III SA 3381/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (spr.) (del.) Sędzia WSA Grażyna Nasierowska Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska Protokolant Anna Zientara po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzje Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego U. z dnia [...] sierpnia 2002 r. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności A. B. za zaległości spółki "A" Sp.z o.o. z siedzibą w W. w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. W motywach rozstrzygnięcia powołano się na przepisy art.108 i 116 Ordynacji podatkowej przewidujące możliwość obciążenia odpowiedzialnością podatkową osób, które pierwotnie nie były podmiotami stosunku podatkowoprawnego oraz zasady odpowiedzialności członków zarządu między innymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe. Podano, że członkowie zarządu mogą odpowiadać za zaległości podatkowe takiej spółki tylko wówczas, gdy egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Zdaniem Izby Skarbowej w W. w przedmiotowej sprawie warunek ten został spełniony. Jak wynika bowiem z zawiadomienia Działu Egzekucji Urzędu Skarbowego U. z dnia [...] września 2000 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce "A" zostało umorzone z powodu nieściągalności. W wyniku zajęcia rachunku bankowego spółki uzyskano kwotę [...] zł, która to kwota nie pokryła nawet kosztów egzekucyjnych wynoszących [...] zł. Nie wyegzekwowano zatem żadnej części zaległego zobowiązania podatkowego za 1997 r. W sprawie nie występują nadto przesłanki uwalniające członka zarządu spółki od odpowiedzialności podatkowej polegające na zgłoszeniu we właściwym czasie upadłości lub wszczęciu postępowania układowego lub też wykazaniu, że nie dokonanie tych czynności nastąpiło bez winy członka zarządu albo wskazaniu mienia spółki, z którego jest możliwa egzekucja. Izba Skarbowa, biorąc pod uwagę brzmienie art.116 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe powstałe w czasie pełnienia przez niech tych obowiązków, stwierdzając nadto, iż w sprawie niniejszej zachodzą pozytywne przesłanki odpowiedzialności A. B. oraz nie są spełnione warunki wyłączające jej odpowiedzialność, uznała decyzję organu podatkowego pierwszej instancji za zgodną z przepisami Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2001 r. o wszczęciu postępowania zostało skierowane wprawdzie do A. B., jako udziałowca spółki "A", lecz z jego treści wynikało, że dotyczy przeniesienia odpowiedzialności za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1996 i 1997. Dlatego też uznano, że brak jest podstaw do wydania kolejnego postanowienia o wszczęciu postępowania wobec tego, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2001 r. o odpowiedzialności podatkowej A. B. została uchylona przez Izbę Skarbową decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Oznacza to, że postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności nie zostało zakończone. Izba Skarbowa podniosła, że strona i jej pełnomocnik brali udział w toczącym się postępowaniu, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Podjęto także szereg czynności celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Okoliczność nie włączenia do akt sprawy, na wniosek pełnomocnika strony, akt postępowania egzekucyjnego nie stanowi, w ocenie Izby Skarbowej, naruszenia przepisu art.188 Ordynacji podatkowej. Oparto się bowiem na treści zawiadomienia Działu Egzekucyjnego Urzędu Skarbowego U. z dnia [...] września 2000 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec nieściągalności zaległości podatkowych. Izba Skarbowa podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Stwierdzono, że A. B. zbywając swoje udziału w spółce "A" oraz rezygnując z funkcji członka zarządu tej spółki miała świadomość rozmiaru zaistniałych nieprawidłowości w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1996 i 1997. Jak chodzi o orzeczoną odpowiedzialność za koszty egzekucyjne, to stwierdzono, że taką możliwość przewiduje art.107 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W skardze do Sądu A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w W. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie: 1/ art.120-129, 165 Ordynacji podatkowej przez nie przeprowadzenie w sprawie postępowania podatkowego, 2/ art.123, 192, 200 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, 3/ art.188 Ordynacji podatkowej przez oddalenie wniosków dowodowych, 4/ art.122 187 i 191 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji, która ma wady w zakresie stanu faktycznego, 5/ art.116 Ordynacji podatkowej przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 6/ art.210 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie decyzji pełnego uzasadnienia. W motywach skargi podniesiono, że postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "A" nie zostało wszczęte, a więc nie zostało przeprowadzone. Wskazano, że oddalenie żądania przeprowadzenia dowodu nie znajduje podstaw w przepisie art.188 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa, w ślad za Urzędem Skarbowym, błędnie przyjęła, że postępowanie egzekucyjne wobec spółki "A" okazało się bezskuteczne a także, że nie zgłoszenie upadłości spółki obciąża skarżącą. Zdaniem skarżącej poza stwierdzeniem Urzędu Skarbowego, że postępowanie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne, nie istnieją inne dowody potwierdzające tę okoliczność. Nadto nie istniały podstawy do zgłoszenia upadłości spółki, w czasie gdy skarżąca była Prezesem Zarządu spółki "A". Decyzję Izby Skarbowej doręczono skarżącej wówczas, gdy przestała już pełnić wskazaną funkcję. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada członek jej zarządu całym swoim majątkiem z tym, że odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania podatkowe powstałe w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu spółki. Warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki jest bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei, nawet w wypadku gdy zachodzi wymieniona przesłanka odpowiedzialności, to członek zarządu jest zwolniony od omawianej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki lub wszczęto postępowanie układowe albo nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiło nie z winy członka zarządu lub też osoba ta wskaże mienie spółki, z którego możliwa jest egzekucja. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał,że w rozpoznanej sprawie zaistniały przesłanki odpowiedzialności skarżącej za zaległości w podatku dochodowym za 1997 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działającą pod firmą "A". Nie jest sporne, że skarżąca w 1997 i 1998 r. pełniła funkcję prezesa jednoosobowego zarządu tej spółki i została ze składu zarządu odwołana w dniu [...] lipca 1999 r. Zdaniem Sądu treść art.116 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji faktycznej i prawnej organy podatkowe mogły orzec o odpowiedzialności podatkowej skarżącej za zaległości podatkowe spółki za 1997 r. także w wypadku, gdy w chwili wydania decyzji w tym przedmiocie skarżąca nie pełniła już funkcji członka zarządu spółki. Jak chodzi o bezskuteczność egzekucji, to została ona jednoznacznie wykazana w toku postępowania podatkowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem kopia zawiadomienia z dnia [...] września 2000 r. Urzędu Skarbowego U. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce "A" wkutek nieściągalności. Dokument ten spełnia cechy dokumentu urzędowego, stanowi zatem dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art.194 Ordynacji podatkowej). Wobec tego nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia art.188 Ordynacji, gdyż okoliczność bezskuteczności egzekucji została stwierdzona wystarczająco wskazanym wyżej zawiadomieniem. Nie można też ocenić jako uzasadniony zarzut dotyczący istnienia w sprawie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącej, określonych w art.116 Ordynacji podatkowej. Wskazać trzeba, że z treści § 1 wymienionego przepisu wynika jednoznacznie, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania istnienia tych przesłanek negatywnych. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie niniejszej skarżąca wykazała, iż nie zgłoszenie wniosku ogłoszenie upadłości spółki oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jej winy. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy świadczy o czymś wręcz przeciwnym. Postępowanie kontrolne w spółce "A" rozpoczęło się w 1998 r. i w tym też roku zostały wydane pierwsze decyzje określające spółce zaległości podatkowe. Jako członek zarządu spółki skarżąca miała więc rozeznanie co do możliwych skutków finansowych dokonania wymiaru zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 i 1997 r. Mimo tego brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek informacji, aby skarżąca podjęła działania zmierzające do uniknięcia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Skarżąca nie wskazała nadto mienia, z którego egzekucja jest możliwa. Świadczy o tym treść oświadczenia skarżącej znajdującego się na karcie 85 akt sprawy. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art.165 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001 r. Urząd Skarbowy U. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości "A" Sp. zo.o. za lata 1996-1997 w podatku dochodowym od osób prawnych. W treści postanowienia nie stwierdzono jakie są podstawy odpowiedzialności skarżącej. Uchylenie więc decyzji Urzędu Skarbowego U. z dnia [...] sierpnia 2001 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącej przez Izbę Skarbową w W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może oznaczać, że wskazane wyżej postanowienie utraciło swój byt prawny. Należy więc stwierdzić, że wydanie kolejnego postanowienie o wszczęciu postępowania odnośnie tylko odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki dotyczące roku podatkowego 1997 nie znajduje, zdaniem Sądu, prawnego uzasadnienia. Analogicznie należało ocenić zarzut pozbawienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Został on już podniesiony w postępowaniu odwoławczym i w zaskarżonej decyzji obszernie się do niego odniesiono. Sąd stwierdza, że wywody decyzji w omawianym zakresie znajdują oparcia w materiale dowodowym utrwalonym w aktach sprawy i przeczą zarzutom skargi. Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie w świetle art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Skargę zatem, jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art.151 wymienionej ustawy.