III SA/Wa 1016/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant referent stażysta Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1230/07, uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] grudnia 2006 r. w odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej W. S. (dalej "Skarżący") w podatku od towarów i usług, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z [...] stycznia 2006 r. o umorzenie wszystkich zaległości podatkowych, w tym z tytułu podatku od towarów i usług, jakie powstały w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, Naczelnik decyzją z [...] grudnia 2008 r., działając na podstawie art. 207 i art. 67a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 ust. 1 lit. h, art. 2 ust 1 i 2 Rozporządzenia Komisji WE Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i art. 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. U. L 379 z 28 grudnia 2006 r. str. 8) – dalej jako "rozporządzenie 1998/2006", odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w kwocie 239 997, 67 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 504 357 zł. Naczelnik uznał, że przedsiębiorstwo prowadzone przez Skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej i nawet w przypadku pomocy publicznej nie jest ono w stanie wyeliminować problemów ekonomicznych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku tym nie spełnia on przesłanek umożliwiających udzielenie pomocy de minimis w świetle przepisów Unii Europejskiej. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] kwietnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2003 r., w kwocie łącznej 11 731, 60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4002 zł, i umorzył postępowanie w tym zakresie z uwagi na przedawnienie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Naczelnika. W uzasadnieniu Dyrektor stwierdził, że z przepisów unijnych wynikają przesłanki, które przedsiębiorca powinien spełnić, aby móc otrzymać pomoc de minimis określoną w rozporządzeniu 1998/2006. Rozporządzenie to ma zastosowanie do pomocy przyznawanej podmiotowym gospodarczym we wszystkich sektorach z wyjątkiem pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z dnia 1 października 2004 r.). Zdaniem Dyrektora, w niniejszej sprawie Organ I instancji rozważył podnoszone przez Skarżącego okoliczności dotyczące trudnej sytuacji ekonomicznej i dokonał ich oceny z uwzględnieniem Wytycznych wspólnotowych. Ponadto słusznie doszedł on do wniosku, że przedsiębiorstwo Skarżącego nawet w przypadku pomocy państwa nie będzie w stanie wyeliminować problemów ekonomicznych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem Dyrektora analiza akt sprawy, oraz argumentacja Skarżącego, wskazują na jego trudną sytuację, która od kilku lat nie ulega poprawie, przez co niedopuszczalnym jest udzielenie mu pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu. Dyrektor podkreślił, że z samej tylko korespondencji otrzymanej od Skarżącego wynika, iż uzasadnia on wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych brakiem środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Świadczy to o tym, że bez pomocy państwa nie może on odzyskać płynności finansowej, gdyż wykazuje malejący obrót, rosnące zadłużenie, brak aktywów netto, o czym mowa w pkt 11 Wytycznych wspólnotowych. W skardze na tę decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że trudna sytuacja ekonomiczna jego przedsiębiorstwa została spowodowana upadkiem polskiego przemysłu oraz zmianami ustrojowymi, po których wszelka produkcja przestała być opłacalna. W związku z tym nie może on odzyskać płynności finansowej, co przekłada się również na jego sytuację osobistą. Skarżący zarzucił również Organom obu instancji, że nie odniosły się w swoich decyzjach do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1230/07. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zapadł już jeden prawomocny wyrok tutejszego Sądu (wyrok z 22 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1230/07). Po tym wyroku wydana została zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2009 r. Zgodnie natomiast z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Otóż w wyroku z 22 stycznia 2008 r. Sąd wyraźnie ocenił, że składając swój wniosek z dnia [...] stycznia 2006 r. Skarżący ubiegał się o pomoc publiczną de minimis. Jako podstawę rozpatrzenia takiego właśnie wniosku Sąd wskazał "bezpośrednio obowiązujące akty prawa wspólnotowego", tj. m.in. rozporządzenie nr 1998/2006, w tym zwłaszcza pkt 7 preambuły tego rozporządzenia. Według niego, przepisów tego rozporządzenia "nie powinno stosować się" do podmiotów gospodarczych w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych zawartych w Komunikacie Komisji – Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Według Sądu Organy miały obowiązek przeanalizowania trudnej sytuacji Skarżącego w rozumieniu niniejszych Wytycznych, a nie w potocznym i wyłącznie finansowym sensie tego zwrotu. Konieczne więc było po pierwsze rozstrzygnięcie, czy w sprawie w ogóle może być zastosowana ulga w postaci umorzenie zobowiązań podatkowych (trudna sytuacja Skarżącego w rozumieniu Wytycznych wykluczała zastosowanie wnioskowanej pomocy de minimis), a w dalszej kolejności, gdyby pomoc de minimis była możliwa – zastosowanie dyrektyw kierunkowych wynikających z art. 67§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz innych jej przepisów, dotyczących postępowania dowodowego i obowiązku prawidłowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 192, art. 197 § 1, art. 122 oraz art. 210 § 1 i 4 Ordynacji). Powyższy pogląd Sądu i wskazania co do dalszego postępowania wiązały Organy oraz Sąd orzekający w sprawie także w niniejszym postępowaniu sądowym. Zasadniczą okolicznością sprawy stało się zatem ustalenie, czy Organy zastosowały się do poglądu co do dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis. Analiza zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2009 r. pozwala uznać, że Organy prawidłowo wykluczyły zastosowanie wobec Skarżącego pomocy de minimis, kierując się poglądem prawnym i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 22 stycznia 2008 r. Jak wyżej Sąd wyjaśnił, pomoc de minimis w świetle rozporządzenia 1998/2006 jest wykluczona, gdy przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji. O takiej trudnej sytuacji najlepiej świadczy samo oświadczenie Skarżącego (k. 125), a także inne oświadczenia o jego sytuacji materialnej i finansowej (k. 124 oraz 24). Skarżący załączył też szereg dokumentów wskazujących na toczące się postępowania sądowe i egzekucyjne oraz na malejące obroty jego przedsiębiorstwa. Nie posiada majątku na spłatę rosnących zobowiązań, ani nawet takiego majątku, który pozwoliłby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. W tej sytuacji wniosek Organów, że przedsiębiorstwo Skarżącego jest zagrożone w rozumieniu Wytycznych, że jest ono w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia 1998/2006, był jak najbardziej prawidłowy. Taki stan przedsiębiorstwa Skarżącego ma charakter trwały. Konsekwencją tego jest bezprzedmiotowość analizy przesłanek wynikających z art. 67a Ordynacji podatkowej. Niecelowe byłoby ich analizowanie, skoro pomoc de minimis nie może być udzielona Skarżącemu jako przedsiębiorcy zagrożonemu i znajdującemu się w trudnej sytuacji. Wypada jedynie zauważyć, że skoro Skarżącemu nie mogła być przyznana wnioskowana pomoc de minimis, to zgodnie z art. 121 Ordynacji podatkowej Organy powinny wskazać przepis, na podstawie którego pomoc w postaci umorzenia zobowiązań ewentualnie byłaby możliwa. Poza art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacja przewiduje przecież możliwość udzielenia pomocy innej niż de minimis. Niemniej Skarżący w swoim wniosku sam określił przedmiot i granice toczącego się postępowania, co ostatecznie i w wiążący sposób zostało potwierdzone w wyroku z 22 stycznia 2008 r. Dlatego wydana w ramach takiego wniosku decyzja musiała być uznana za prawidłową. Z tego względu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.