III SA 732/03
WyrokWSA w Warszawie2004-02-06
Skład orzekający: Malgorzata Niezgódka-Medek, Włodzimierz Kubiak, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (fałszywość dowodu) jest możliwe bez uprzedniego stwierdzenia fałszywości dowodu przez właściwy organ?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wymaga udowodnienia fałszywości dowodu, na którym oparto ustalenia faktyczne, poprzez orzeczenie sądu lub innego uprawnionego organu. Samodzielne twierdzenie strony o fałszywości dowodu, bez takiego orzeczenia, nie jest wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania. Organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego przeprowadzania dowodu na okoliczność fałszywości dowodu.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w B. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r., argumentując, że dowód z zeznań świadka M. J. okazał się fałszywy. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji, wskazując, że fałszywość zeznań nie została stwierdzona przez żaden uprawniony organ. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra Finansów, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, wadliwe postępowanie dowodowe, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, brak czynnego udziału w postępowaniu oraz oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych zeznaniach. Skarżąca podnosiła również konieczność zawieszenia postępowania ze względu na toczącą się sprawę karną oraz możliwość uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 253 Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA(del) Malgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA (del) Włodzimierz Kubiak, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S-ki z o.o. [...] B. z/s w T. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. oddala skargę
Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], Minister Finansów na podstawie przepisu art. 233 § l pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] odmawiającą na podstawie art. 244 § l, art. 245 § l pkt l, art. 240 § l oraz art. 242 ustawy - Ordynacja podatkowa uchylenia ostatecznej decyzji tej Izby z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2001 r Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania Spółki z o.o. "B." w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów podzielając ustalenia faktyczne i wnioski prawne Izby Skarbowej w B. podkreślił, iż wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć organów podatkowych. Jest to instytucja procesowa służąca wyeliminowaniu z obrotu prawnego rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu, które dotknięte było ciężkimi wadami o charakterze procesowym,
Minister Finansów podniósł również, iż następstwem ogólnej zasady trwałości decyzji podatkowej określonej w art. 128 ustawy - Ordynacja podatkowa jest niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 240 § l ww. ustawy.
Ponadto w ocenie Ministra Finansów odmienna ocena materiału dowodowego dokonana przez Spółkę nie jest nową okolicznością w rozumieniu przepisu art. 240 § l pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Minister Finansów jednocześnie ustosunkowując się do podniesionych przez stronę w odwołaniu od decyzji Izby Skarbowej zarzutów dotyczących fałszywości zeznań świadka M. J. wskazał, iż wystąpienie tej okoliczności nie może być uznane za przesłankę do wznowienia postępowania. Organ podatkowy wskazał, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż jest bezsporne, że zeznania M. J. w sposób istotny wpłynęły na treść decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym, jednak nie ulega wątpliwości, iż żaden uprawniony organ nie orzekł o fałszywości zeznań świadka na podstawie art. 233 § l Kodeksu karnego. Jak wynika z art. 240 § l pkt l w związku z § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, dla skutecznego wznowienia postępowania wymagane jest stwierdzenie przez uprawniony organ fałszywości dowodu,
W skardze do Sądu administracyjnego strona zarzuciła zaskarżonej decyzji Ministra Finansów naruszenie art. 23, art. 121 § l, art. 122, art. 125, art. 139 § l i § 3, art. 180 § l, art. 187 § l i § 2, art. 188, art. 197, art. 201 § l pkt 2 oraz art. 253 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Skarżąca zarzuca organom podatkowym przeprowadzenie wadliwego postępowania dowodowego w sprawie, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz niezapewnienie Spółce czynnego udziału w postępowaniu podatkowym.
Jednocześnie strona podnosi w skardze zarzut, iż przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy oparto się wyłącznie na zeznaniu świadka M. J., którego zeznania nie zostały zweryfikowane i które zadaniem strony skarżącej są w całości fałszywe. Zdaniem Spółki powyższa okoliczność stanowi przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § l pkt l ustawy - Ordynacja podatkowa.
[pic]
Skarżąca podnosi również w skardze, że w danej sprawie Izba Skarbowa powinna zawiesić postępowanie ze względu na to, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci prawomocnego zakończenia sprawy karnej toczącej się przed Sądem Grodzkim w T.
Ponadto strona zarzuca zaskarżonemu rozstrzygnięciu Ministra Finansów, iż przy wydawaniu orzeczenia me wziął pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia lub zmiany przez organ podatkowy decyzji na podstawie przepisu art. 253 ustawy - Ordynacja podatkowa ze względu na ważny interes publiczny lub interes podatnika.
W związku z tym skarżąca Spółka wnosi o uchylenie w całości decyzji Ministra Finansów.
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem m.in. zaskarżonych decyzji.
W tym miejscu należy podkreślić, iż Sąd administracyjny badając sprawę pod względem zgodności z normami prawa opiera się na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w momencie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przy ocenie legalności decyzji Ministra Finansów na wstępie należało zauważyć, iż zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym tj. po wznowieniu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji podatkowej wyrażoną w art. 128 ustawy - Ordynacja podatkowa ostateczne decyzje podatkowe mogą być wzruszane przez właściwy organ podatkowy wyłącznie w przypadkach wprost unormowanych w przepisach postępowania podatkowego. O ile w postępowaniu zwykłym (głównym) przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym lub prawidłowości postępowania podatkowego.
Istotą wznowienia postępowania jest przeprowadzenie przez właściwy organ podatkowy postępowania co do przesłanek wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 240 § l ustawy- Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 240 § l ustawy - Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli: l) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132, 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w dniu [...] października 2002r. wniosła o ponowne wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w B. wskazując, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne tj. dowód osobowy z zeznań świadka M. J. okazał się fałszywy.
Z analizy akt sprawy wynika, iż skarżąca w trakcie postępowania, co do przesłanek wznowienia postępowania nie przedstawiła urzędowego potwierdzenia fałszywości zeznań świadka stanowiących jeden z wielu dowodów w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z interpretacją orzecznictwa sądowego w szczególności wyroku NSA z dnia 24 lipca 1998 r. III SA 1637/97 (LEX Nr 44749) zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż za fałszywe dowody uznaje się dowody, których fałszywość stwierdzono uprzednio orzeczeniem sądu lub innego organu.
Na uwagę w rozpoznawanej sprawie zasługuje także orzeczenie NSA z dnia 2 czerwca 2000 r. Sygn. Akt I SA 1123/99 (LEX Nr 55743), w którym Sąd podkreślił, iż "strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie".
Zdaniem Sądu Minister Finansów prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w chwili przedstawienia przez stronę urzędowego potwierdzenia fałszywości zeznań świadka wykorzystanych w przedmiotowym postępowaniu zostanie spełniony warunek powodujący zaistnienie przesłanki umożliwiającej ponowne wznowienie postępowania. Należy podkreślić, iż w momencie wydawania przez Ministra Finansów zaskarżonej decyzji żaden uprawniony organ nie orzekł o fałszywości zeznań M. J.
Za nietrafny zdaniem Sądu należy uznać zarzut Skarżącej, że w rozpoznawanej sprawie istniał obowiązek zawieszenia postępowania ze względu na to, iż wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie sądu karnego dotyczące odpowiedzialności karnej prezesa skarżącej Spółki nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu przepisów art. 201 § l i § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. Nie ulega także wątpliwości, że do wydanej w trybie wznowieniowym decyzji Ministra Finansów nie znajduje zastosowania przepis art. 253 ustawy - Ordynacja podatkowa normujący odrębny od wznowienia postępowania tryb wzruszania decyzji ostatecznych w toku instancji.
Analiza materiału dowodowego wskazuje, iż dowody posiadane przez organy podatkowe w postaci dokumentów zebranych w toku postępowania podatkowego oraz postępowania przeprowadzonego po wznowieniu postępowania były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Natomiast wskazane przez stronę uchybienia przepisom określającym ogólne zasady postępowania podatkowego dotyczące czynnego udziału strony w postępowaniu, szybkości postępowania oraz zasad postępowania dowodowego, w szczególności art. 121 § l, art. 122, art. 125, art. 139 § l i §3, art. 180 § l, art. 187 § l i § 2 ustawy-Ordynacja podatkowa w ocenie składu orzekającego nie mają wpływu na wynik sprawy w stopniu uzasadniającym wycofanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie przepisy te nie zostały, bowiem naruszone w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenia przepisów postępowania dają podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego aktu tylko wówczas, gdy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu Sąd nie stwierdził. Zresztą nie wykazał go również skarżący.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło