III SA 3309/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Andrzej Jagiełło, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr [...] w K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu niepodatkowych należności budżetowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] Minister Zdrowia po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2003 r. ustalającą wysokość zobowiązania Samodzielnego Szpitala Klinicznego nr [...] w K. wobec budżetu państwa z tytułu niepodatkowych należności w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2000 r. zawartej pomiędzy Ministrem Zdrowia a Samodzielnym Publicznym Szpitalem Klinicznym nr [...] w K. przekazano z budżetu państwa szpitalowi dotację w kwocie [...] zł. W umowie ustalono, że dotacja zostanie wykorzystana na doposażenie sal operacyjnych. Umowa została zawarta na czas do [...] grudnia 2000 r. i wygasała z upływem terminu na który została zawarta. Szpital dokonał zamówienia dwóch aparatów do znieczulenia ogólnego na łączną kwotę [...] zł. Zapłata należności nastąpiła w dniu 15 stycznia 2001r. W dniu [...] maja 2003 r. Minister Zdrowia stwierdzając, że wydatkowanie dotacji nastąpiło po upływie roku budżetowego, z naruszeniem art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych ( Dz.U. Nr 15 poz. 148 ze zm. z roku 2003) wydał decyzję ustalającą wysokość zobowiązania Szpitala wobec budżetu państwa na [...] zł . Szpital we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy odwołał się do swoich wcześniejszych pism, gdzie wskazywał, iż dokonał wszelkiej staranności, by zrealizować zamówienie w trybie przewidzianym w Ustawie o zamówieniach Publicznych, a mimo, że rozliczenie nastąpiło po terminie wskazanym w umowie działał bez zwłoki. Zdaniem odwołującego się sama konstrukcja umowy w zakresie terminów była wadliwa i niespójna ale to nie powinno go obciążać. Minister Zdrowia po rozpatrzeniu ponownie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r.[...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzje strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, iż została wydana z naruszeniem art. 5 kodeksu cywilnego z w części mówiącej, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) z dniem 1 stycznia utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zaś weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) , sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność decyzji zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia. W wydanej w sprawie decyzji Minister Zdrowia określił zobowiązanie wobec budżetu państwa z tytułu niepodatkowej należności budżetu państwa - w tym przypadku zwrotu dotacji. Zgodnie z zakresem przedmiotowym określonym w art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - dalej Ordynacja podatkowa - jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej Dział III tej ustawy stosuje się do niepodatkowych należności budżetu państwa, a do ich określenia uprawnione są inne niż podatkowe organy, którym przysługują w tej mierze uprawnienia organów podatkowych. Zgodnie z postanowieniami zawartymi we wspomnianym Dziale III Ordynacji podatkowej art. 21 § 1 pkt 2 zobowiązanie podatkowe - a w tym przypadku zobowiązanie z tytułu niepodatkowej należności budżetu państwa - powstaje z dniem doręczenia decyzji organu ustalającej wysokość zobowiązania. Wydana w tym trybie decyzja jest niewątpliwie decyzją administracyjną. Przepisy Ordynacji podatkowej stwierdzające o stosowaniu Działu III tego aktu nie stanowią, iż do jej wydania należy stosować postanowienia Działu IV regulującego postępowanie podatkowe. Należy więc przyjąć, iż decyzja ta jest wydawana w oparciu o przepisy o postępowaniu administracyjnym zawarte w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity opubl. w Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. z późn. zm.) - dalej Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z postanowieniami art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego normuje on postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Działając na tej podstawie Minister Zdrowia wszczął w oparciu o artykuł 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie z urzędu i wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe, zgodnie z postanowieniami art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego, iż organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej oraz przywołanego wcześniej art. 21 § 1 pkt Ordynacji podatkowej. Należy jednakże zauważyć, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące przebieg postępowania administracyjnego nakładają na organ szczególne obowiązki dotyczące jego prowadzenia. Organ administracji ma bowiem obowiązek, zgodnie z wyrażoną w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą czynnego udziału strony, zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a odstąpienie od tego obowiązku może nastąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Z realizacją tej zasady wiąże się przestrzeganie przez organ obowiązku wyrażonego w art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, iż o wszczęciu postępowania z urzędu należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zasada czynnego udziału strony znajduje konkretyzację w regulującym przebieg postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez organ, art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strony miały możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zasada czynnego udziału strony pozostaję w związku z inną wyrażoną w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą informowania stron, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Jej realizacja ma także istotne znaczenie dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkiem stania na straży praworządności i zasadą prawdy obiektywnej wyrażonymi w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Minister Zdrowia wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu dotacji nie poinformował o tym strony, przez co uchybił art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona nie miała możliwości wzięcia udziału w postępowaniu wyjaśniającym, nie zapewniono jej także możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, pomimo powinności organu wynikającej z art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienia powyższym przepisom wiążą się więc z naruszeniem omówionej powyżej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy zauważyć, iż strona nie miała możności wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przez organ decyzji, a w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły okoliczności wyłączające taki obowiązek. Nie zapewnienie stronie udziału w postępowaniu naruszyło także wskazane powyżej zasady wynikające z art. 7 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. zasadę informowania strony i zasadę prawdy obiektywnej. Naruszenia przytoczonych przepisów prowadzą do pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu bez jej winy i mają charakter kwalifikowanych wad postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego dają podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie. W sprawie, w której przeprowadzone w toku instancji postępowanie administracyjne dotknięte jest wadą stanowiącą podstawę do jego wznowienia Sąd nie powinien rozstrzygać sprawy merytorycznie, ponieważ oceny takiej dokona właściwy organ administracji rozpatrujący ponownie sprawę. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1370 ze zm.) orzekł jak w Sentencji wyroku.