III SA/Wa 1019/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski, sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę 1. Postępowanie przed organami egzekucyjnymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej: DIS) z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi P. Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca/Strona) na czynność egzekucyjną. 1.2. Z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Celnej w G. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] stycznia 2014 r. przez Dyrektora Izby Celnej w K. obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł. W trakcie toczącego się w oparciu o ww. tytuł wykonawczy postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Celnej w G. wystawił zawiadomienie nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Celnej w P. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 maja 2014 r., Skarżąca zawiadomienie odebrała w dniu 21 maja 2014 r. 1.3. Pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. Strona złożyła skargę na ww. czynność egzekucyjną, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. W wyniku jej rozpoznania DIS wydał postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., którym oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Jednocześnie w przedmiotowym postanowieniu wskazano, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 54 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.), w związku z czym organ nadzoru nie wydał odrębnego postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. 1.4. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W treści wniesionego zażalenia powielono zarzuty podniesione w skardze na czynność egzekucyjną. Strona wskazała, iż przedmiotowa czynność egzekucyjna jest bezskuteczna, gdyż nie określono, jakie prawo majątkowe zostało zajęte. Dodatkowo podniosła, iż dokonane zawiadomieniem z dnia 12 maja 2014 r. zajęcie egzekucyjne jest niedopuszczalne, ponieważ organ egzekucyjny, stosując przedmiotowy środek, wykroczył poza katalog środków egzekucyjnych wskazanych przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym. Ponadto Strona podkreśliła, iż zawiadomienie nr [...] "nie zostało prawidłowo wypełnione ani tym bardziej podpisane". 1.5. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie DIS. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie podlegają ocenie kwestie dotyczące wymagalności egzekwowanych obowiązków. Stanowią one inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. do środków egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym należności pieniężnych należy między innymi egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Środek ten został zastosowany w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie w dniu 21 maja 2014 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności spełnia również wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., wyliczającym elementy, które winno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tą kwestię. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Strona nie zgadzając się z wydanym postanowieniem złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzuciła rażącą obrazę art. 27 ust. 1 pkt. 11 u.p.e.a., albowiem zaskarżone zajęcie stanowi niedopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego przy zastosowaniu innego środka egzekucyjnego aniżeli wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 27 ust. 1 pkt. 11 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W ocenie Strony w okolicznościach niniejszej sprawy, w tytule wykonawczy nie wskazano, jako środka egzekucji zajęcia praw majątkowych. Tym samym zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych było całkowicie niedopuszczalne i nielegalne. 2.2. Skarżąca mając na względzie wskazane naruszenie przepisów wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów oraz poprzedzającego go postanowienia DIS, a także zasądzenie na jej rzecz należnych kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3.1. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 3.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.3. Oceniając zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.4. Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, jak rozumieć pojęcie czynności egzekucyjnych. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Natomiast skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 lit a) tiret 5 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest min. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Zgodnie natomiast z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. 3.5. Sąd, odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy zauważa, iż wymogi formalnoprawne wynikające z przepisu art. 89 §1 u.p.e.a. zostały zachowane. Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie z dnia 12 maja 2014 r. nr [...] zostało skutecznie doręczone Spółce w dniu 21 maja 2014 r., natomiast Dyrektorowi Izby Celnej w P. w dniu 23 maja 2014 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, znajdujących się w aktach sprawy. Znajdujący się w aktach sprawy druk zawiadomienia nr [...] jest zgodny z wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) i zawiera wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie jest podpisane przez upoważnionego pracownika, umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułu wykonawczego, nie ulega wątpliwości że przedmiotem zajęcia jest wierzytelność wynikająca z nadpłaty. Analiza akt sprawy wskazuje ponadto, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. 3.6. Jednocześnie za niezasadny uznać należy zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 11 u.p.e.a. Powołany w skardze przepis art. 27 u.p.e.a. określa podstawowe wymogi stawiane przez ustawę tytułom wykonawczym, które mogą się stać podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, natomiast jego ust. 1 pkt 11 wskazuje, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wyrazem realizacji wspomnianego przepisu jest umieszczenie w części G wzoru tytułu wykonawczego katalogu możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych, wśród których znajduje się egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Treść normatywna zarzucanego jako naruszony przepisu nie wskazuje jednak, wbrew twierdzeniom Skarżącej, że wierzyciel w tytule wykonawczym ma obowiązek wskazać środek egzekucyjny jaki ma być zastosowany w prowadzonym postępowaniu egzekucyjny. Potwierdza to również treść przepisu art. 28 u.p.e.a., zgodnie z którym we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej wierzyciel może wskazać środek egzekucyjny, wierzyciel powinien wskazać środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak podkreśla się w doktrynie wskazanie przez wierzyciela środka egzekucyjnego nie jest obowiązkowe, jedynie powinien on wskazać (fakultatywnie) taki środek, gdy wniosek dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym (tak: Cezary Kulesza w komentarz do art.28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, System Informacji Prawnej LEX) Wskazanie przez wierzyciela środka egzekucyjnego nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jak wynika bowiem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wprawdzie art. 28 u.p.e.a. uprawnia wierzyciela do wskazania środka egzekucyjnego, ale nie oznacza to, że organ egzekucyjny nie może zastosować innego środka egzekucyjnego, zwłaszcza gdy jest on mniej uciążliwy dla zobowiązanego i prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.) – tak w wyroku NSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 569/97. 3.7. Konkludując, Sąd podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że czynności podjęte przez organ egzekucyjny odpowiadały prawu, nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. 3.8. Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Dyrektora Izby Celnej w G. zawiadomienia o zajęciu. 3.9. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.