III SA 3172/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Włodzimierz Kubiak, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie o podatek od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie ; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 1999 r. Urząd Skarbowy P. określił M. G. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj i październik 1998 r. wraz z zaległością podatkową za wymienione miesiące i należnymi odsetkami. Decyzję tę doręczono stronie w dniu [...] września 1999r. Pismem z dnia [...] października 1999 r. pełnomocnik podatniczki wystąpił do Izby Skarbowej w W. z żądaniem stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Izba Skarbowa odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Urzędu Skarbowego. Pismem z dnia [...]grudnia 1999 r. M. G. zwróciła się do Izby Skarbowej w W. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] września 1999 r. Jednocześnie z tym wnioskiem wniesione zostało również odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2000 r. Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 216 oraz 162 §1, art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) nie uwzględniła wniosku strony skarżącej i odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 1999 r. Na postanowienie to, pismem z dnia [...] lutego 2000 r., zgodnie z zawartym w nim pouczeniem, podatniczka wniosła zażalenie do Ministra Finansów. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. Minister Finansów stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2000 r. Minister Finansów wyjaśnił, że wydane przez organ odwoławczy postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji urzędu skarbowego, ma charakter ostateczny i jako kończące postępowanie w sprawie, przysługuje na nie jedynie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Minister Finansów nie może orzec w sprawie, w której nie jest władny. Wydając takie postanowienie orzekałby w sprawie bez podstawy prawnej i w konsekwencji jego postanowienie dotknięte byłoby wadą nieważności. Mając na względzie fakt, że Izba Skarbowa w W. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2000 r., błędnie pouczyła podatniczkę jakoby przysługiwało jej zażalenie na to postanowienie, podczas gdy w rzeczywistości służyła jej wyłącznie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 214 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej pouczono stronę, że może ona wnieść skargę na postanowienie Izby Skarbowej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G. podkreśliła, że pismo pełnomocnika skarżącej (księgowej), który składa je w ustawowym terminie 14 dni , powinno być odczytane jako odwołanie a nie jako wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, co wynika z części nagłówkowej pisma. Zarzucając organom podatkowym arogancję i opieszałość, podatniczka wskazała, ze wydane postanowienie narusza art. 121, 122, 125, 139, 140 i 169 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie. Izba Skarbowa podkreśliła, że z pisma z dnia[...] października 1999 r. wyraźnie wynika, że podatniczka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w trybie określonym w art. 247 Ordynacji podatkowej. Wybór niewłaściwej procedury przez pełnomocnika strony, obciąża stronę i nie stanowi przesłanki przywrócenia przez Izbę terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 162 §1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z powyższej regulacji a contrario wynika, że brak uprawdopodobnienia czyni niemożliwym przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie jest niesporne, że decyzję Urzędu Skarbowego P. doręczono podatniczce [...] września 1999 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] października 1999 r. Pismo z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji ( z dnia [...] października 1999 r.) zostało wniesione z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] października 1999 r. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia[...] stycznia 2000 r. odmawiające stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 1999 r. – narusza prawo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym Kodeksu postępowania administracyjnego, przyjęty został pogląd, że pismo złożone przez stronę w organie podatkowym I instancji w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, w którym strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia w doręczonej jej decyzji podatkowej I instancji, należy – zgodnie z art. 7 i 9 k.p.a. – uznać za odwołanie od tej decyzji, chociażby nie spełniało ono wszystkich warunków określonych w art. 170 k.p.a., jeżeli w zakreślonym przez organ terminie strona potwierdzi, że pismo to stanowi odwołanie i uzupełni jego treść zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 170 K.p.a. (por. wyrok NSA z 11 marca 1992 r., III SA 261/92, wyrok NSA z 22 stycznia 1993 r., SA/Kr 1988/92, wyrok NSA z 7 września 1988 r., SA/Ka 683/88 /w :/ Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, Wyd. Prawnicze, W. 1995, s.381-382). W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego podkreśla się też, że o tym, jaki charakter ma pismo decyduje strona. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. To czego domaga się podatnik, jeśli odwołanie pochodzi od samej strony, nie zawsze musi mieć postać procesowo poprawnie sformułowanych wniosków. Wystarczy, jeżeli z pisma wynika, że strona daje w nim jednoznaczny wyraz temu, że nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia i wynika z niego wola jego zaskarżenia. Pismo takie powinno być wówczas traktowane jako odwołanie w rozumieniu art. 220 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), które jednak nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych w art. 222 ordynacji podatkowej, z możliwością uzupełnienia w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej i związanymi z tym skutkami (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2001 r., I SA/Ka 2058/00). W sprawie niniejszej organ podatkowy nie wezwał strony do wyjaśnienia charakteru wnoszonego pisma wbrew rozwiązaniom przyjętym w art. 169 §1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Do obowiązków organów podatkowych w rozpatrywanej sprawie należało ustalenie rzeczywistego zakresu żądań podatnika, tak by postępowanie podatkowe budziło zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Należy podkreślić, że Izba Skarbowa w W. w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] stycznia 2000 r. wyjaśniła, że zarówno oznaczenie wniosku strony, jak i powołane przepisy jednoznacznie wskazywały zakres żądania strony (stwierdzenie nieważności decyzji organu podatkowego I instancji). Nie byłoby więc zgodne z prawem rozpatrywanie tego żądania w innym zakresie niż domagała się tego strona. Sąd stwierdza, że powyższe rozumowanie nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej. Nie ma wśród nich takich, które w jakikolwiek sposób nawiązywałyby do reguły związania organu odwoławczego granicami odwołania, co ma miejsce w procesie cywilnym (por. Leszek Guzek. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania od decyzji. "Monitor Podatkowy" 2001/3/46). Przyjąć zatem należy, że organ podatkowy II instancji nie jest związany granicami pisma wniesionego przez stronę w terminie przysługującym do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, co ma miejsce w procesie cywilnym. Wątpliwości co do pisma wniesionego w wymienionym terminie, organ podatkowy zobowiązany jest rozstrzygać zgodnie z art. 169 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 120, 121, 122 tej ustawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c), art. 152, 200 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł, jak w sentencji.