III SA 375/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 87,90 zł (osiemdziesiąt siedem złotych 90/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) Izba Skarbowa w W. uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].11.2002r. znak: [...] i orzekła o umorzeniu Panu D. C. części odsetek w kwocie 3.691,00 od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. oraz odmówiła umorzenia pozostałej kwoty odsetek od w/wym. zaległości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Urząd Skarbowy w S. odmawiając umorzenia odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniając umorzenie odsetek w świetle art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W odwołaniu od tej decyzji p. D. C. podniósł, że przedstawiona w decyzji zaległość jest jedyną jaką kiedykolwiek posiadał wobec Skarbu Państwa i nie powstała z Jego winy. W okresie przed sprzedażą akcji kontaktował się z Urzędem Skarbowym w S. odnośnie ewentualnych kosztów - podatku od dokonanej transakcji i uzyskał informację, że nie musi płacić podatku dochodowego. Powołując się na pismo Ministra Finansów znak: PB 5 RM-5940- 01 939/98, z dnia 17.12.1998r., pismo Izby Skarbowej w W. i stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi, że podatnik nie może być poszkodowany wskutek zastosowania się do konkretnej wykładni pracownika bądź organu administracji państwowej. Pomimo niekorzystnej sytuacji finansowej chce niezwłocznie uregulować kwotę zaległości podatkowej, natomiast uregulowanie kwoty odsetek przekracza Jego możliwości finansowe, gdyż stanowi wielokrotność miesięcznych dochodów. Spłata zaległości wraz z odsetkami zagrozi zdaniem podatnika egzystencji Jego rodziny, gdyż uniemożliwi zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. W związku z tym Izba Skarbowa wyjaśniła ,że w przedmiotowej sprawie zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych powstała w wyniku nie wykazania w zeznaniu podatkowym P1T-30 za 1997r. dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji C. S.A. otrzymanych przez p. D.C. w drodze darowizny. Uzyskany dochód ze sprzedaży akcji to kwota 18.875,45 zł, którą podatnik przeznaczył na wydatki związane z nauką m.in. na zakup pomocy naukowych. Stwierdziła, że odwołanie zasługuje na częściowe uwzględnienie i postanowiła w oparciu o art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umorzyć odsetki od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. w kwocie 3.691,00 zł, stanowiące różnicę pomiędzy odsetkami naliczonymi na dzień złożenia wniosku w kwocie 5.886,40 zł, a zarachowanymi zgodnie z art. 55 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w kwocie 2.195,30 zł z wpłaty 3.504,70 zł dokonanej w dniu 13.11.2002r. Podkreśliła, że uwzględniono sytuację materialną podatnika, a ponadto rozpatrując przedmiotową sprawę wzięto pod uwagę fakt, iż w 1997r. istniały wątpliwości co do sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów przy sprzedaży akcji nabytych w drodze darowizny. Wyjaśniła, że pisma na które powołuje się podatnik w odwołaniu nie były do niego kierowane, w związku z tym nie miał obowiązku zastosowania się do ich treści, a błędne wyjaśnienia nie uwalniają od obowiązku zapłaty podatku. Obowiązek podatkowy określają ustawy, z których treścią każdy obywatel należycie dbający o własne interesy może i powinien się zapoznać, a załączone w postępowaniu odwoławczym pisma dotyczące przedmiotowej sprawy i wyrok NSA nie stanowią źródła prawa. Nieznajomość przepisów prawa podatkowego, ewentualne nie podporządkowanie się tym przepisom pociąga za sobą pewne konsekwencje podatkowe (np. odsetki za zwłokę), na które każdy podatnik odpowiedzialny za powstanie długu wobec Skarbu Państwa musi być przygotowany. Zdaniem Izby Skarbowej umorzenie całej kwoty odsetek byłoby społecznie nieuzasadnione, a wręcz szkodliwe, gdyż naruszałoby zasadę równouprawnienia wszystkich podmiotów zobowiązanych do terminowego odprowadzania podatków będących podstawą dochodów budżetu państwa. W prawie podatkowym wiodący charakter ma zasada sprawiedliwości podatkowej określona w ustawach podatkowych, a także w wielu innych aktach polskiego systemu prawnego, przejawiająca się w powszechności opodatkowania. Wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe należy więc traktować jako naruszenie tej jednej z słownych zasad podatkowych demokratycznego państwa prawa. Rzeczą zupełnie wyjątkową musi być zatem, aby pewna grupa podatników korzystała z przywilejów podatkowych, których nie posiada większość podatników danego podatku. W skardze do Sądu Skarżący wnosi o uchylenie decyzji Izby Skarbowej . Podnosi, iż w grudniu 1997 r. został wezwany do Urzędu Skarbowego w S. z dokumentami dotyczącymi przedmiotowej darowizny i zbycia akcji, gdzie sprawę zbadano, sporządzono protokół ale nie wydano żadnej decyzji na piśmie, a tylko ustnie poinformowany został, że wszystko jest w porządku. Zarówno Urząd Skarbowy jak i Izba Skarbowa nie wspominają fakcie kontroli w 1997 roku. W związku z powyższym uważa, że nie naruszył porządku prawnego. Zastosował się do interpretacji przepisów prawa obowiązujących w tym okresie i przedstawionych w oficjalnym stanowisku Ministerstwa Finansów, pismo z dnia 24.02.1997 r. znak PO 2/HD -499/97/0101 oraz w stanowisku Izby Skarbowej pismo z dnia 04.06.1997r.znak IS.PPD-822/45/68/97/1.Urzędy Skarbowe informowały podatników w tym czasie, że nie trzeba wykazywać przychodów ze zbycia akcji. Fakt, że po upływie kilku lat takie postępowanie zostało wszczęte i wydawane są decyzje określające zobowiązania podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę świadczy, że organ podatkowy postępuje w tej sprawie wyjątkowo niegodziwie. Takie postępowanie organów podatkowych wobec podatnika nie powinno się zdarzyć w demokratycznym kraju. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji powołała się na art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z wywodów dotyczących możliwości zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie można się zgodzić jedynie ze stwierdzeniem ,że w rzeczywistości przepis ten jest przepisem o charakterze wyjątkowym, co oznacza, że jeżeli występują pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne organ podatkowy ma możliwość uwzględnienia owej nadzwyczajnej sytuacji, której nie uwzględniły przepisy prawa regulujące powstanie obowiązku podatkowego i zastosować ulgę w postaci np. umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Według oceny Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Powołane bowiem w uzasadnieniu wniosku o umorzenie odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, że zaległość powstała w związku ze stanowiskiem organów podatkowych o braku obowiązku zapłaty tego podatku. Podatnik należał do grupy osób, których to stanowisko bezpośrednio dotyczyło. Wskazał również, że jego sprawa była przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez urząd skarbowy. Wykazał, że jego działanie(zaniechanie) wynikało z zaufania do organów administracji państwowej, stanowiącego jedną z naczelnych zasad postępowania i zastosowanie się do interpretacji organów podatkowych nie powinno mu szkodzić. Istotnie zgodnie z przyjętą praktyką, znajdującą potwierdzenie w aktualnym brzmieniu art. 14 Ordynacji podatkowej, stanowi to podstawę m. in. do umorzenia (nienaliczania ) odsetek za zwłokę. Ten aspekt sprawy nie został w sprawie należycie uwzględniony. Izba Skarbowa podejmując decyzję o umorzeniu tylko części odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym w uzasadnieniu stwierdziła ,ze całkowite ich umorzenie byłoby nieuzasadnione. Niezrozumiałe, niespójne i nieprzystające do okoliczności sprawy jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności stwierdzenia Izby Skarbowej dotyczące skutków nieznajomości prawa sprawiedliwości itp. Z decyzji wynika także, iż umorzono kwotę odsetek, pozostałą po pomniejszeniu o dokonaną, po złożeniu wniosku o umorzenie odsetek, wpłatę podatnika na poczet podatku której część jeszcze przed rozpoznaniem wniosku, zaliczono na poczet należnych odsetek. Powyższe okoliczności potwierdzają, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c, art. 152 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.