III SA/Wa 1001/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [ ... ] marca 2007 r., Nr [ ... ] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty prolongacyjnej od zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia 1) zwolnić skarżącego z wpisu sądowego w całości, 2) odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie tj. ustanowienia adwokata. S. D. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007 r. wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania sądowego. Następnie, składając urzędowy formularz PPF rozszerzył swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał na trudną sytuację materialną związaną z malejącymi dochodami z działalności gospodarczej. Podniósł, że ze względu na zły stan zdrowia nie może wykonywać działalności gospodarczej w pełnym zakresie. W ocenie skarżącego na bieżące opłaty (wyżywienie, odzież, lekarstwa) pozostaje mu kwota około 950 zł. Oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada i nie zbywał nieruchomości w ciągu dwóch ostatnich lat. Do oszczędności zaliczył kwotę około 1000 zł, ale zaznaczył, że jego konto zostało zajęte przez komornika skarbowego w dniu 25 października 2005 r. Skarżący posiada ponadto samochód do zarobkowego przewozu osób – taxi w kredycie bankowym do 10 kwietnia 2009 r. Opisując uzyskiwane dochody wskazał na emeryturę w kwocie netto [...] zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej - średnio w miesiącu [...] zł. Do miesięcznych wydatków w łącznej wysokości 1925 zł skarżący zaliczył: ratę za samochód – 722,16 zł, opłatę za telefon komórkowy – 65 zł, kartę podatkową – 166 zł, ubezpieczenie samochodu OC/AC – 272 zł, koszty utrzymania samochodu – serwis – 700 zł. Do wypełnionego formularza PPF skarżący załączył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na rok podatkowy 2007, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem oraz aneks nr 1 do umowy kredytu na zakup samochodu z 10 kwietnia 2003 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] czerwca 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1001/07 postanowił odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie S.D. wniósł sprzeciw. Wskazał na swą trudną sytuację materialną. Jako źródło utrzymania wskazał na rentę w wysokości [...] netto, a do 2007 r. i dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej tj. usług przewozu osób. Zaznaczył, że z powodu złego stanu zdrowia, od początku 2007 r. sporadycznie wykonuje działalność gospodarczą, na potwierdzenie czego przedstawił zaświadczenie. Oświadczył, że od lat cierpi na schorzenie rwy kulszowej i zwyrodnienie kręgosłupa. Ostatnimi czasy dolegliwość ta drastycznie się nasiliła i musi przyjmować stale leki. W czasie ich działania, nie jest w stanie prowadzić samochodu, to z kolei uniemożliwia mu wykonywanie działalności gospodarczej w pełnym zakresie i osiąganie oprócz emerytury dodatkowych dochodów. Z działalności gospodarczej osiąga obrót w wysokości [...] zł brutto. Na obrót ten składają się : rata za samochód w wysokości 722,16 zł ( w kredycie bankowym do dnia 10 kwietnia 2009 roku), opłata za telefon komórkowy - 65 zł, karta podatkowa 166 zł, ubezpieczenie samochodu OC ok. 74 zł miesięcznie, ubezpieczenie samochodu AC 272 zł, Ubezpieczenie NW 11 zł miesięcznie, koszty utrzymania samochodu tzw. serwis 700,00 zł. W kosztach utrzymania samochodu mieści się m.in. zakup benzyny, olejów silnikowych, wymiana klocków hamulcowych i innych przeglądów i napraw samochodu. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkając u matki, której zwraca częściowo za opłaty za czynsz, energię elektryczną i gaz w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Na jego rachunku bankowym znajduje się kwota [...] zł., konto jest zblokowane przez poborcę skarbowego. W konkluzji skarżący wskazał, że biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej wydatki, przy uwzględnieniu obrotu z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł i emerytury w wysokości [...] zł brutto jego dochód brutto wynosi 2 982,00 zł, zaś łączne wydatki wynoszą 2 320,16 zł (2 210,16 zł plus 110 zł odliczenia z emerytury: składka zdrowotna + podatek dochodowy). Na utrzymanie pozostaje mu więc kwota 661,84 zł. Z kwoty tej miesięcznie ponosi dodatkowo koszt zakupu leków w wysokości około 120 zł, koszt wyżywienia i zakupu odzieży. W związku z powyższym skarżący oświadczył, iż spełnia on warunki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, gdyż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd pismem z dnia 25 lipca 2007 r. wezwał skarżącego do: 1) nadesłania dokumentu (np. kserokopia aktu notarialnego), potwierdzającego, iż ze środków finansowych pochodzących ze sprzedaży w 2003 r. nieruchomości skarżący udzielił zięciowi pożyczki w wysokości [...] z przeznaczeniem jej na spłatę zadłużenia (dane na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] oraz wyjaśnienia czy skarżący podejmował działania zmierzające do odzyskania (np. na drodze sądowej) wskazanej wyżej kwoty; 2) wyjaśnienia czy skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim, a jeżeli tak wskazania sytuacji majątkowej małżonki oraz wysokości dochodów przez nią osiąganych; 3) wyjaśnienia czy skarżący jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a jeżeli tak nadesłania deklaracji VAT-7 za ostanie trzy okresy rozliczeniowe; 4) udokumentowania (np. wydruki z kasy fiskalnej) wysokości deklarowanego przez skarżącego dochodu z działalności gospodarczej; 5) nadesłania dokumentów (np. faktury, paragony fiskalne) potwierdzających ponoszenie przez skarżącego wydatków na leki. Skarżący pismem z dnia 7 sierpnia 2007 r. wskazał, że: 1) dostarczenie dokumentów dotyczących pożyczki udzielonej jego zięciowi na kwotę [...] jest niemożliwe, gdyż fakt taki nie miał miejsca. Kwota ta przeznaczona została na wykup wierzytelności, którego dokonał we własnym imieniu i na własny rachunek, 2) nadal pozostaje w związku małżeńskim. Obecnie nie zamieszkuje z żoną i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a ponadto od [...] października 2003 r. pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Żona otrzymuje emeryturę. 3) nie jest podatnikiem podatku VAT. 4) w załączeniu przesyłała wydruki z kasy fiskalnej 5) nie posiada rachunków i faktur za leki, gdyż nie ma obowiązku dokumentowania tych wydatków. Obecnie na leki wydaje ok. 100 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego przepisu sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego oraz rzecznika patentowego. Użyte we wskazanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pojęcie nieostre, tj. niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania wymaga skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji wnioskodawcy, względnie w sytuacji, gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania - w oparciu o art. 255 p.p.s.a., jego kondycji finansowej za pomocą dokumentów źródłowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2007 r., II FZ 121/07, niepubl.). Korzystając z tej możliwości Sąd podjął w niniejszej sprawie działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych skarżącego, wzywając go do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów (wezwanie z dnia 25 lipca 2007r.). Z obowiązku tego Skarżący nie wywiązał się w sposób właściwy. Nie nadesłał mianowicie informacji o sytuacji majątkowej małżonki oraz wysokości dochodów przez nią otrzymywanych, a także jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ponoszone przez skarżącego wydatki na leki. Skarżący nie wyjaśnił również, czy podejmował działania zmierzające do odzyskania kwoty [...]. Skarżący przedstawił, co prawda kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2004 r., sygn. akt [...] oraz kopię aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2004r. Z dokumentów tych wynika, że skarżący posiada wymagalną wierzytelność pieniężną opiewającą na kwotę [...]. Sąd zwraca uwagę, iż są to dokumenty wystawione w 2004 r., natomiast skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w 2007 r. Skarżący więc nie poinformował Sądu o tym co się działo z tą wierzytelnością przez ostatnie 3 lata, a także jakie czynności zostały podjęte w celu jej wyegzekwowania. Niemniej jednak mając na uwadze całokształt sprawy, a w szczególności osiągane dochody i wydatki, Sąd postanowił zwolnić skarżącego z wpisu sądowego. W takiej sytuacji pozostały dochód, zdaniem Sądu, pozwoli skarżącemu na opłacenie pełnomocnika. Ponadto, należy zaznaczyć, iż przesłanką udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co starał się skarżący, jest brak po stronie skarżącego jakichkolwiek środków, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Niemniej jednak Sąd doszedł do przekonania rozpoznając wniosek, że brak przesłanek do zastosowania prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie pozbawia strony prawa do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym w przypadku spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.