III SA/Wa 1032/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący asesor WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni ,,S." w C. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie - określenia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3/zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącej kwotę 276 zł ( dwieście siedemdziesiąt sześć złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...], w której określił Spółdzielni "Samopomoc" zwanej dalej Skarżącą wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwany dalej PFRON za okres od maja 1997 r. do czerwca 1998 r. oraz za marzec 2001 r. w kwocie 26.853,39 zł, w tym wysokość zaległości za poszczególne miesiące w kwocie głównej 1.770,86 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 3.445,06 zł. Uzasadniając decyzję Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, iż w toku wszczętego z urzędu postępowania ustalono, że Skarżąca nie wywiązała się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na PFRON za okres od stycznia 1997 r. do czerwca 1998 r. oraz za marzec 2001 r. Stwierdził też, iż wobec braku należnych wpłat określił Skarżącej zaległość w kwocie 5.215,92 zł za miesiące od maja 1997 r. do czerwca 1998 r. oraz za marzec 2001 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji. Jednocześnie zaznaczył, iż zaległość za okres od stycznia do kwietnia 1997 r. uległa zmianie, gdyż Skarżąca złożyła deklaracje korygujące za miesiące od maja do lutego 2003 r. Powstała w ten sposób nadpłata została zaliczona na najstarsze zobowiązania. Od tej decyzji Skarżąca wniosła pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. odwołanie do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej obowiązku zapłaty odsetek za okres od maja 1997 r. do marca 2001 r. Podniosła, iż decyzja określa zobowiązania, które jej zdaniem uległy przedawnieniu. Skarżąca zauważyła, że skoro przedawniły się należności główne, to również taki sam status dotyka odsetki, które z uwagi na swą akcesoryjność wiążą się nierozerwalnie ze zobowiązaniem. Jednocześnie Skarżąca podkreśliła, że organ pierwszej instancji w sposób dowolny zaliczał dokonywane przez nią wpłaty na poczet odsetek, mimo, iż wskazywała ona sposób, w jaki należy zarachować wpłaty. Takie działanie organu doprowadziło, zdaniem Skarżącej, do powstania opóźnień w odniesieniu do następnych należności głównych. "Z pewnej ostrożności" wniosła więc o umorzenie naliczonych odsetek. Ustosunkowując się do zarzutu Skarżącej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż dokonywane przez nią wpłaty na poczet zaległych zobowiązań podatkowych i odsetek zostały rozliczone zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr poz.) zwanej dalej Ord. Pod., który stanowi, że w przypadku gdy dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się na poczet najstarszej zaległości podatkowej i odsetek z niej wynikających. Wpłata nie pokrywająca łącznej kwoty zaległości i odsetek naliczonych na dzień wpłaty zaliczana jest proporcjonalnie na poczet zaległości i odsetek, w takim stosunku w jakim pozostają do siebie obie te wielkości. Zdaniem organu odwoławczego przepis ten uprawniał zatem PFRON do proporcjonalnego zaliczania dokonywanych przez Skarżącą wpłat za okres od maja 2002 r. do lutego 2003 r. na uregulowanie najstarszych zaległości i odsetek za zwłokę. W konsekwencji stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy Ord. Pod. W skardze na tę decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego i wniosła o jej uchylenie oraz o umorzenie odsetek. Zdaniem Skarżącej zaskarżona decyzja narusza praworządność i zaufanie do organów Państwa, gdyż jest ona ewidentnym przykładem rozstrzygnięcia "budżetowego", a nie prawnego. Dodatkowo Skarżąca zarzuciła PFRON opieszałość i lekceważenie interesów podatników, podnosząc, iż jej odwołanie datuje się na rok 1998 r., zaś "kolejne" decyzje w sprawie zaczęły się pojawiać począwszy od 2002 r. W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, zaskarżona decyzja obarcza ją zapłatą odsetek za opóźnienie, które w najmniejszym stopniu nie zostało przez nią zawinione. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej u.p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Rozpoznając skargę Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. Na uwzględnienie zasługuje zarzut Skarżącej naruszenia przez organ odwoławczy zasady zaufania oraz zasady prawdy obiektywnej. Wprawdzie w skardze Skarżąca błędnie wskazała w podstawie prawnej przepisy art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego jako konkretyzujące te zasady, które nie mają zastosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jednakże z uwagi na treść art. 57 § 1 u.p.p.s.a. Sąd uznał, że skarga spełnia warunki dające podstawę do jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z cytowanym przepisem skarga powinna m. in. zawierać określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Jak się podkreśla w literaturze przepis ten nie ustala zbyt rygorystycznych warunków formalnych skargi, co zdaniem części autorów zgodne jest z tendencją ustawodawcy do odformalizowania postępowania sądowoadministracyjnego, a przede wszystkim pozostaje w zgodzie z zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne., Wydawnictwo prawnicze Lewis Nexis s. 213). Wymóg wskazania przez stronę skarżącą naruszenia prawa lub interesu prawnego będzie zatem spełniony, jeżeli poda ona na czym, jej zdaniem, polega to naruszenie. Szerokie sformułowanie przesłanek zaskarżenia, a także zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.) powodują bowiem, że Sąd musi odnieść się do całości przedmiotu zaskarżenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1998 r., sygn. akt SA/Rz 87/98, nie publ.). Przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) dalej powoływanej jako ustawa o rehabilitacji stanowi, że do m.in. wpłat na Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Odesłanie w cytowanym artykule do przepisów Ordynacji podatkowej oznacza bezwzględny wymóg stosowania zasad określonych w tych przepisach dotyczących prowadzenia postępowania, w tym respektowanie m.in. zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1), oparcia rozstrzygnięcia na całości zebranego materiału dowodowego (art. 122). Przepis art. 121 § 1 Ord. Pod. stanowi, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zgodnie zaś z art. 122 Ord. Pod. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizacji wyrażonej w art. 122 Ord. Pod. zasady prawdy obiektywnej służy jej art. 187 § 1 stanowiący, iż organy podatkowe obowiązane są zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć całokształt materiału dowodowego sprawy. Obowiązek ten obciąża zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, który niejako ponownie rozstrzyga sprawę. "Przez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć ustosunkowanie się przez organ podatkowy do każdego dowodu bądź grupy dowodów jednorodnych i dokonanie ich oceny we wzajemnym ze sobą powiązaniu. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie, na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy, ale także odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności" (zob. Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. LexisNexis 2004, s. 521). W odwołaniu od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2003 r. Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia zobowiązań, których wysokość ta decyzja określa. Zauważyła również, iż skoro przedawniły się należności główne to odsetki dzielą byt tej należności, gdyż mają one charakter uboczny w stosunku do należności głównej. Fakt przedawnienia zaakcentowała ponownie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. (k. akt podatkowych). Tymczasem ani z akt sprawy, ani też z treści decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie nie wynika, aby organy te rozważyły kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego, które zgodnie z art. 70 § 1 Ord. Pod. przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W zaskarżonej decyzji Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej ustosunkował się jedynie do zarzutu dowolnego zaliczania wpłat na poczet odsetek, argumentując, iż przepis art. 55 Ord. Pod. uprawniał organ pierwszej instancji do proporcjonalnego zaliczania dokonywanych przez Skarżącą wpłat za okres od maja 2002 r. do lutego 2003 r. na uregulowanie najstarszych zaległości i odsetek za zwłokę. Brak wyjaśnienia kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowił, w ocenie Sądu, naruszenie art. 122 Ord. pod. Należy bowiem zauważyć, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie i literaturze, art. 122 Ord. Pod. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza materiałem dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący, pozwalający na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Należy zaznaczyć, iż organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do nieważności postępowania i naruszenia prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe naruszenia Sąd, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 200 i art. 152 u.p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Zarządzenie z dnia 11 lipca 2005 r. 1) doręczyć stronom postępowania, 2) pouczyć o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej, 3) aa. ----------------------- 6