III SA 3500/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę W dniu [...].02.2003r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w P., wystawił 14 tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] obejmujących należności wraz z odsetkami od firmy Fabryka Wyrobów Metalowych "[...]" Sp. z o.o. za okres od maja do listopada 2002r. w kwocie 195.576,90 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. podjął czynności egzekucyjne i w dniu 25 lutego 2003r. dokonał zajęcia wierzytelności dłużnika, co spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.531,30 zł. Następnie w dniu 3 marca 2003r. ZUS Inspektorat w P. zawiesił wystawione tytułu wykonawcze w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie zawarcia z dłużnikiem układu ratalnego. W dniu 5 marca 2003 r. Urząd Skarbowy zawiesił toczące się postępowanie egzekucyjne, a w dniu 17 marca 2003r. ZUS Inspektorat w P. wskazał Spółkę jako zobowiązanego do poniesienia kosztów egzekucyjnych. W dniu 25 marca 2003r. ZUS Inspektorat w P. przesłał do Urzędu Skarbowego w S. wniosek FWM "[...]" Sp. z o.o., w którym Spółka zwróciła się o umorzenie kosztów, argumentując, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione po wydaniu wobec spółki decyzji o restrukturyzacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.). Zgodnie z art. 14 ustawy o restrukturyzacji postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. W dniu 14 kwietnia 2004r. z poparciem w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych Spółce zwrócił się do Urzędu Skarbowego ZUS Oddział w R.. W dniu [...] kwietnia 2003r. postanowieniem [...] Urząd Skarbowy w S. obciążył ZUS Inspektorat w P. kosztami egzekucyjnymi związanymi z egzekucją wystawionych przez Inspektorat tytułów wykonawczych. Na to postanowienie w dniu 13 marca 2003r. ZUS Inspektorat w P. wniósł zażalenie do Izby Skarbowej w W., wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub umorzenie nałożonych kosztów egzekucyjnych. Izba Skarbowa w dniu 25 czerwca 2003r. przekazała Urzędowi Skarbowemu w S. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, a postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] zaskarżone postanowienie utrzymała w mocy. W dniu 22 lipca 2003r. oraz 19 sierpnia 2003r. Urząd Skarbowy wysłał do ZUS Inspektorat w P. wniosek do wskazania okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. W odpowiedziach na te pisma ZUS Inspektorat w P. wskazał na ważny interes publiczny opisując problemy z egzekwowaniem należności z tytułu składek od FWM "[...]" Sp. z o.o. oraz na fakt, iż wpłacone środki zasilą budżet a obciążą Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, które służą tym samym celom. Urząd Skarbowy w S. postanowieniem z dnia [...] września 2003r. nr [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych uzasadniając, brak do tego podstaw ponieważ organ egzekucyjny w pierwszej kolejności musi brać pod uwagę dobro budżetu państwa, a tłumaczenie iż służy on tym samym celom co Fundusz Ubezpieczeń Społecznych nie jest wystarczające. W dniu 14 października 2003r. ZUS Oddział w R. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie z wnioskiem o uchylenie postanowienia i umorzenie kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wyjaśniał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane bezpodstawnie i omyłkowo, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie podjął żadnej czynności w celu wyegzekwowania należności ZUS. Nadmienił również, iż ZUS Inspektorat w S. nigdy nie przesyłał wniosków o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego, na która powołuje się Urząd Skarbowy, a koszty egzekucyjne powinny być wyegzekwowane z kwoty zajęcia dokonanego w dniu 25 lutego 2003r.- przed zawieszeniem egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż przedmiotem prowadzonego postępowania były tylko zagadnienia dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, a wyjaśnienia dotyczące zasadności obciążenia skarżącego były przedmiotem innego postępowania, w którym strona po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji wniosła skargę do NSA. W świetle powyższego zarzuty strony są bezzasadne. Ponadto Dyrektor Izby wskazał, iż Urząd Skarbowy w S. dokonał zajęcia wierzytelności dłużnika, a ZUS Inspektorat w S. faktycznie nie wnosił o umorzenie kosztów egzekucyjnych gdyż nie jest stroną w postępowaniu. Wyjaśnił też, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych został zawarty w zażaleniu ZUS Inspektoratu w P. na postanowienie w sprawie obciążenia kosztami egzekucyjnymi i przekazany Urzędowi Skarbowemu w S. przez Izbę Skarbową w W. do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Przedstawione przez skarżącego argumenty nie uzasadniały, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, umorzenia kosztów postępowania. Wobec powyższego, skarżący wniósł w dniu 19 grudnia 2003r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia postanowienia naruszającego jego zdaniem art. 64c § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (teks jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 987 z późn. zm.) i umorzenie kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu skargi podniósł iż obciążenie ZUS Inspektoratu w P. kosztami egzekucyjnymi było bezpodstawne i narusza art. 64c § 1 i § 2, zgodnie z treścią których koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego tj. FWM "[...]" Sp. z o.o. i powinny zostać wyegzekwowane z zajęcia dokonanego w dniu 25 lutego 2003r. Ponadto skarżący zaznaczył, iż organy administracyjne nie wzięły pod uwagę, iż ZUS jest jedynie dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego właścicielem jest Skarb Państwa. W odpowiedzi na skargą Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją przedstawioną w wydanym postanowieniu. Jednocześnie zaznaczył, iż art. 54 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) nie przewiduje aby ze środków zgromadzonych w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych finansowane były koszty postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zważył, co następuje: Skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Sąd podziela w sprawie stanowisko organów egzekucyjnych zawarte w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień Zgodnie z art.64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968/Organ egzekucyjny/zwana dalej u. p. e. a./Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty mogą być umorzone jeżeli: 1/stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2/za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3/ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Jak wynika z wniosku strony sformułowanego ostatecznie w piśmie z dnia 22 sierpnia 2003 r. jako przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazano ważny interes publiczny, z takim uzasadnieniem, że koszty egzekucyjne, którymi został obciążany wnioskodawca obciążają Fundusz Ubezpieczeń Społecznych który służy ogółowi i zasilają budżet. Użyte w powołanym wyżej przepisie sformułowania "ważny interes publiczny" jest określeniem nieostrymi zawierającym szeroki zakres pojęciowy. Postanowienia oparte na powyższym przepisie mają charakter uznaniowy; jeśli nawet za umorzeniem zaległości przemawia "ważny interes publiczny", to organ egzekucyjny może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowej. Zależy to od jego uznania i ten typ postanowień w przypadku negatywnego załatwienia wniosku uchyla się w zasadzie od kontroli Sądu pod względem zgodności z prawem. Przepis art.64 e u.p.e.a. nie zawiera też regulacji prawnej, która pozwoliłaby ustosunkować się do kwestii jakim wartościom przypisać rolę nadrzędną. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ważny interes publiczny należy rozumieć jako sytuację wyjątkową spowodowaną przyczynami niezależnych od podatnika, na które nie ma wpływu. Każdorazowo decydują o tym okoliczności konkretnego przypadku. Ponieważ zasadą jest w postępowaniu egzekucyjnym, że koszty postępowania ponosi zobowiązany lub wierzyciel, nie można z tej instytucji prawnej czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia należnych Skarbowi Państwa opłat. Ocena, dokonywana przez organy podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które wymyka się spod kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kontroli tej podlega natomiast poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających z niej wniosków. Zatem, sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W tym zakresie zaś trudno dopatrzyć się okoliczności, które wskazywałyby na to, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Dokonując oceny w niniejszej sprawie organy podatkowe - po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności - doszły do przekonania, iż nie zachodzi tu ważny interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zarzuty podniesione w skardze dotyczące wcześniejszych postępowań przeprowadzonych przez organy egzekucyjne, nie dotyczą niniejszego postępowania i dlatego pozostają poza sferą rozważań Sądu. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie, są wyłącznie postanowienia wydane przez organy egzekucyjne w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.