III SA 3205/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Włodzimierz Kubiak (spr.), Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w sprawie odmowy E. G. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2001 r. w wysokości [...] zł i odsetek od tych zaległości w kwocie [...] zł oraz odsetek od zaległości w tym podatku za okres od września do grudnia 2001 r. w kwocie [...] zł. W motywach rozstrzygnięcia podano, że przedmiotowa zaległości powstały w związku ze złożeniem przez E. G. dniu [...] lipca 2002 r. deklaracji podatkowych za okres od stycznia do sierpnia 2001 r. jak również w związku z nieterminową zapłatą podatku od towarów i usług od września do grudnia 2001 r. We wniosku o umorzenia omówionych zaległości podatkowych (pismo z dnia [...] lipca 2002 r.) podatniczka przyznała, że przyczyną ich powstania było przeoczenie z jej strony zmian przepisów podatkowych, które nastąpiły począwszy od dnia 1 stycznia 2001 r. i uznanie, że świadczone przez nią usługi księgowe są zwolnione od podatku od towarów i usług. Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że argumenty oraz wyjaśnienia złożone prze podatniczkę w toku postępowania nie wypełniają przesłanek określonych w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia wskazanych zaległości. Wskazano, że ulgi podatkowe udziela się w sytuacjach wyjątkowych, gdy okoliczności powstania zaległości nie są zależne od podatnika. [...] Urząd Skarbowy W. , biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia problemów z jednorazową zapłatą zaległości, zaproponował E. G. rozłożenie ich na raty. Ta propozycja przez podatniczkę nie została przyjęta. Stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji podzieliła Izba Skarbowa w W. W zaskarżonej decyzji stwierdziła, że instytucja umorzenia zaległości ma charakter nadzwyczajny. Jest to bowiem wyjątek od zasady płacenia podatków w ustawowo określonych terminach. W ocenie Izby Skarbowej taka sytuacja wyjątkowa występuje wtedy, gdy zaległość powstaje na skutek czynników obiektywnych, niezależnych od podatnika. Wskazano, że przyznanie się do pomyłki w interpretacji przepisów i złożenie deklaracji VAT-7 nie może automatycznie przesądzać o przyznaniu ulgi podatkowej. Do obowiązków podatniczki należała znajomość przepisów podatkowych, prawidłowe sporządzanie deklaracji i składanie ich w ustawowym terminie. Wiedza w tym przedmiocie jest konieczna ze względu na prowadzenie przez podatniczkę działalności w zakresie usług księgowych. Ustosunkowując się do podanych przez E. G. okoliczności, uzasadniających jej zdaniem umorzenie zaległości, organ odwoławczy podał, że fakt okradzenia w lutym 1998 r. jej domu należy zaliczyć do zdarzeń losowych lecz nastąpiło ono cztery i pół roku temu, a jak wskazała sama podatniczka organ podatkowy powinien brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili podejmowania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowych. Izba Skarbowa podniosła, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby obecna sytuacja finansowa podatniczki nie pozwalała jej na przynajmniej ratalną spłatę zaległości. Zdaniem organu odwoławczego spłata trzech kredytów zaciągniętych na zakup samochodów osobowych nie przemawia za przyznaniem wnioskowanej ulgi. Mimo, że jak podaje podatniczka jej rodzina ma trudności finansowe, to jednak zdecydowała się na zakup na raty w 2000 r. i 2001 r. dwóch samochodów o wartości przekraczającej [...] zł. Izba Skarbowa podkreśliła, że udzielenie ulgi podatkowej, w postaci umorzenia zaległości, w takich okolicznościach, stawiałoby podatniczkę w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do podatników, którzy pomimo znacznie gorszej sytuacji materialnej sami rozwiązują swoje problemy. W skardze do Sądu E. G. podnosi, że decyzje organów podatkowych obu instancji zostały wydane po nierzetelnym wypełnieniu obowiązków wynikających z przepisów art.122, art.187 i art.191 Ordynacji podatkowej. Decyzje te nadto, zdaniem skarżącej, zawierają błędną interpretację art.67 tej ustawy. Skarżąca wskazuje ponownie, że zaległość podatkowa powstała wskutek błędu i nie była następstwem próby obejścia przepisów podatkowych. Skarżąca wywodzi, że art.67 Ordynacji podatkowej nie wyłącza możliwości umorzenia zaległości podatkowych nawet wówczas, gdy do powstania zaległości podatkowych doszło nawet wówczas, gdy do powstania zaległości doszło wskutek błędu podatnika wynikającego z nieznajomości prawa. Skarżąca twierdzi, że spłacenie zaległości spowoduje utratę zdolności płatniczej a także w istotny sposób warunki egzystencji jej rodziny. Nie posiada oszczędności, gdyż w lutym 1998 r. jej dom został okradziony. W styczniu 2000 r. skarżąca nabyła samochód, jednak w drodze na spotkanie z agentem ubezpieczeniowym w celu zawarcia umowy ubezpieczenia AC doszło do wypadku, w wyniku którego samochód uległ zniszczeniu. Ze względu na fakt, że samochód został kupiony na kredyt musi spłacać raty do stycznia 2004 r. Skarżąca twierdzi, że jest jej niezbędne posiadanie samochodu, gdyż dojeżdża do klientów. Z tego też powodu zakupiła ponownie samochód, za którego raty w wysokości około [...] zł (malejące) będzie spłacać do września 2008 r. Skarżąca podnosi, że jej obecna sytuacja finansowa nie pozwala nawet na ratalną spłatę zadłużenia. Wskazuje, że przez cały okres prowadzenia działalności płaciła terminowo wszelkie należności wobec budżetu państwa. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Organy podatkowe załatwiają wnioski o umorzenie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę kierując się regulacją prawną zawartą w przepisie art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 z późn.zm.). Przepis ten przewiduje, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcia dotyczące omawianego przedmiotu podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co jednoznacznie potwierdza użyte w powołanym przepisie prawa wyrażenie "można umorzyć". Oznacza to, że organ może lecz nie jest obowiązany do umorzenia zaległości podatkowych. Wskazać trzeba, że organ podatkowy przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie zaległości lub odsetek za zwłokę ograniczony jest dyrektywami ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że nawet wystąpienie w danej sprawie wymienionych w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek nie obliguje organu podatkowego do uwzględnienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych. Dlatego też w orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko, iż sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów podatkowych, jako organów będących częścią administracji publicznej, nie może dotyczyć merytorycznej zasadności podjętych przez te organy rozstrzygnięć lecz zgodności z przepisami regulującymi zasady postępowania podatkowego. Mając na uwadze tak ukształtowany zakres sądowej kontroli legalności decyzji dotyczących również zastosowania ulg podatkowych polegających na umorzeniu zaległości podatkowych, należy po rozpoznaniu niniejszej sprawy uznać, że zaskarżona decyzja Izby Skarbowej w W. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie w świetle przepisów art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270). Wskazać przede wszystkim należy, że organy podatkowe znały aktualną w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji sytuację finansową skarżącej. Została ona przedstawiona przez skarżącą w pismach z dnia [...] lipca i [...] sierpnia 2002 r., znajdujących się w aktach sprawy. W aktach znajdują się też odpisy umów kredytowych zawartych przez skarżącą w związku z zakupem dwóch samochodów osobowych. Brak jest zatem jakichkolwiek uzasadnionych podstaw, że organy podatkowe w sprawie niniejszej naruszyły przepisy art.122 i 187 Ordynacji podatkowej. Zaskarżonej decyzji nie można nadto zarzucić uchybienia w stosunku do normy prawnej zawartej w art.191 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcia w sprawie dokonano w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ocenie tej z tego względu nie można zarzucić dowolności. Jak chodzi z kolei o stwierdzony przez organy podatkowe brak w sprawie niniejszej przesłanek do umorzenia zaległości i odsetek, to dokonane w tym zakresie ustalenia tych organów są zasadne i także oparte na materiale dowodowym utrwalonym w aktach sprawy. Przyczyny wystąpienia skarżącej z wnioskiem o umorzenie wymienionych należności, w świetle akt sprawy, nie mają w istocie zewnętrznego, obiektywnego charakteru lecz spowodowane są w głównej mierze brakiem staranności w prowadzeniu przez nią swoich spraw zawodowych i życiowych. Utwierdzają w tym przekonaniu okoliczności powstania zaległości podatkowych, spowodowane nieznajomością przepisów podatkowych przez skarżącą świadczącą zawodowo usługi księgowe. O tym samym świadczy poruszanie się bez ubezpieczenia samochodem zakupionym na kredyt bankowy. Jak chodzi o kradzież dokonaną w domu skarżącej, to nastąpiła ona w 1998 r., a więc nie może pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą niniejszą. Mając powyższe na uwadze skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie przepisu art.151 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.