III SA 3239/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Andrzej Jagiełło, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zmianie decyzji w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego oddala skargę Pismem z dnia [...] listopada 2003 r. Skarżący wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w sprawie zmiany decyzji ostatecznej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. dokonał zmniejszenia wymiaru podatku rolnego o kwotę 67,70 zł. Od powyższej decyzji Skarżący odwołali się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, iż za przedmiotową działkę płacą podatki od 1987 r. i jako dzierżawcom należy im się prawo jej pierwokupu, a właścicielem działki i znajdujących się na niej budynków jest Skarb Państwa. Dodatkowo Skarżący wskazali, iż od 1987 r. ponosili koszty utrzymania powyższych nieruchomości, a obecnie przedmiotowe budynki i działka są wykorzystywane w codziennym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu sprawy uznało, iż problem podnoszony w odwołaniu, a dotyczący nabycia przez Skarżących zabudowanej działki nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu odwoławczym dotyczącym zmiany wymiaru podatku rolnego. Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Z akt sprawy wynika, iż Wójt Gminy G., po otrzymaniu wypisu z ewidencji gruntów, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. dokonał zmniejszenia wymiaru podatku rolnego, gdyż wg danych zawartych w ewidencji działka nr [...] stanowi własność Gminy G. (od dnia [...] lipca 2000 r.), a ze Skarżącymi nie została zawarta umowa dzierżawy gruntu na 2003 r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zauważył, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Wójta Gminy G. nie wymieniono art. 254 Ordynacji podatkowej. Właśnie ten przepis ma zastosowanie do dokonywania zmian decyzji ostatecznych ustalających wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, gdy po ich doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości zobowiązania. Dodatkowo organ II instancji stwierdził, iż w decyzji (zmieniającej) z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie podano numeru i daty ostatecznej decyzji. Ponadto organ odwoławczy stwierdził inne istotne uchybienia proceduralne w postaci braku postanowienia o wszczęciu postępowania, niezapoznanie strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się także do pisma Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...], w którym poinformował on organ II instancji o bezumownym użytkowaniu przedmiotowej działki, uznając iż konieczne jest ustalenie, czy Skarżący są posiadaczami, którzy są podatnikami podatku rolnego w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r., Nr 94, poz. 431 ze zm.). Z tych właśnie względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący nie zgodzili się z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego i złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu Skarżący po raz kolejny podnieśli sprawę sprzedaży przez Gminę G. działki rolnej nr [...] o powierzchni 1, 28 ha, w drodze przetargu. W ich ocenie wieloletnia dzierżawa dawała im prawo do pierwokupu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2003 r. Zdaniem organu dokonanie zmiany wymiaru podatku rolnego za 2003 rok jest uzależnione od wskazanych w uzasadnieniu decyzji Kolegium okoliczności. Ponadto organ II instancji podkreślił, iż niezależnie od rozstrzygnięcia jakie zapadnie w wyniku uchylenia decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, nabycie prawa własności gruntu nie następuje w postępowaniu administracyjnym lub podatkowym; sprawa ta należy do przedmiotu prawa cywilnego, które daje skarżącym prawo dochodzenia swoich roszczeń przed sądem powszechnym. Biorąc pod uwagę powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stał się właściwy do rozpatrzenia niniejszej skargi stosownie do przepisów art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył co następuje: Zauważyć należy, iż jak wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa, w której wydano zaskarżoną decyzję dotyczy zmiany decyzji ostatecznej w zakresie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym na 2003r. Natomiast zarzuty podnoszone w skardze dotyczą uprawnień skarżących wynikających z przysługującego im ich zdaniem prawa pierwokupu. Sąd z uwagi na brak właściwości oraz w/w przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tej kwestii wypowiedzieć się jednak nie może, albowiem zagadnienie prawa pierwokupu nie mieści się w granicach sprawy podatkowej, w której wydano zaskarżoną decyzję i nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Natomiast kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest decyzją kasacyjną. Stanowi ona wyjątek od zasady, iż celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a strona ma prawo do merytorycznego załatwienia sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją. Decyzja kasacyjna nie kończy postępowania w sprawie, a strona po ponownym wydaniu decyzji przez wójta będzie miała możliwość wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm. - dalej: ordynacja podatkowa) organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z przepisu tego wynika, iż decyzję, o jakiej mowa w art. 233 § 2 ordynacji podatkowej, organ odwoławczy może wydać tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 229 ordynacji podatkowej, tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy takie okoliczności wykazał. Ponadto w uzasadnieniu decyzji znalazły się również spostrzeżenia organu odwoławczego dotyczące istotnych uchybień proceduralnych w postępowaniu przed organem I instancji w postaci braku postanowienia o wszczęciu postępowania, niezapoznania strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Tego rodzaju uchybienia stanowią naruszenie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz prawo strony przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania w pierwszej jak i w drugiej instancji, należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa ( np. art.200 Ordynacji podatkowej). Tego rodzaju uchybienia proceduralne stanowią przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej. Zostaje ona spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ administracji nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190), o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192), czy też z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1). Naruszenie tego przepisu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego niezależnie od tego, czy miało to wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, bowiem sam brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia. Stwierdzenie przez organ odwoławczy tego rodzaju uchybień postępowania dowodowego przed organem I-szej instancji uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej celem przeprowadzenia w sposób niewadliwy postępowania wyjaśniającego. Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo, dlatego zgodnie z art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.