III SA 3142/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Andrzej Jagiełło (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym oddala skargę I I I SA 3142/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą M. Z. umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 838,50 zł. Jak ustalił ten organ Wójt Gminy po raz czwarty odmówił skarżącemu umorzenia zaległości, uzasadniając tym, że nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, które można by było uznać jako ważny interes podatnika uzasadniający uwzględnienie wniosku. Wielodzietność rodziny nie stanowi bowiem wystarczającej przesłanki a podatnik, mimo wielokrotnych wezwań nie zgłosił się do urzędu celem umożliwienia ustalenia jego możliwości płatniczych. Po rozpoznaniu odwołania podatnika, w którym wskazał on na obowiązek organu zebrania materiału umożliwiającego ocenę sytuacji płatniczej podatnika, SKO nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika. Decyzja w tym względzie zależy od uznania organu podatkowego, co nie zwalnia go od obowiązku dokonania prawidłowych ustaleń dotyczących obniżenia zdolności płatniczych podatnika. Ustalenia powinny być dokonane przy jego czynnym udziale. Pomimo udokumentowanych wezwań M. Z. nie stawiał się celem zapoznania go z materiałem dowodowym i wskazania innych dowodów na poparcie wniosku. Świadczy to o braku współpracy z organem podatkowym pomimo, że to do jego obowiązków należało wykazanie ważnego interesu uzasadniającego umorzenie zaległości. Z orzecznictwa sądowego wynika, że ważny interes to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych przepadków podatnik nie jest w stanie regulować zaległości podatkowych. W związku z tym powinien on wskazać okoliczności które obniżyły jego zdolności płatnicze. Skarżący takich okoliczności we wniosku nie wskazał i nie wyjaśnił tego w trakcie postępowania. W takiej sytuacji trafnie Wójt Gminy przyjął, że wskazana we wniosku wielodzietność rodziny, która jest cechą stałą, nie może być uznana za wyjątkowe zdarzenie losowe powodujące obniżenie możliwości płatniczych. Zdaniem kolegium sytuacji płatniczej podatnika nie da się ustalić bez jego uczestnictwa w postępowaniu. Skarżący zignorował wszelkie działania organu mobilizujące go do uczestnictwa w tym postępowaniu. Oceniając materiał dowodowy w sprawie należało przyjąć, że podjęte przez organ pierwszej instancji działania i ustalenia mieszczą się w granicach tzw. uznania administracyjnego i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. W skardze z dnia 20 sierpnia 2003 r. M. Z. podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Wskazał na trudną sytuację majątkową, która jego zdaniem jest dobrze znana Wójtowi Gminy. Zarzucił, że odmówiono mu przyznania zasiłku na zakup żywności pomimo, że gmina posiadała na to fundusze. Zarzucił także, że pracownicy referatu podatkowego sporządzili nieprawdziwą dokumentację dotycząca jego sytuacji majątkowej. Z treści skargi wynika, że zmierza ona do uchylenia decyzji organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 97 §1 ustawy Przepisy wprowadzające (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z kolei z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku decyzji ) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z tego punktu widzenia należało stwierdzić, że nie naruszają one prawa. Przesłanki umarzania zaległości podatkowych określone zostały w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że może to nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, w drodze decyzji organu podatkowego na wniosek podatnika. Instytucja ta zastała oparta na zasadzie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne pozwala organowi podatkowemu na wybór konsekwencji prawnych zaistniałej sytuacji, do której odnosi się norma prawna. Jakkolwiek oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową, tym nie mniej podejmowane w tym trybie decyzje nie mogą być dowolne i wymagają uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Szczegółowego rozważenia wymaga zatem stan faktyczny sprawy pod kątem istnienia ważnego interesu podatnika bądź interesu społecznego. Pojęcia te aczkolwiek nieostre mają ustalone, zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie, kryteria ocen. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej. Przez ważny interes należy, więc rozumieć nadzwyczajne względy mogące zagrozić podstawom jego egzystencji. Przyjmowany jest w orzecznictwie pogląd uznający za ważny interes podatnika sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (np. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999r. SA/Sz 850/98). Wykładnia interesu publicznego wymaga każdorazowego uwzględniania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa oraz oceny skutków rozstrzygnięć z punktu widzenia respektowania tych wartości. Decyzje o uznaniowym charakterze także podlegają sądowej kontroli legalności. Ma ona jednakże ograniczony charakter, sprowadza się bowiem do oceny czy przy wydawaniu decyzji naruszono przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonał oceny tych dowodów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 22 lipca 1998 r. I I I SA 310/97). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy podatkowe, rozpoznając wniosek skarżącego, wszystkim tym wymogom sprostały. W sprawie został zgromadzony materiał dowodowy w zakresie, na jaki pozwalała postawa podatnika, który nie odpowiadał na wezwania do zapoznania się ze stanem sprawy, oraz nie wskazywał żadnych okoliczności na poparcie wniosku, poza ogólnikowymi twierdzeniami o trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Tak zgromadzony materiał, obejmujący także dane dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, został poddany wnikliwej i logicznej analizie uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego. Rozważania te mające na celu ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów podatkowych, odpowiadających wymogom z art. 210 § 4. W sposób jasny i logiczny uzasadniono powody, dla których uznano brak przesłanki ważnego interesu podatnika a także interesu publicznego. Zgodzić się również należy z wyrażonym poglądem, co do ciążącego na podatniku obowiązku wskazania okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości. Skoro bowiem skarżący domagał się przyznania mu ulgi, to nie może obarczać wyłącznie organów podatkowych obowiązkiem poszukiwania z urzędu dowodów na uzasadnienie jej przyznania. Tymczasem M. Z. ograniczył się we wniosku do ogólnikowego przywołania trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wnoszenia kolejnych odwołań od niekorzystnych dla niego decyzji, które także nie wskazywały na istotne dla rozstrzygnięcia dowody. W sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowych wymagane jest, przynajmniej minimalne, zaangażowanie podatnika dla wykazania istnienia okoliczności, z których chce wywieść korzystne dla siebie skutki. Z tych wszystkich względów skarga okazała się bezzasadna, co stosownie do treści art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowało jej oddaleniem.