III SA 71/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr), Asesor sądowy WSA Sylwester Golec, Protokolant (...), po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 sprawy ze skargi W. O. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia (...) grudnia 2002 r. Nr (...) w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w W. i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) października 2002 r. Nr (...) 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżoną decyzją z dnia (...) grudnia 2002 r. Nr(...)Izba Skarbowa w W. po rozpatrzeniu odwołania p. W. O. od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) października 2002 r. Nr (...)ustalającej podatek z tytułu spadku po zmarłym E. M. w kwocie 6 0 58, 3 0 zł, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej orzeczenia Izba Skarbowa w W. powołała art . 220 § 2 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89, ze zm.). Uzasadniając swoje stanowisko Izba Skarbowa podała, że strona nabyła w części spadek po zmarłym w Chicago E. M.. Jak wynika z zaświadczenia Banku PEKAO S.A. (...) Oddział w W. z dnia 8 sierpnia 2002 r. część masy spadkowej przypadającej p. W. O. stanowi 15 597, 85 USD. Urząd Skarbowy, ustalając podatek w wymienionej wyżej wysokości, przyjął za podstawę opodatkowania wartość tej kwoty tj. 63 764 zł, obliczoną wg kursu dolara z daty otrzymania przekazu, po odjęciu kwoty wolnej w wys. 6 838 zł w II grupie podatkowej. Izba Skarbowa stwierdziła, ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu podatnika, że spadek nabył po matce C. O., która była spadkobierczynią po zmarłym E. M., iż z zaświadczenia Banku PEKAO S.A., znajdującego się w aktach sprawy wynika, że był on spadkobiercą spadku konsularnego po zmarłym E. M.. Dlatego też decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Jeśli natomiast Konsulat Generalny sprostuje nadesłane dokumenty to będzie to podstawa do wznowienia postępowania podatkowego i skorygowania wysokości podatku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. W. O. wniósł o zmianę decyzji Izby Skarbowej w W.. Podał, że jego matka C. O. oraz jej siostra S. P. otrzymały spadek po zmarłym w Chicago bracie E. M., o czym zawiadomiono je pismem z dnia 8 lutego 2001 r. Matka zmarła dnia 24 marca 2001 r. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 27 września 2001 r. stwierdził, że spadek po niej nabyli synowie W., J. i W. O. oraz córka J. S.. Konsulat Generalny R.P. w Chicago przez nieuwagę nie zaznaczył, że wymienione osoby otrzymują spadek po zmarłej matce, lecz podał, że są bezpośrednimi spadkobiercami E. M., tak jak jego siostra S. P.. Okoliczności te były znane Urzędowi Skarbowemu W, który wydał decyzję, utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Izby Skarbowej w W.. Dlatego też niezrozumiałe jest jego rozstrzygnięcie, podtrzymane przez organ odwoławczy, którym ustalono skarżącemu wyższą kwotę podatku tak jakby otrzymał spadek po zmarłym wuju, a nie po matce. Skarżący podniósł też, iż Urząd Skarbowy w B., na podstawie tych samych dokumentów wymierzył jego bratu W. O. niższy podatek, traktując go jako spadkobiercę po matce C. O.. Przy piśmie procesowym złożonym dnia 4 lutego 2003 r. skarżący nadesłał zaświadczenie z Konsulatu Generalnego R.P. w Chicago z dnia 24 stycznia 2003 r., z którego wynika, że prawo do spadku po E. M., zmarłym dnia 21 stycznia 2001 r., nabyła, zmarła dnia 24 marca 2001 r., C. O., która nie dożyła jego dystrybucji. Udział C.O. przypadający p. W. O. został wypłacony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. o nabyciu po niej spadku przez dzieci. Oznacza to, że strona nabyła spadek po C.O., a nie po E. M.. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie i powtórzyła stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podtrzymała też pogląd, że z chwilą dostarczenia przez podatnika sprostowanych przez Konsulat Generalny dokumentów organy podatkowe wznowią postępowanie podatkowe w powyższej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm. ) zważył, co następuje: Skarga jest oczywiście zasadna. Biorąc zaś pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji Sąd zauważa, że niezrozumiałe jest stanowisko organu odwoławczego o możliwości skorygowania ewidentnego błędu w ocenie tego materiału i w konsekwencji wadliwego zastosowania przepisu prawa materialnego - (art. 9 ust. 1 pkt 2 zamiast pkt 1 w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn), który został popełniony przez Urząd Skarbowy W., dopiero przez uruchomienie postępowania wznowieniowego. Błąd ten powinien być usunięty na etapie postępowania drugoinstancyjnego, najpóźniej zaś po wniesieniu skargi do NSA przez zastosowanie obowiązującego wówczas art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) . Okoliczności podnoszone w odwołaniu, a później w skardze przez podatnika, znajdowały bowiem potwierdzenie w dowodach zgromadzonych przez organ pierwszej instancji. Natomiast przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w sprawie, w szczególności dotyczące ustalenia momentu nabycia spadku nie wymagały skomplikowanej wykładni. Z art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, zaś art. 924 k.c. stanowi, iż spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracowników organu pierwszej instancji dnia 21 października 2002 r. (k. 11 akt podatkowych) wynika, że w tym dniu podatnik złożył m.in. dwa kluczowe dowody w sprawie akt zgonu matki C. O. i medyczny certyfikat zgonu E. M.. Z dokumentów tych wynika, że wuj skarżącego zmarł dnia 21 stycznia 2001 r., a więc wcześniej niż jego siostra, a matka skarżącego, która zmarła dnia 24 marca 2001 r. (k. 10 i 9 akt podatkowych). Ta sama data śmierci matki strony wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia .września 2001 r. Nr (...)o stwierdzeniu nabycia spadku po C. O. przez jej dzieci, w tym W. O.. Przeciwko tym dokumentom urzędowym organ podatkowy nie przeprowadził dowodu, stosownie do art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Tym samym, w myśl § 1 tego artykułu, był związany ich treścią. W sposób zaś oczywisty wynikało z nich, biorąc pod uwagę przytoczone wyżej art. 925 i 924 k.c., że spadek po zmarłym dnia 21 stycznia 2003 r. E. M. nabyła m.in. jego siostra C. O., a dopiero po jej śmierci dnia 24 marca 2001 r. przypadająca jej część masy spadkowej po bracie została odziedziczona przez jej dzieci. Przy czym wynikający z pisma Konsulatu Generalnego RP w Chicago z dnia 21 marca 2002 r. sposób rozliczenia spadku po E. M. pomiędzy siostrę i siostrzeńców nie dawał podstawy w świetle przedstawionych wyżej dowodów (z których wynikały daty śmierci E. M. i C. O.) do zajmowania stanowiska, że wszystkie wymienione w tym piśmie osoby były spadkobiercami E. M.. Podobnie nie można uznać za przeciwdowód, obalający treść postanowienia Sądu i aktów stanu cywilnego, pisma z Banku PKO S.A., na które powołała się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa w W.. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że organy podatkowe obu instancji, dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego, czym naruszyły w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy art. 191 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji wywiodły na podstawie prawidłowo zgromadzonych i wyczerpujących do załatwienia sprawy dowodów oczywiście błędnie, że skarżący jest spadkobiercą zaliczonym do II, zamiast do I grupy spadkowej, czym naruszyły także w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.