III SA 3277/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta miasta stołecznego [...] z dnia [...] listopada 2002 r. , nr [...], 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 1998 r. Z.Z. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty opłaty targowej za lata 1995 – 1998. W uzasadnieniu podniósł, że jako posiadacz samoistny obiektu handlowego nr [...] położonego na targowisku H. ., który nie był trwale złączony z gruntem, na podstawie art. 2 i art. 16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, był podatnikiem podatku od nieruchomości. W ocenie skarżącego, Zarząd Terenów Publicznych, działając jako zakład budżetowy Gminy W.– [...], nienależnie pobierał od niego opłatę targową w latach 1995 – 1998. Podatnicy podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 16 powołanej ustawy, nie byli zobowiązani do uiszczania opłaty targowej. Na tej podstawie wnioskodawca wystąpił o zwrot nienależnie pobranej opłaty targowej. Prezydent Miasta [...] [...], decyzją z [...] listopada 2002 r. odmówił Z.Z. stwierdzenia nadpłaty opłaty targowej za lata 1995 – 1998. Uzasadniając swoje stanowisko, organ podatkowy stwierdził, że podatnikiem podatku od nieruchomości za obiekt handlowy nr [...] położony na targowisku H.M. była Spółka z o. o. "[...]" z siedzibą w W. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty został natomiast złożony przez Z.Z. (osobę fizyczną), który "nie był i nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w związku z obiektem handlowym Nr [...]". Z tej przyczyny należało odmówić wnioskodawcy stwierdzenia nadpłaty opłaty targowej za lata 1995 – 1998. Wnosząc pismem z [...] grudnia 2002 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] [...], Z.Z. zarzucił jej naruszenie art. 187 w związku z art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa, polegające na błędnych ustaleniach w zakresie stanu faktycznego oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Stwierdził również, że decyzja narusza "art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1990 r. – o zobowiązaniach podatkowych" ( skarżącemu chodzi o ustawę z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych – przyp. Sądu) oraz art. 330 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu stwierdził, że był właścicielem wskazanego we wniosku obiektu handlowego i użytkownikiem terenu targowiska, a nie Spółka wskazana przez organ I instancji. Powołał się przy tym na dowody wpłat opłaty targowej. W ocenie skarżącego, postępowanie podatkowe wszczęte jego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, nie zostało prawidłowo przeprowadzone i z tego powodu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dotyczy jego wniosku, lecz wniosku wymienionej Spółki. Decyzją z [...] października 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego [...] z [...] listopada 2002 r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty opłaty targowej za lata 1995 – 1998, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości składanych za lata 1995 – 1999 ustalono, iż skarżący nie był i nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości za obiekt budowlany nr [...] położony na targowisku H.M. Deklaracje składane były przez Spółkę z o. o. "[...]" z siedzibą w W., a wniosek z [...] grudnia 1998 r. o stwierdzenie nadpłaty został złożony przez Z. Z. (osobę fizyczną). SKO podzieliło argumentację organu I instancji i powołując się na dyspozycję art. 16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84) stwierdziło, że skarżącemu nie przysługiwało zwolnienie od opłaty targowej za lata 1995 – 1998, gdyż nie był on podatnikiem podatku od nieruchomości za wskazany obiekt budowlany. Z tej przyczyny Z.Z. należało odmówić stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty targowej za lata 1995 – 1998. Organ odwoławczy uznał za bezzasadne argumenty podniesione przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...][...]. Nie zgodził się również z zarzutami podniesionymi przez skarżącego co do naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 187 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej. Składając skargę na decyzję SKO pismem z [...] listopada 2003 r., Z.Z. zarzucił jej błędy w ustaleniu stanu faktycznego i nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie praw skarżącego oraz naruszenie przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. Powtórzył zarzut dotyczący sposobu przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania podatkowego i podkreślił, że to on, jako osoba fizyczna, był właścicielem obiektu budowlanego nr [...] położonego na targowisku H.M. Skarżący podniósł, że wystąpił o wydanie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i w sprawie tej toczy się odrębne postępowanie. Stwierdził ponadto, że Zarząd Trenów Publicznych, jako jednostka organizacyjna ówczesnej Gminy W.– [...], w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego zniszczył całą dokumentację dowodową celem uniemożliwienia skarżącemu dochodzenia jego praw. Utajnione zostały również dokumenty finansowe, które zdaniem skarżącego potwierdzają, że był płatnikiem opłaty targowej pobieranej w formie abonamentu miesięcznego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z kolei z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, stwierdził podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] [...]. Postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organa podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (zob. wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., SA/Sz 942/96, Temida (CD), Sopot 2002). Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organa podatkowe mają zatem obowiązek podejmować w toku postępowania wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi przepis art. 187 Ordynacji podatkowej, który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu (zob. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497). W art. 210 Ordynacji podatkowej wymienione zostały elementy, jakie powinna zawierać prawidłowa decyzja podatkowa. Naruszenie dyspozycji wskazanych w tym przepisie powoduje wadliwość decyzji. Do niezbędnych elementów prawidłowej decyzji należy niewątpliwie zaliczyć powołanie właściwej podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania zastrzeżenie wskazane w § 5 powołanego przepisu). Rozstrzygnięcie powinno w pierwszej kolejności opierać się zatem na właściwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Z decyzji organów podatkowych nie wynika, iż wyjaśnione zostały choćby podstawowe wątpliwości, takie jak wskazanie podmiotu na którym spoczywał obowiązek uiszczania należnej opłaty targowej, w związku z działalnością wykonywaną w obiekcie budowlanym nr [...] oraz spójne i logiczne wyjaśnienie związku pomiędzy dokonanymi wpłatami i kwotami deklarowanymi przez Spółkę lub też inny podmiot zobowiązany, choćby nienależnie, do wnoszenia opłaty targowej w latach 1995 – 1998. Lakonicznie uzasadniając swoje decyzje, organa podatkowe nie mogły spodziewać się, że przekonają skarżącego, iż jego wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty targowej jest bezzasadny. Nie odniesiono się bowiem właściwie do twierdzeń skarżącego, że to on, jako właściciel obiektu budowlanego nr [...] położonego na targowisku H.M., był podatnikiem podatku od nieruchomości i w związku z tym nienależnie uiszczał opłatę targową. Nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania i skwitowanie ich stwierdzeniem, że są bezzasadne, narusza przepis art. 210 § 6 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 25 czerwca 1999 r., III SA 7760/98, Temida (CD), Sopot 2002). Skarżący w trakcie postępowania podatkowego wszczętego na jego wniosek konsekwentnie podnosił zarzuty co do sposobu jego prowadzenia. W ocenie Sądu, zarzuty okazały się uzasadnione. Organa podatkowe nie wykazały, że wbrew oświadczeniom Z.Z., opłatę targową uiszczała Spółka z o. o. "[...]", jako podatnik podatku od nieruchomości. Stwierdziły jedynie, że Spółka składała deklaracje w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1995 – 1998, m. in. w związku z działalnością handlową prowadzoną w obiekcie budowlanym nr [...], położonym na targowisku H.M. Wyłącznie na tej podstawie uznały,że to Spółka była podatnikiem podatku od nieruchomości. Nie wyjaśniły jednak, kto i w jakim celu uiszczał opłatę targową. W aktach administracyjnych znajduje się kserokopia informacji o dokonanych wpłatach na poczet opłaty targowej za lata 1995 – 1998, w związku z obiektem handlowym nr [...]. Do akt sprawy załączono również oświadczenie K. Z. z [...] kwietnia 2000 r., nie wyjaśniając jednak jego związku ze sprawą. Pomimo uwag wniesionych przez skarżącego do protokołu z [...] listopada 2002 r., nie podjęto żadnych działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego i w konsekwencji dokonania stosownych ustaleń co do zasadności wniosku skarżącego. Organ odwoławczy nie odniósł się do uwag i zastrzeżeń podniesionych przez skarżącego w trakcie postępowania podatkowego. Podkreślić należy, że na rozstrzygnięcie sprawy nie miała wpływu nieuzasadniona przewlekłość postępowania prowadzonego zarówno przez organ I instancji jak też przez organ odwoławczy. Skład orzekający Sądu uznał jednak, że nie sposób nie zauważyć uchybień organów podatkowych również w tym zakresie. Uchylanie się od zakończenia postępowania może bowiem powodować skargi na bezczynność organów podatkowych. Skład orzekający Sądu uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z obrazą przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, nie rozstrzygając kwestii zasadności wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty targowej za lata 1995 – 1998, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) w związku z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.