III SA/Wa 100/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Honorata Łopianowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia K. Ś. ("Skarżąca", "Zobowiązana" lub "Strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2018 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora wynika, że Naczelnik prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku osobistego Zobowiązanej oraz majątku wspólnego małżonków K. i P. Ś., na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z 5 grudnia 2013 r. (doręczonych 13 grudnia 2013 r.), obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2001 r. w łącznej kwocie należności głównej 190 559, 80 zł plus należne odsetki za zwłokę. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy oz dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej też "ustawa" lub "upea") wystosował do W. zawiadomienie z 4 lipca 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanej w dniu 27 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności - 6 lipca 2018 r. Pismem z 9 lipca 2018 r. W. wskazał, iż nie prowadzi rachunku bankowego. Pismem z 1 sierpnia 2018 r. Skarżąca złożyła skargę na powyższą czynność egzekucyjną wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazała, że czynność egzekucyjna dokonana została wobec jej małżonka, P. Ś., jako dłużnika, który nigdy nie posiadał przymiotu strony, zatem czynność egzekucyjną uznać należy za wadliwą i konieczną do usunięcia z obrotu prawnego. Ponadto Skarżąca zauważyła, że zawiadomienie do banku, jako czynność egzekucyjna, była wadliwa, bowiem pomimo tego, że P. Ś. nie uczestniczył w postępowaniach podatkowych zakończonych decyzjami wymiarowymi, nigdy nie był ani stroną tych postępowań, ani też dłużnikiem, to prowadzi się wobec niego czynności egzekucyjne w oparciu o skarżone zawiadomienie, czyniąc je niezgodnymi z obowiązującym prawem. Skarżąca zwróciła uwagę, iż decyzje podatkowe wymierzające dodatkowe zobowiązania w podatku od towarów i usług skierowane były tylko i wyłącznie do Skarżącej. To Skarżąca adresowała do organu podatkowego swoje czynności prawne, dokonywała zgłoszeń celnych, co jednocześnie dowodzi, iż była i może być jedynym adresatem czynności organu egzekucyjnego. Ponadto zwróciła uwagę, iż należności objęte tytułami wykonawczymi, stanowiącymi podstawę prowadzenia egzekucji i dokonania skarżonej czynności egzekucyjnej, uległy przedawnieniu. Postanowieniem z dnia [...] września 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. oddalił skargę. Nie zgadzając się z tym postanowieniem Strona złożyła zażalenie. Wskazała, iż zaskarżone postanowienie jest wadliwe, ponieważ wystosowane zostało również do małżonka Skarżącej. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 133 Ordynacji podatkowej wskazując, iż przepis ten jednoznacznie potwierdza, że stroną postępowania wymiarowego, a dalej skarżonej czynności egzekucyjnej, jest tylko i wyłącznie Skarżąca. Zatem P. Ś., nie będący stroną postępowania wymiarowego, nigdy nie posiadał przymiotu strony. Jednocześnie wskazała, iż należności podatkowe objęte tytułami wykonawczymi, stanowiącymi podstawę prowadzenia egzekucji i dokonania czynności egzekucyjnej, uległy przedawnieniu. Zarzuciła również naruszenie art. 59 § 1 ust. 2 i 4 upea, ponieważ podstawa zaskarżonego zawiadomienia i tytuł wykonawczy wydane zostały z naruszeniem prawa. Zdaniem Skarżącej stan taki powoduje, że każda kolejna czynność, nie wyłączając zaskarżonej, narusza prawo i jest wadliwa, a zatem nie może stanowić o ujemnych skutkach dla Skarżącej. Konieczność usunięcia z obrotu prawnego wadliwego zawiadomienia staje się oczywista i prawnie uzasadniona. W uzasadnieniu wymienionego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Dyrektora, stwierdzono, że w przypadku trybu skargowego uregulowanego w art. 54 upea, wszczętego pismem Strony z 1 sierpnia 2018 r., prawidłowym działaniem Organu egzekucyjnego było dokonanie oceny podjętej czynności egzekucyjnej pod względem zgodności z prawem sposobu i formy jej dokonania. Działania zmierzające do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego podjęto zgodnie z art. 80 § 1 ustawy, poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono na adres Strony w dniu 27 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności - w dniu lipca 2018 r. Ponadto bank złożył oświadczenie informujące Organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz podmiotu wskazanego w zawiadomieniu. Z powyższego wynika, że próba zajęcia przez organ egzekucyjny wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego okazała się nieskuteczna, a tym samym Zobowiązana nie poniosła z tego tytułu żądnych negatywnych skutków. Organ II instancji stwierdził, że do zajęcia wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r.. poz. 1339). Zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ustawy. Organ odwoławczy podniósł również, że obowiązku o charakterze pieniężnym nie wykonała Skarżąca. Zatem zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 upea jest wyłącznie Skarżąca, dlatego też zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone jedynie Skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień Organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca ponowiła dotychczasową argumentację. Ponadto Strona podkreśliła, iż, zgodnie z art. 18b § 1 ust. 2 upea, egzekucję prowadzi się na podstawie prawomocnej decyzji. Zaskarżone zawiadomienie wydane zostało wprawdzie na podstawie decyzji prawomocnych, jednak podstawowym warunkiem jest, aby te decyzje wydane były wobec strony postępowania. W opinii Skarżącej, skoro P. Ś. nigdy nie był stroną postępowania, zaskarżone zawiadomienie uznać należy za wadliwe, a czynność egzekucyjną, jako naruszającą obowiązujący porządek prawny, konieczną do usunięcia z obrotu prawnego. Zaskarżone postanowienie sankcjonuje prawnie wadliwą czynność egzekucyjną, bowiem podstawą działania organu egzekucyjnego są tytuły wykonawcze wydane z naruszeniem art. 59 § 1 ust. 2 i 4 ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Argumentacja Skarżącej konieczną czyni uwagę, że pismo z 1 sierpnia 2018 r. zostało zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne...", a jako podstawę prawną żądania tego pisma wskazano art. 54 ustawy egzekucyjnej. Nadto pismo to wniesiono po upływie 7 dni od zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, ale przed upływem 14 dni od tego zawiadomienia (zarzuty z art. 33 ustawy wnosi się w terminie 7, zaś skargę z art. 54 w terminie 14 dni). Nie może być zatem wątpliwości, że intencją Skarżącej było skorzystanie z instytucji procesowej unormowanej w art. 54 upea. W tej sytuacji należy w pełni podzielić stanowisko Organów, że kwestie podniesione w piśmie skarżącej z 1 sierpnia 2018 r. nie mogły prowadzić do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną. Kwestie te nie dotyczą technicznych i formalnych aspektów dokonanej czynności egzekucyjnej, lecz merytorycznego problemu osoby faktycznie obciążonej egzekucją oraz istnienia bądź nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Tymczasem, jak prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu, skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem kontroli właśnie formalnych i technicznych aspektów dokonania czynności. Oceniając czynność z tego punktu widzenia należy zauważyć, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest istniejącym środkiem egzekucyjnym (art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarte upea), a nadto, że w niniejszej sprawie zastosowano go zgodnie z art. 80 oraz art. 67 ustawy. Forma zawiadomienia odpowiadała też wymogom wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Z punktu widzenia tych wszystkich przepisów czynności dokonanej wobec Skarżącej nie można niczego zarzucić. Zresztą symptomatyczne jest, że Skarżąca nie wskazuje, na czym miałaby polegać jakakolwiek wadliwość tej czynności, zaś Sąd, badając tę kwestię niezależnie od sformułowanych uwag Skarżącej, nie znalazł takiej wadliwości. Niewystarczające jest stwierdzenie, że zastosowana czynność egzekucyjna jest "prawnie wadliwa", ani uzasadnienie tego stwierdzenia, że podstawą podjętej czynności były tytuły wykonawcze wydane z naruszeniem art. 59 ustawy. Jeśli rzeczywiście tak było, Skarżąca powinna skorzystać z instytucji zarzutów, unormowanej w art. 33 ustawy. W § 1 pkt 10 tego przepisu wskazano, że podstawą zarzutu może być niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 upea. Z akt sprawy wynika, że kwestionowane zawiadomienie skierowano tylko do Skarżącej, a nie do jej męża. Mąż Skarżącej nie jest adresatem czynności egzekucyjnych, lecz jedynie, na podstawie art. 29 w zw. z art. 26 Ordynacji podatkowej, jego sytuacja majątkowa w sposób faktyczny zależy od prowadzonej egzekucji. Prowadzenie egzekucji wobec majątku małżeńskiego nie czyni małżonka niebędącego zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy stroną postępowania podatkowego ani egzekucyjnego. Z tych względów zaskarżone postanowienie Dyrektora Sąd uznał za prawidłowe. Dlatego, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę na to postanowienie. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.