III SA 3556/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych oddala skargę Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r., nr [...], określił pani H. T. należny zryczałtowany podatek dochodowy za 1998r. i odsetki za zwłokę. W podstawie prawnej wskazano art. 207, art. 21 § 1i § 3, art. 23 § 3 art. 53 § 1 i art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), powołana dalej jako Ordynacja podatkowa oraz § 10 i § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40, poz. 463 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm.), powołana dalej jako u.p.d.f., oraz § 1 ust. 1 i ust. 3 pkt 2, § 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 148, poz. 719 ze zm.). Strona została pouczona, że stosownie do art. 223 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Urząd podjął próbę doręczenia ww. decyzji na adres: [...], ul. [...], ale urząd pocztowy zwrócił ją z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, z dnia 30 sierpnia 2001r., że przesyłka nie została doręczona gdyż adresat wyprowadził się (bez podania adresu). W związku z tym organ uznał - zgodnie z treścią art. 146 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz potwierdzeniem odbioru - że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2001r. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 13 września 2001r. W dniu [...] października 2003r. p. H. T. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie rozliczenia podatku za 1998 i 1999r., motywując go brakiem uczestnictwa w toczącym się postępowaniu podatkowym oraz nieotrzymaniem decyzji Urzędu Skarbowego. Podatniczka po wezwaniu przez Urząd Skarbowy do sprecyzowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w piśmie z dnia [...] listopada 2003r. stwierdziła, że jej pismo z dnia [...] października 2003r. dotyczy przywrócenia terminu oraz winno być traktowane jednocześnie, jako odwołanie od tej decyzji. Powołała się dodatkowo na brak możliwości złożenia odwołania w terminie, gdyż nie dostarczono jej decyzji; zły stan zdrowia, który uniemożliwił jej przebywanie w miejscu zameldowania i odbiór decyzji. Kwestionowała również podstawę do wydania decyzji, gdyż w ramach działalności wykonywała czynności wyłączone z możliwości zryczałtowanego opodatkowania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2003r., nr [...], odmówił p. H. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego W. W podstawie prawnej wskazano art. 216, art. 162, art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu stwierdzono, że zarzuty skarżącej o nie otrzymaniu decyzji i nie uczestniczeniu w postępowaniu podatkowym, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. Strona miała bowiem możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym dotyczącym 1998r., o czym świadczą doręczone jej w dniu 19 lipca 2001r.: postanowienie z dnia [...] listopada 2000r., dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. oraz protokół zapoznania się z materiałami i dowodami z dnia [...] listopada 2000r., zawierający pouczenie o możliwości wypowiedzenia się w terminie trzech dni, co do zebranego materiału dowodowego. Zdaniem organu drugiej instancji zarzut podatniczki nie otrzymania decyzji jest nietrafny, ponieważ w świetle art. 146 Ordynacji podatkowej, w przypadku nie zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] grudnia 2003r. podatniczka zarzuciła naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym poprzez nie doręczenie decyzji podatkowej (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej). W uzasadnieniu ponownie przedstawiła swoją trudną sytuację życiową, rozwód, nękanie przez byłego męża, utratę dachu nad głową i depresję. Okoliczności te, w jej ocenie, stanowią podstawę do przywrócenia terminu i nie mogą być podstawą do uznania, że jego uchybienie nastąpiło z jej winy, złej woli i braku dbałości o własne interesy. Powołała się ponadto na swoją trudną sytuację materialną oraz wyjaśniła, że złożyła w Urzędzie Skarbowym oświadczenie o wyborze formy opodatkowania, a prowadząc działalność gospodarczą miała przeświadczenie, że wszystko jest w zgodzie z prawem. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie powołała bowiem nowych okoliczności, czy dowodów, które nie były znane organowi przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a - c p.s.a.). W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. W art. 162 Ordynacji podatkowej zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Należy do nich: uprawdopodobnienie braku winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracamy termin. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na przepis § 2 art. 162 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W § 3 tego przepisu zawarto zapis, że przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zostały spełnione trzy w wymienionych na wstępie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Skarżąca złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w ustawowym terminie. Należy więc ocenić, czy została spełniona czwarta z przesłanek z art. 162 Ordynacji podatkowej, czyli kryterium braku winy w niezachowaniu terminu. Warunek braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Powinna ona być zwielokrotniona, gdy mamy do czynienia z osobą, która prowadzi działalność gospodarczą. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona (bądź jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, tom I, str. 274). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). W przedmiotowej sprawie trzeba stwierdzić, że organ podatkowy w należyty sposób wykazał, że skarżąca nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej staranności w dotrzymaniu terminu. Sąd zauważa ponadto, iż zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 142 poz. 702 ze zm.), podatnicy obowiązani są do aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Powinni również przekazać zgłoszenie aktualizacyjne właściwemu urzędowi skarbowemu. Skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z ww. przepisu ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. W odniesieniu do merytorycznych zarzutów skarżącej, a w szczególności dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu, który przyczynił się – w ocenie Skarżącej - do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, Sądu stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż skarżąca w toku postępowania miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W dniu 19 lipca 2001r. (k. 35 akt podatkowych) doręczono jej postanowienie z dnia [...] listopada 2000r., nr [...], dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym dniu Skarżąca również odebrała protokół zapoznania się z materiałami i dowodami, z dnia [...] listopada 2000r. (k. 36 akt podatkowych), w którym zawarto pouczenie o możliwości wypowiedzenia się w terminie trzech dni, co do zebranego materiału dowodowego. Sąd podziela również stanowisko organów podatkowych w zakresie zarzutu nie otrzymania z Urzędu Skarbowego decyzji przez Skarżącą. Zgodnie z treścią art. 146 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania Strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. W związku z tym oraz biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdzić należy, iż skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 146 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uznaniem decyzji za doręczoną pod adresem: ul. [...],[...]. Sąd, mając na względzie powyższe rozważania, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji.