III SA 874/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie sędzia WSA Grażyna Nasierowska, asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o podatek dochodowy od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 w związku z art. 221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania S.C., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...], odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi Izby Skarbowej w K. z dnia [...] października 1998r. nr [...] i [...]. S. C. pismem z dnia 22 stycznia 2002r. wystąpił do Ministra Finansów o wznowienie na podstawie art. 240 Ordynacji podatkowej postępowania w sprawie zakończonej decyzjami Izby Skarbowej w K. z dnia [...] października 1998r.. We wniosku podniósł, iż w postępowaniu zakończonym ww. decyzjami nie przestrzegano zasady czynnego udziału stron, materiał dowodowy nie został poddany merytorycznej analizie, a dowodów niewygodnych w ogóle nie uwzględniono. Postawił szereg zarzutów merytorycznych dotyczących rozstrzygnięcia zawartego w tych decyzjach. Minister Finansów odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, że S. C. utracił prawo do reprezentowania Spółki z o.o. P. w K., której był członkiem zarządu - w związku z ogłoszeniem jej upadłości postanowieniem Sądu [...] w K. z dnia [...] marca 1999r. sygn. akt [...]. Uznał, że obecnie uprawnionym do występowania w imieniu Spółki jest syndyk masy upadłości. Powołał się na art. 90 § 1 ustawy z dnia 24 października 1934r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), w myśl którego na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z samego prawa zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości, jak też nabytym w toku postępowania, a syndyk obejmuje z samego prawa majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. Zwrócił uwagę, że w dniu doręczenia w/w decyzji ostatecznych S. C., będąc członkiem Zarządu Spółki, nie skorzystał z możliwości określonych w art. 242 Ordynacji podatkowej i nie wniósł w ciągu miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji podania o wznowienie postępowania, lecz uczynił to po upływie ponad trzech lat od doręczenia decyzji organu odwoławczego, nie będąc już wtedy uprawniony do reprezentowania Spółki. Wskazał, że ostateczne decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] października 1998r. były poddane ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, który wyrokami z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2132/98 i I SA/Ka 2133/98 oddalił skargi stwierdzając, iż decyzje organu odwoławczego zostały wydane w oparciu o wszechstronne wyjaśnienie sprawy i swobodną, ale odpowiadającą prawu ocenę dowodów. W odwołaniu S. C. podnosił głównie zarzuty merytoryczne przeciwko decyzjom Izby Skarbowej z dnia [...] października 1998r.. Powtórzył argumenty podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania. Minister Finansów nie uwzględnił odwołania z tych samych przyczyn, dla których odmówił wznowienia postępowania. W skardze S. C. postawił zarzut nie odniesienia się w zaskarżonej decyzji do argumentów merytorycznych. Utrzymywał, że decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] października 1998r. zostały wydane z rażącym naruszenia prawa. Twierdził, iż w niniejszej sprawie nie występuje w imieniu Spółki, lecz we własnym, ponieważ ww. decyzje stanowią podstawę nieprawomocnego wyroku Sądu [...] w K. z dnia [...].01.2002r. w sprawie cywilnej przeciwko byłym członkom zarządu Spółki. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym skarżący poinformował o umorzeniu postępowania upadłościowego, wobec czego jego zdaniem odzyskał on wszystkie dotychczasowe prawa. Zawnioskował o rozpoczęcie postępowania sądowo-administracyjnego przewidzianego w art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, gdyby przedstawione w skardze argumenty nie uzasadniały wznowienia postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż zarówno w jej wydaniu jak i wydaniu decyzji ją poprzedzającej brał udział pracownik Ministerstwa Finansów, Sekretarz Stanu W. C., który podpisał obie decyzje z upoważnienia Ministra Finansów. Zgodnie z art. 130 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (od 1 stycznia 2003 r. treść tego przepisu, na podstawie art. 1 pkt 102 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 169, poz. 1387, przeniesiona została do art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej), pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa oraz urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, Ministerstwa Finansów oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie osoba podpisująca decyzję jest tą osobą, o której stanowi przytoczony przepis. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej podpis osoby upoważnionej stanowi część składową decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że umieszczony na decyzji podpis osoby upoważnionej do wydawania decyzji jest jednym z niezbędnych elementów pozwalających na uznanie wydanego w sprawie indywidualnej rozstrzygnięcia za decyzję administracyjną (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981r. sygn. akt I SA 1163/81, OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169 z glosą J. Borkowskiego, wyrok NSA z 4 lipca 1997r. sygn. akt I SA/Kr 88/97, Wspólnota 1998/1/26, postanowienie NSA z 27 lipca 1999r. sygn. akt I SA 1509/98, system informacji prawnej Lex nr 48728, wyrok NSA z 30 lipca 1982r. sygn. akt I SA 547/82, nie publ.). Tak więc każda osoba, która umieściła na decyzji jeden z jej niezbędnych elementów w postaci podpisu osoby upoważnionej do wydawania decyzji niewątpliwie jest osobą, która brała udział w wydaniu tej decyzji. Z tych względów osoba, która w rozpoznawanej sprawie podpisała decyzję w pierwszej instancji podlegała, na podstawie art. 130 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wyłączeniu od załatwiania wniesionego od niej odwołania. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji przez pracownika lub organ podatkowy, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 130 ustawy - Ordynacja podatkowa, stanowi na tyle istotną wadę, że ustawodawca w art. 240 § 1 pkt 3 tej ustawy zakwalifikował ją jako przesłankę do wznowienia postępowania. Tak więc decyzja wydana z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej nie może ostać się w obrocie prawnym. Przechodząc do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Brak odniesienia do zarzutów merytorycznych jest w pełni uzasadniony zważywszy na rozstrzygnięcie wydane w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania oraz na charakter tego postępowania. Minister Finansów odmawiając wznowienia postępowania z przyczyn formalnych nie miał obowiązku zajmowania stanowiska w żadnej innej kwestii, niż w tej, która stała się powodem odmowy wznowienia. Poza tym skarżący podnosił zarzuty przeciwko ostatecznym decyzjom Izby Skarbowej, w których podważał prawidłowość rozstrzygnięć w nich zawartych. Tymczasem tego rodzaju argumenty mogą być podnoszone na etapie postępowania zwykłego. Wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym i w jego toku bada się wyłącznie, czy wystąpiły przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie może natomiast być poddany rozważaniom zarzut wydania decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] października 1998r. z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji wskazaną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od wznowieniowego. Różne są podstawy do prowadzenia tych postępowań. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów regulujących wznowienie postępowania i w takim zakresie Sąd dokonuje jej kontroli. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.