III SA 660/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędziowie NSA Antoni Hanusz (spr.), Grzegorz Krzymień, Protokolant Grażyna Cikowska, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązanie podatkowe oddala skargę 1. Zaskarżona decyzją z dnia [...] .02.2002r., Nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].09.2001r., Nr [...], orzekającą o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. "M." w podatku od towarów i usług za okres od marca 1998r. do sierpnia 1999r. i należne od nich odsetki, Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji w toku przeprowadzonego postępowania podatkowego organ I instancji orzekł, na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, o odpowiedzialności M. K. za zaległości podatkowe spółki "M.", mając na uwadze fakt, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne oraz to, że strona w okresie objętym decyzjami Inspektora Kontroli Skarbowej pełniła jednoosobowo funkcję członka zarządu spółki "M.". W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji strona zarzuciła rażące naruszenie art. 107 § 1 i art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oraz przepisów art. 120, 122 § 1, 180 § 1, 191, 192, 207 § 210 § 3 i 216 § 2 tej ustawy. Zdaniem odwołującego się wydanie decyzji w sprawie przeniesienia odpowiedzialności w sytuacji, gdy kwestionowane jest, wskutek wznowienia postępowania, zadłużenie spółki, stanowi rażące naruszenie prawa. Zwłaszcza, iż zdaniem skarżącego, postępowanie to powinno być zawieszone z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia. Zdaniem strony organ I instancji bezzasadnie obciążył ją również kwotą odsetek należnych za okres od dnia wydania decyzji określającej spółce "M." zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i należne za zwłokę odsetki do dnia wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Bezzasadnie także - zdaniem skarżącego przeniesiono odpowiedzialność bez uprzedniego zbadania okoliczności wyłączających tę odpowiedzialność na podstawie przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej. 2. Izba Skarbowa w W. nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania i wskazała, iż przedmiotem odpowiedzialności w niniejszej sprawie są zaległości podatkowe spółki kapitałowej, natomiast podmiotem odpowiedzialnym jest członek zarządu. Zdaniem organu odwoławczego członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki lub wszczęto postępowanie układowe, albo też, że nie zgłoszenie upadłości (nie wszczęcie postępowania układowego) nastąpiło nie z jego winy. Moment ogłoszenia upadłości (lub wszczęcia postępowania układowego) musi być oceniany w świetle przepisów materię te regulujących. Natomiast żaden z uprawnionych podmiotów, zgodnie z Prawem upadłościowym oraz Prawem o postępowaniu układowym, nie złożył stosownych wniosków. Zdaniem Izby Skarbowej nie jest istotne, iż w chwili zaistnienia przesłanek upadłości, tj. po doręczeniu decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...].06.2000r. określającej spółce zaległości w podatku od towarów i usług, strona nie reprezentowała spółki i nie mogła złożyć stosownego wniosku. Z kolei w ocenie organu odwoławczego odsetki za zwłokę obciążają osobę trzecią niezależnie od czasu ich powstania, tj. od dnia powstania zaległości do dnia jej zapłaty i wygaśnięcia zobowiązania. Ponadto złożenie wniosku o wznowienie postępowania podatkowego nie jest równoznaczne, że decyzje te utraciły charakter decyzji ostatecznych. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi element konieczny procedury i dopiero w dalszej konsekwencji stanowi podstawę przeprowadzenia właściwego postępowania zarówno co do przesłanek, jak i meritum sprawy. Wniosek o wznowienie postępowania wymiarowego w świetle badanego stanu faktycznego nie stanowi natomiast zdaniem Izby Skarbowej kwestii prejudycjonalnej w stosunku do postępowania o przeniesienie odpowiedzialności na osobę trzecią i nie może skutkować zawieszeniem tego postępowania, a wobec tego należało zastosować przepisy art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. 3. Na powyższą decyzją M. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc w niej o uchylenie decyzji organów obu instancji skarżący zarzuca im naruszenie treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisu art. 210 § 4 w zw. z art. 235 tejże ustawy, poprzez nie ustosunkowanie się, w uzasadnieniu decyzji, do najistotniejszego zarzutu podniesionego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W związku z wadliwą interpretacją art. 116 Ordynacji podatkowej organy podatkowe nie uwzględniły wszystkich okoliczności wyłączających odpowiedzialność osób trzecich. Nie uwzględniono bowiem, podnoszonej w odwołaniu argumentacji, iż strona nie mogła złożyć wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Nie wszczęcie tych postępowań nastąpiło bez jej winy, ponieważ zaległości podatkowe spółki "M." zostały ujawnione dopiero wskutek wydania przez Inspektora Kontroli Skarbowej decyzji podatkowych. Jej zdaniem dopiero z dniem doręczenia tych decyzji spółka posiadała wiedzę o swoich zaległościach i z tą datą zarząd spółki jako podmiot uprawniony mógł złożyć wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego (układowego). Natomiast w dniu zaistnienia przesłanki do wszczęcia postępowania upadłościowego strona nie pełniła funkcji członka zarządu spółki, a w czasie sprawowania tej funkcji stan majątkowy spółki nie uzasadniał zgłoszenia stosownego wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego. Skarżący nie będąc członkiem zarządu spółki, jej pracownikiem czy udziałowcem, nie miał żadnej wiedzy o ujawnionych zaległościach podatkowych i stanie majątkowym spółki, ani też nie miały obowiązku ani uprawnienia by pozyskiwać te informacje. W ocenie strony skarżącej brak wiedzy na temat stanu majątkowego spółki i jej zobowiązań, wyłącza jakąkolwiek postać winy w niedopełnieniu obowiązku w postaci złożenia wniosku o upadłość lub postępowanie układowe. Ponadto brak jest uprawnień dla byłego członka zarządu do wszczęcia określonej procedury prawnej (postępowania upadłościowego lub układowego), w okolicznościach, kiedy to wszczęcie może mieć miejsce. Wyłącza to zatem, w sposób oczywisty, jego winę, gdy chodzi o zarzut nie wszczęcia tych postępowań. 4. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, bowiem zarzuty w niej zawarte uznała za bezzasadne i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z przytoczoną tam argumentacją. 5. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stwierdzić należy, iż decyzja ta wbrew zarzutom skargi nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. W toku postępowania podatkowego poza sporem pozostawał fakt, iż decyzjami z dnia [...].06.2000r. znak: [...] i [...] Inspektor Kontroli Skarbowej określił spółce "M." za okres od marca do grudnia 1998r. i od stycznia do sierpnia 1999r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, zaległości podatkowe i należne za zwłokę odsetki oraz za marzec i czerwiec 1998r., oraz za okres od stycznia do sierpnia 1999r., ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Wobec tego, że decyzji tych spółka nie wykonała dobrowolnie wszczęto postępowanie egzekucyjne. Natomiast spór dotyczy zasadności wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązanie spółki z o.o. "M." w podatku od towarów i usług, które stały się zaległościami podatkowymi. Możliwości prawne rozszerzenia w takim przypadku odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na członków zarządu przewidują przepisy art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wskazując na przesłanki, które dają podstawę do wydania stosownej decyzji podatkowej. Zarzuty skarżącego, iż wydanie decyzji rozszerzającej odpowiedzialność na niego są bezzasadne, ponieważ nie miał on świadomości o istniejącym zadłużeniu spółki, nie mogą być jednak uznane jako czynnik ekskulpujący. Zwrócić należy również uwagę, iż decyzje wymiarowe w zakresie podatku od towarów i usług funkcjonowały w obrocie prawnym, wobec tego strona skarżący mogła złożyć odwołanie i zweryfikować za pomocą tego środka prawnego ich treść. Jak wynika z akt sprawy skarżący miał świadomość wystawienia faktur bez pokrycia i wyboru kontrahenta, a więc istniał związek pomiędzy zachowaniem skarżącego a skutkami w obszarze prawa podatkowego. Zgodzić się należy, iż co prawda decyzję o odpowiedzialności doręczono skarżącemu, kiedy ten nie był już członkiem zarządu spółki lecz jednak art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że odpowiedzialność, o której mowa w § 1 tego artykułu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu spółki. Uściśleniem tej zasady jest obowiązujący od 1.01.2003r. przepis art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej. Jednakże w treści art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej nie było mowy o tym czy jeśli dana osoba przestała być członkiem zarządu spółki to w związku z tym nie mogła już odpowiadać za jej zaległości podatkowe. Natomiast z akt sprawy wynika również, iż sytuacja finansowa spółki była trudna w czasie gdy skarżący był jej prezesem i członkiem zarządu. Tymczasem przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej nie uzależnia rozciągnięcia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią od tego czy dana osoba osobiście wszczęła postępowanie układowe lub w inny sposób wypełnia treść dyspozycji art. 116 § 1 in fine tejże ustawy. Wszczęcie tego rodzaju działań, o jakich mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zależało od treści decyzji wymiarowych, lecz od sytuacji, w jakiej znajdowała się spółka. Z okoliczności sprawy wynika również, iż bez wpływu na jej wynik pozostaje zarzut naruszenia przepisu art. 210 § 4 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględniania skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).