III SA 3563/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński ( spr. ), Sędziowie sędzia WSA Grażyna Nasierowska, asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych 1 ) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 12,10 zł ( dwanaście złotych 10/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że J. M. od dnia [...].08.2000r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie "usługi transportowe- krajowy i międzynarodowy przewóz towarów - z wyłączeniem działalności koncesjonowanej oraz objętej obowiązkiem uzyskania zezwoleń określonych przepisami ustaw szczególnych" na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej w Urzędzie Dzielnicy [...]. Wnioskiem z dnia 20.05.2003 r. podatnik wystąpił do [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą o umorzenie jako bezzasadnego podatku rozliczanego w formie karty podatkowej. [...] Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia [...].08.2003 r. Nr [...] mając na względzie Postanowienie z dnia [...].07.2003r. Nr [...] Prezydenta W. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowych z tytułu karty podatkowej w kwocie 1.013,99 zł wyrażając zgodę tylko na umorzenie odsetek w kwocie 444,60 zł od w/w zaległości. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].11.2003 r. Nr [...] - Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości i umorzył zaległość podatkową w kwocie 507,00 zł stanowiącą 50 % zaległości podatkowej w kwocie 1.013,99zł, w pozostałej części zaś Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego I instancji. Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów odwołania m.in. stwierdził, że zgodnie z art. 31 pkt 5 ustawy z dnia 20.11.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144 z późn.zm.) podatnicy płacą podatek w formie karty podatkowej bez wezwania w terminie do dnia siódmego każdego miesiąca za miesiąc ubiegły co wynika z treści decyzji, którą strona otrzymała potwierdzając własnoręcznym podpisem. Zgodnie z art. 47 ww. ustawy termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wówczas nie są naliczane odsetki za zwłokę. Decyzję ustalającą wysokość podatku (karta podatkowa) podatnik odebrał za 2000r dnia 25.10.2000r., za 2001r. 19.07.2001r. Jednakże powyższego należnego podatku nie dopłacił. Dodał, że z przepisów podatkowych nie wynika obowiązek natychmiastowej weryfikacji składanych przez podatników deklaracji a w konsekwencji informowania podatników o istniejących nieprawidłowościach. Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku i w tym czasie organy podatkowe mogą podjąć czynności mające na celu sprawdzenie rzetelności i prawidłowości wywiązywania się z obowiązków podatkowych. W myśl art. 67§ 1 ustawy z dnia 29.08.1997r - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową oraz odsetki od tej zaległości w sytuacjach wyjątkowych niezależnych od woli i sposobu działania podatnika. Przedstawione przez stronę okoliczności w części uwzględniono. Odsetki od zaległości głównej za lata 2000-2001 w kwocie 444,60 zł zostały przez Urząd Skarbowy umorzone. Strona przed wydaniem decyzji była zapoznana w trybie art. 200 u.O.p. w dniu 03.06-2003r na okoliczność zebranego materiału dowodowego i miała prawo w terminie siedmiu dni wypowiedzieć się co do istoty sprawy. Nowych dowodów strona urzędowi nie przedłożyła. Stosownie do treści art. 17 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 26.11.1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz. U. Nr 150, poz.91 późn.zm./, Urząd Skarbowy za zgodą Prezydenta W. (postanowienie z dnia [...].07.2003r) umorzył odsetki od zaległości podatkowych za lata 2000-2001 w kwocie 444,60 zł. Na umorzenie zaległości głównej Prezydent W. nie wyraził zgody. Dyrektor wskazał, że wszystkie przerwy, które podatnik zgłosił do ww. urzędu – zostały uwzględnione - podatek został odpisany. Natomiast fakt zaniedbania obowiązku zgłoszenia przerwy w prawidłowym terminie zgodnie z obowiązującymi przepisami nie może stanowić podstawy do wydania pozytywnej decyzji dla podatnika, albowiem to w interesie podatnika leży prowadzenie działalności w taki sposób, który pozwoli unikać kolizji z prawem podatkowym, a przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do obciążania konsekwencjami wierzyciela (w tym przypadku Skarbu Państwa) za należne mu zaległości podatkowe. Zgoda na umorzenie odsetek od posiadanych zaległości podatkowych wydana przez organ samorządu terytorialnego stanowi istotne odstępstwo od zasady powszechnego opodatkowania. Dyrektor stwierdził ponadto, że rozpatrując sprawę postanowił jednak potraktować sprawę wyjątkowo dając w ten sposób szansę stronie na wywiązanie się z ciążących zaległości podatkowych, które powstały na skutek uchybień strony, biorąc pod uwagę jej obecną sytuację finansową, informując nadto - o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie systemu ratalnego - co do pozostałej, nie umorzonej zaległości podatkowej, gdyby zaistniała taka konieczność. W złożonej skardze nazwanej "wnioskiem", opisując dotychczasowy przebieg postępowania stwierdził, iż faktycznie zaległość wynosi 205,10 zł, a nie jak przyjął Urząd Skarbowy 1013,99 zł. Podniósł, że zaległość powstała w wyniku zwiększenia składek ZUS. Dodał, iż kierowniczka w Urzędzie Skarbowym zwróciła uwagę na istnienie zaległości podatkowej po upływie 27 miesięcy od jej powstania, co świadczy o rażących zaniedbaniach pracowników Urzędu Skarbowego i w konsekwencji naruszenia przepisów k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że postanowieniem z dnia [...].07.2003r. Prezydent W. wyraził zgodę na umorzenie 444,60 zł co zostało uwzględnione w decyzji organu pierwszej instancji. Jednakże po analizie sprawy i uwzględniając trudną sytuację materialną oraz kierując się treścią art. 17 ust.2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U.Nr 150, poz.983/, wskazującego iż ograniczenie w nim zawarte dotyczy tylko organu I instancji - zastosował umorzenie w kwocie wyższej niż wynika z Postanowienia Prezydenta W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję należało wzruszyć z przyczyn odmiennych od tych, które zostały wskazane w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 26 grudnia 2003r. W punkcie wyjścia należało podnieść, że stosownie do treści art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacji, o której mowa w ostatnim zdaniu cyt. przepisu. Przede wszystkim należało podnieść, że zarzuty skargi, dotyczące wysokości zaległości podatkowej oraz kwestii dotyczącej jakości pracy urzędników zatrudnionych w Urzędzie Skarbowym nie mogą być przedmiotem rozstrzygania tej sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest bowiem decyzja organów podatkowych dotycząca zastosowania ulgi podatkowej przewidzianej w art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej. Kluczowe dla potrzeb rozpatrywanej sprawy jest ustalenie, czy organ odwoławczy miał prawo przyznać ulgę podatkową na podstawie art. 67 § 1 O.p. w wysokości większej od tej, na jaką wyraził zgodę przewodniczący samorządu gminy. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2003. Według brzmienia tego przepisu, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urząd ten może odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobierania oraz wypłat podatku lub zaliczek na podatek wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Ze sformułowania tego ("wyłącznie na wniosek lub za zgodą") wynika jasno, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencje odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego samorządowego decydenta. Jest to uregulowanie odpowiednie do szczególnej pozycji organów skarbowych w odniesieniu do należności przypadających samorządowi terytorialnemu. Materialnoprawnym odniesieniem rozważanego układu kompetencji organów skarbowych i organów uprawnionych jednostek samorządu terytorialnego są przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1S97 r. Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 67 § 1 tej ustawy, określający przesłanki umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Urząd Skarbowy podejmuje decyzję na podstawie powyższego przepisu oraz na podstawie art. 17 ust 2 powołanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który - w odniesieniu do dochodów samorządowych - określa zakaz (niedopuszczalność) umorzenia podatku bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wykładnia art. 17 ust. 2 cyt. ustawy w sposób jednoznaczny pozwala stwierdzić, iż zgoda przewodniczącego Zarządu gminy co do zakresu przyznania ulgi podatnikowi stanowi podstawę do możliwości jej przyznania przez organ podatkowy. Nie może jednak organ podatkowy przy podejmowaniu decyzji wyjść poza granice zgody przewodniczącego zarządu i przyznać ulgę wyższą od tej na jaką wyraził zgodę. Oznacza powyższe, że uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości i umorzenia w wysokości 50% stanowi naruszenie art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26.XI.1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.). Rozpatrując tę sprawę nie sposób pominąć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że na postanowienia, o których mowa w art. 17 ust. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przysługiwała skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sadzie Administracyjnym. Oznacza to, że podatnik podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu mógł wezwać przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego do usunięcia naruszenia prawa w postanowieniu dotyczącym art. 57 § 1 Ordynacji podatkowej, a w razie bezskuteczności wezwania poddać to postanowienie weryfikacji sadowej. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 tej ustawy.