III SA/Wa 1005/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2009 r. sprawy ze skargi T. D., H. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia podatku za 2005 - 2007 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz T. D., H. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Pismem z 24 listopada 2008 r. Skarżący T. i H. D. zwrócili się do Burmistrza R. z prośbą o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za okres 2005-2007 wraz z odsetkami. Wniosek swój umotywowali trudną sytuacją finansową, zaś jako powód niezapłacenia podatku podali zaistniały spór co do wysokości tego podatku, którego źródłem był podział dotychczasowej działki i przekazanie części powstałych w ten sposób działek na rzecz podmiotów trzecich. 1.2. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Burmistrz R. odmówił umorzenia podatku za wskazany wyżej okres. 1.3. Od tej decyzji Skarżący wnieśli w dniu 31 grudnia 2008 r. (prezentata) odwołanie, w treści którego jako datę otrzymania decyzji organu I instancji wskazali 17 grudnia 2008 r. 1.4. Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że odwołanie Skarżących wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). Wskazało mianowicie, iż decyzję organu I instancji doręczono Skarżącym w dniu 15 grudnia 2008 r. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem w dniu 29 grudnia 2008 r. Tymczasem odwołanie z 31 grudnia 2008 r. wniesiono do organu I instancji w dniu 31 grudnia 2008 r., o czym świadczy data widniejąca na pieczęci Urzędu Miasta i Gminy R. odciśniętej na odwołaniu. 2. Skarga do Sądu. 2.1. W skardze z 15 maja 2009 r. Skarżący ponownie wywiedli, że w latach 2005-2007 organ podatkowy naliczał podatek od nieruchomości od nieistniejących działek, wskutek czego Skarżący przestali ten podatek płacić. W efekcie zwrócili się do burmistrza o umorzenie zaległości, których tenże jednak nie umorzył. W skardze Skarżący zawarli wniosek o uchylenie decyzji dotyczących wymiaru tego podatku za wskazany wyżej okres i nakazanie naliczenia podatku od faktycznie posiadanej działki o powierzchni 968 m2. 2.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Zauważyło także, że z treści pisma Skarżących nie wynika, iż jest ono skargą na postanowienie z [...] kwietnia 2009 r., gdyż w piśmie tym podniesiono zarzuty dotyczące odmowy umorzenia podatku, a zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. 2.3. Na rozprawie Skarżący H. D. wyjaśnił, że decyzję organu I instancji otrzymał w dniu 17 grudnia 2008 r. Przesyłkę odebrała osobiście córka K., która jednak niczego nie podpisywała. Skarżący wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. 3.1. Przede wszystkim należy odnieść się do zawartej w odpowiedzi na skargę sugestii Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż z treści pisma Skarżących z 15 maja 2009 r. nie wynika, że jest ono skargą na postanowienie z [...] kwietnia 2009 r. Rzeczywiście w piśmie tym Skarżący skoncentrowali się na wskazaniu przyczyn, dla których zaprzestali płacić podatek od nieruchomości, o umorzenie którego zwrócili się pismem z 24 listopada 2008 r. Okoliczność ta nie stanowi jednak wystarczającej podstawy, by pisma tego nie traktować jako skargi. Po pierwsze: Skarżący wyraźnie wskazali adresata pisma (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie). Po drugie: Pismo to zostało złożone w czasie, gdy biegł termin do wniesienia skargi, o którym Skarżących pouczono doręczając im postanowienie, o którym mowa wyżej. Po trzecie: W treści pisma Skarżący wskazali w jakim zakresie oczekują od Sądu ochrony. Także już po wszczęciu postępowania sądowego (czy to na etapie wezwania do uiszczenia wpisu, gdzie w zarządzeniu z 16 czerwca 2009 r. wprost wskazano jaki akt jest przedmiotem skargi; czy też na etapie rozprawy, w trakcie której Skarżący wyjaśnił kiedy otrzymał decyzję organu I instancji) Skarżący nie negowali, że ich intencją było poddanie kontroli Sądu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2009 r. 3.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy decyzja organu I instancji doręczona została w sposób prawidłowy, bowiem odpowiedź ta wpływa na ocenę zgodności z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2009 r. stwierdzającego, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, że odwołanie od tej decyzji wniesione zostało po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Stosownie do treści art. 144 Ordynacji podatkowej organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. W niniejszej sprawie doręczenie decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2008 r. nastąpiło za pośrednictwem pracownika tegoż organu. Do pokwitowania jej odbioru wykorzystano formularz potwierdzenia odbioru. Czynność doręczenia przez pracownika organu odnotowano na tym formularzu odciskiem pieczęci o treści: "doręczyciel Urzędu Miasta i Gminy R. – E. M.". Pokwitowanie, czyli pisemne potwierdzenie odbioru pisma odgrywa istotną rolę w doręczeniu. Stanowi ono bowiem dowód doręczenia. Zgodnie z art. 152 § 1 Ordynacji podatkowej odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Pokwitowanie dotyczy zatem zasadniczo dwóch okoliczności, a mianowicie samego faktu doręczenia pisma oraz daty tego doręczenia. Ponadto, z pokwitowania wynika komu faktycznie pismo to zostało doręczone (por. Komentarz do art. 152 Ordynacji podatkowej, Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Presnarowicz S., LEX 2007). Pokwitowanie faktu doręczenia pisma następuje poprzez złożenie przez osobę odbierającą własnoręcznego podpisu. Ordynacja podatkowa nie reguluje zasad dotyczących składania podpisu. Należy jednak przyjąć, że powinien to być podpis czytelny, pozwalający zidentyfikować osobę, która pismo odebrała. Przy podpisie tym powinna się znaleźć data doręczenia pisma. Data powinna być wpisana przez odbiorcę, który - jak stanowi przepis – potwierdza odbiór "ze wskazaniem daty doręczenia". Jak się wskazuje w literaturze praktyka wpisywania daty przez doręczającego lub wskazywania jej przez odbicie stempla (datownika) stanowi czasem ułatwienie dla odbiorcy, ale może prowadzić do powstania wątpliwości, czy odpowiada rzeczywistej dacie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - Komentarz 2006, UNIMEX, s. 617). W niniejszej sprawie doręczenie decyzji organu I instancji z 10 grudnia 2008 r. nastąpiło w sposób naruszający wymogi wynikające z art. 152 § 1 Ordynacji podatkowej. Po pierwsze: Na formularzu potwierdzenia odbioru osoba kwitująca odbiór decyzji złożyła podpis o treści "D.". Ponieważ nie podała ona pełnego imienia (ani nawet jego początkowej litery), to, zważywszy na fakt, iż adresatami decyzji byli H. i T. D., pojawiają się wątpliwości, komu faktycznie decyzja ta została doręczona. Wątpliwości tych nie usunął także doręczyciel, gdyż nie opisał on czy doręczenia dokonano do rąk adresata, czy np. domownika. Dokładne oznaczenie osoby kwitującej odbiór decyzji nabiera istotnego znaczenia w świetle wyjaśnień złożonych przez Skarżącego na rozprawie. Wskazał on wówczas, że przesyłkę odbierała osobiście córka Katarzyna, która niczego nie podpisywała. Po drugie: Osoba doręczająca decyzję sama, naruszając tym przepis art. 152 § 1 Ordynacji podatkowej, naniosła datę jej doręczenia, i to w sytuacji, gdy z akt sprawy nie wynika, by miał miejsce przypadek, o którym mowa w art. 152 § 2 Ordynacji podatkowej ("Jeżeli odbierający pismo nie może potwierdzić doręczenia lub uchyla się od tego, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu."). Powyższa okoliczność ma istotny wpływ na powstanie wątpliwości co do daty doręczenia decyzji. Zwłaszcza, że w odwołaniu Skarżący podali, iż decyzję organu I instancji otrzymali w dniu 17 grudnia 2008 r. Taką też datę doręczenia wskazali na rozprawie. Z uwagi zatem na to, że pokwitowanie odbioru decyzji organu I instancji nie odpowiada wymogom określonym w art. 152 Ordynacji podatkowej, a nadto wobec twierdzeń Skarżących co do faktycznej daty doręczenia decyzji konieczne jest przeprowadzenie szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego odnośnie do okoliczności tego doręczenia. W szczególności wyjaśnienia wymaga komu konkretnie doręczono decyzję oraz w jakiej dacie doręczenie to nastąpiło. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli na rozstrzygnięcie wątpliwości, czy decyzja organu I instancji z [...] grudnia 2008 r. doręczona została 15 czy też 17 grudnia 2008 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc przeprowadzić wszelkie dowody (nie wyłączając dowodu z przesłuchania w charakterze świadków: osoby, która dokonała doręczenia; córki Skarżących K., a także przesłuchania Skarżących w charakterze strony) w celu ustalenia faktycznej daty doręczenia decyzji. 3.3. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."), orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania, do których zalicza się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. ----------------------- 1