym rejestrze sądowym, - art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, - art. 32 Konstytucji R.P. Zaskarżona decyzja nie została poprzedzona wnikliwą i wszechstronną analizą wszystkich argumentów i dokumentów przedstawionych w sprawie przez Spółkę i urzędy. Błędne było stanowisko, że Spółka już w 1997r. podjęła i prowadziła działalność gospodarczą i że w tym samym roku nastąpił zwrot gruntów wraz z przejęciem ich posiadania. Po wydaniu decyzji Ministra Gospodarki z [...].04.1997r. postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu nacjonalizacyjnego toczyło się nadal. Zostało zakończone decyzją z [...].06.1998r. Postępowanie w tej sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczyło się do lutego 1999r. Sąd wieczystoksięgowy odmówił dokonania wpisu na rzecz skarżącej wskazując na interes prawny strony przeciwnej (Huty S.) wpisanej do KW jako użytkownik gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa. Dopiero po decyzji MSWiA z [...].11.2000r. o wycofaniu z obrotu prawnego protokołu przejęcia przedsiębiorstwa i jego składników z okresu nacjonalizacji oraz po orzeczeniu Sądu Okręgowego w S. dokonany został wpis na rzecz Spółki, wykreślający Skarb Państwa i dotychczasowego użytkownika z datą 11.02.2000r. W konsekwencji dokonano również zmian w ewidencji gruntów i budynków (3.04.2000r.). Spółka – do daty sporządzenia skargi – nie odzyskała (formalnie) protokołem gruntu od Urzędu Miasta i Gminy w P.; organ I instancji odmówił udzielenia informacji czy dotychczasowy użytkownik płacił podatek za grunt do lutego 2000r. O przekwalifikowaniu gruntów z rolnych na przemysłowe Spółka dowiedziała się dopiero w 2002r. Tymczasem jest to teren zadrzewiony, w części spełniający funkcję na rzecz terenu (słupy wysokiego napięcia, boisko, drogi). Znacząca część (ok. 1/3) wpisana jest do rejestru zabytków. Urząd Miasta potraktował te gruntu tak jak objęte inną KW z intensywną zabudową przemysłową, zajmowane bezprawnie przez inny podmiot. Jeśli chodziło o to, że Spółka jest przedsiębiorcą to należało stwierdzić, że jest wpisana do rejestru handlowego od 1922r. Sytuacja co do działalności gospodarczej Spółki przed i po roku 1997r. nie uległa zmianie. Spółka nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej. Starosta Powiatu G. odmówił wykonania decyzji denacjonalizacyjnej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spółka posiada NIP i REGON, ale zostały one nadane w 2000r., nie mogły zatem świadczyć o prowadzeniu działalności gospodarczej w roku 1997, 1998, 1999. Spółka nie została wpisana do Krajowego rejestru sądowego, w związku z działaniami podejmowanymi przez dotychczasowego użytkownika nieruchomości. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należało wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tej przyczyny, z uwagi na siedzibę organu, którego decyzja została zaskarżona, właściwym do rozpoznania skargi Spółki Akcyjnej P. S. stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Jeśli chodziło o meritum sprawy to zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył m. in. na osobach prawnych będących właścicielami gruntów. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynikało, że skarżąca Spółka odzyskała własność nieruchomości, której sprawa dotyczyła, na mocy decyzji Ministra Gospodarki z [...].04.1967r. Faktu tego nie zmieniły późniejsze perturbacje z ujawnieniem prawa własności w Księdze Wieczystej. Wprawdzie, w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, ale równocześnie wpis w KW nie ma charakteru konstytutywnego jeśli idzie o nabycie własności nieruchomości. Z wpisu dokonanego (dopiero) 11 lutego 2000r. w KW nr 8429 wynikało potwierdzenie nabycia własności działek we wsi T. Gm. P., których użytkownikiem co do całości była Huta S. "Pa. – C." P.P., przez P. S. S.A., na podstawie wskazanej wyżej ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z [...] kwietnia 1997r. i decyzji z [...] czerwca 1998r. Nr [...]. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w latach objętych zaskarżoną decyzją podlegały grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym. Ponieważ, co przyznaje skarżąca, w 1996r. zwrócone później grunty, zostały zakwalifikowane jako przemysłowe (i drogi), nie mogły być objęte przepisami o podatkach rolnym bądź leśnym – nawet jeśli taki status miały w momencie ich nacjonalizacji, a to z uwagi na postanowienia art. 60 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 ze zm.) i art. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, poz. 431 ze zm.). Podlegały zatem przepisom o podatku od nieruchomości. Zasadność dokonanej zmiany kwalifikacji gruntów, ani jej okoliczności nie mogły być oceniane w postępowaniu podatkowym. Istotnym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie pozostawało zastosowanie do gruntów stanowiących własność Spółki, odzyskanych po ich wcześniejszej nacjonalizacji, w kolejnych latach stawek podatku jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiły, że odrębne stawki podatku stosuje się do gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna, a grunty związane z działalnością gospodarczą, to grunty pozostające w posiadaniu podmiotu gospodarczego/przedsiębiorcy. Wobec tego, że ustawa dla potrzeb podatkowych nie definiowała ani działalności gospodarczej, ani przedsiębiorcy zasadnie organy podatkowe sięgnęły do przepisów rzeczowo właściwych. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych w y k o n y w a n a w sposób zorganizowany i ciągły, a przedsiębiorca to m. in. osoba prawna, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Organy podatkowe obu instancji nie wykazały, aby Spółka P. S., po znacjonalizowaniu majątku w roku 1949r. prowadziła nadal "fabrykację szkła wszelkiego rodzaju, wyrób przedmiotów ze szkła, jak również handel szkłem" (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), bądź by taką lub inną działalność podjęła w 1997r. po odzyskaniu części majątku w postaci nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem opodatkowania. Skoro nie podjęła i nie wykonywała faktycznie działalności gospodarczej to nie można jej było przypisać przymiotu bycia przedsiębiorcą dla celów wyboru stawki w podatku od nieruchomości. Uzyskanie nr NIP i REGON w świetle wyjaśnień składanych w toku postępowania, nie przesądzało o statusie podatkowym Spółki w latach 1997 – 2001; świadczyło o próbach reaktywowania działalności, a nie o jej podjęciu i wykonywaniu. W okolicznościach sprawy stwierdzenie zawarte w decyzji, iż czasowe nie wykorzystanie gruntów dla celów działalności gospodarczej nie wystarczało, aby Spółka straciła status przedsiębiorcy zakrawało na ironię. Umknęło uwadze organów obu instancji, że to Państwo na kilkadziesiąt lat wykluczyło Spółkę z grona "przedsiębiorców" w rozumieniu wyżej podanym. W ocenie Sądu nie uczyniło skarżącej przedsiębiorcą dla celów podatkowych również czasowe zawarcie umowy dzierżawy gruntów i pobieranie czynszu od Huty S. "Pa. – C." S.A. Sytuacja przymusowa w jakiej pozostawała strona skarżąca w okresie objętym decyzją i stanowisko "dzierżawcy" co do okoliczności zawarcia umowy i możliwości zwrotu użytkowanego gruntu były organom podatkowym znane ze znajdującego się w aktach pisma Huty S. "Pa. – C." S.A. z [...] lipca 2002r. Nr [...] skierowanego do Wojewody. Ze wskazanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do orzeczenia jak w wyroku. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że do czasu uprawomocnienia się wyroku uchylona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie może być wykonywana.