III SA/Wa 1036/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12.06.2015 r. po rozpoznaniu wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /02/2015 r Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2009 r do stycznia 2010 r p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący, tj. K. S. , zwrócił się, po raz drugi, na formularzu PPF, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i – tym razem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W oświadczeniu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego poinformował o tym, że: - jest bezrobotny, lecz nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych; - mieszka z matką i to w wynajętym mieszkaniu; - ma problemy ze znalezieniem pracy, lecz jest na utrzymaniu matki; - matka strony uzyskuje miesięcznie kwotę 4330,80 zł brutto; - ponoszenie kosztów utrzymania, biletów uniemożliwiają pokrycie kosztów postępowania. Przy piśmie z 8 czerwca 2015 r zatytułowanym "Uzupełnienie dokumentów w związku z odmową przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi" skarżący przekazał zaświadczenie z urzędu skarbowego o stanie zaległości, oświadczenie o zobowiązaniu do rozliczenia z właściwym urzędem skarbowym z tytułu zwolnienia z długu [...] , dowód wpłaty do urzędu skarbowego, stan salda rachunku bankowego matki. Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Referendarz sądowy wskazuje, że wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł jest jedynym kosztem wymagalnym obecnie w sprawie, zatem do tej wartości należy ograniczyć badanie wniosku strony. Referendarz sądowy przyjmuje, że skarżący nie posiadał wiedzy o tym, że by traktowany jako "firmant, który w zamian za opłacanie składek ZUS i uzyskiwanie korzyści majątkowych w postaci wpłat środków pieniężnych użyczył swojego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania", co skutkowało, m.in., nadużyciami w odliczeniach podatku naliczonego. Ocena postawy i możliwości zrozumienia przez nią sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, w której brała udział, nie jest jednak niezbędna do rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. Referendarz sądowy zauważa, że skarżący uzupełnił część brakujących dokumentów, o które by wzywany. Rozszerzył zarazem zakres wniosku o prawo pomocy domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy zauważyć jednak, ze skarżący nie przekazał w dalszym ciągu szczegółowej kalkulacji kosztów życia, nie przekazał wyciągów z rachunku bankowego za cały wskazany w wezwaniu okres czasu. W przekazanych materiałach nie znalazły się też kserokopie zeznań podatkowych. Tym samym sytuacja życiowa strony pozostała niewykazana, a referendarz sądowy został pozbawiony możliwości zbadania sposobu gospodarowania posiadanym w gospodarstwie domowym wpływami. Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów dotyczących dochodów za lata 2014 i 2015 r. Należy tu zauważyć, że Trybunał Praw Człowieka akcentuje bardzo silnie obowiązki strony podczas postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zdaniem niezbędne jest należyte (szczegółowe) przedstawienie przez stronę sytuacji majątkowej i nie zatajania składników majątkowych, jak też "lojalnej" współpracy z sądem w tym zakresie. Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Oczywistym jest według Trybunału, że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów świadczy o niedochowaniu przez stronę staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych (Wyrok z 17 lutego 2009 roku w sprawie Gospodarczyk p. Polsce, skarga nr 6134/03; wyrok z 19 kwietnia 2011 roku w Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 37492/05, dostępne w bazie HUDOC ). Wobec braku przywołanych powyżej informacji referendarz sądowy odstąpił też od badania stopnia wykorzystania przez Pana K. S. , ew przyczyn niewykorzystania zdolności zarobkowych strony w latach 2014 i 2015 r, ponieważ wobec niewywiązywania się z obowiązku "lojalnej współpracy z Sądem", nie mogły one zmienić wyniku sprawy. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sprawy pozwalają uznać, że zadeklarowana sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ubocznie tylko referendarz sądowy sygnalizuje stronie, ze nie można uznać wyjaśnień strony za spójne – pomijając już kwestie związane z niewykonaniem wezwania – jeżeli strona deklaruje brak uzyskiwania dochodu, ,względnie tragiczną sytuację finansowa (brak środków finansowych), a z drugiej strony dokonuje wpłat w przykładowej kwocie 5304 zł (wpłata z 22 kwietnia 20915 r) czy 4250 zł (wpłata matki strony z 23 kwietnia 2015r)... . Subiektywne przekonanie strony o stanie ubóstwa nie zawsze może uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Dlatego referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowić jak w sentencji