III SA/Wa 1043/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie - określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2003 r. postanawia 1) przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego; 2) w pozostałym zakresie odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w skardze z 23 kwietnia 2007 r., a następnie w treści urzędowego formularza PPPr z 10 sierpnia 2007 r. T. Sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat i wydatków. W uzasadnieniu wniosku poinformowała, że wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony przez Sąd Rejonowy w P. - ze względu na brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, co było wynikiem zabezpieczenia należności podatkowych, dokonanego przez Urząd Skarbowy. Skarżąca poinformowała, że na nieruchomości została ustanowiona hipoteka kaucyjna na kwotę przewyższającą wartość tej nieruchomości, tj. [...] zł. Ponadto został zajęty cały tabor samochodowy (samochód ciężarowy - cysterna oraz samochód Żuk). Spółka wskazała ponadto, iż z chwilą rozpoczęcia likwidacji, przestała prowadzić działalność gospodarczą, a z pracownikami rozwiązano umowy o pracę, przy czym należności pracownicze - ze względu na brak środków - nie zostały uregulowane. Spółce brakuje ponadto środków na uregulowanie wydatków za prąd, telefon, oświetlenie, ochronę obiektu itp. Pomimo posiadania wierzytelności u kontrahentów, nie zostały one, pomimo wezwania, uiszczone. Stąd Spółka zmuszona została podjąć działania na drodze sądowej. W wyniku wezwania referendarza sądowego spółka nadesłała ponadto bilans na dzień 30 kwietnia 2007 r. oraz na dzień 31 grudnia 2006 r. wraz z "informacjami dodatkowymi", rachunek zysków i strat za wskazane okresy oraz rozrachunki z odbiorcami, wyciągi z rachunku bankowego od stycznia do lipca 2007 r., zeznania podatkowe za 2006 r. oraz za okres od 1 stycznia 2007 r. do 29 kwietnia 2007 r., zestawienie należności i stan zobowiązań na dzień 31 lipca 2007 r. - w tym z tytułu dostaw materiałów - spis z natury na wskazany dzień, wniosek o dokonanie zabezpieczenia z 6 grudnia 2006 r., wyciąg z księgi wieczystej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 20 sierpnia 2006 r., spółka nadesłała odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. - o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości. W postanowieniu tym Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że "łączna zatem wartość majątku po wyłączeniu przedmiotów obciążonych hipoteką, części składowych nieruchomości, oraz sprzętu komputerowego, jaka może być brana pod uwagę, przy ocenie czy majątek dłużnika wystarczy na koszty postępowania wynosi ok. 170.000 zł. W tym miejscu należy jednak wskazać, iż jest to przy założeniu, iż majątek uda się sprzedać po cenach wskazanych przez dłużnika. Dodatkowo kwoty uzyskane będą kwotami brutto, a tym samym należy je pomniejszyć o podatek VAT." SR zauważył ponadto, że "łącznie, minimalne wydatki z tytułu kosztów postępowania, przy założeniu, że nie będzie ono trwało dłużej niż 6 miesięcy wynoszą ok. 160.000 zł, tak więc przekroczą kwotę, jaka może być do dyspozycji syndyka ze sprzedaży majątku nieobciążonego rzeczowo". Postanowieniem z [...] września 2007 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżąca, wniosła sprzeciw, zarzucając w nim błędne ustalenie przez Referendarza Sądowego stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej T. sp. z o.o. polegające na przyjęciu, że majątek Spółki w dacie złożenia skargi wystarczał na pokrycie kosztów wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. zdanie pierwsze, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia [...] września 2007 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) natomiast instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od powołanej wyżej zasady. Na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznaniu Sądu zaś ustawodawca pozostawił ocenę przytoczonych przez nią okoliczności. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd uznał, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego - stanowiącego na obecnym etapie postępowanie jedyny wymagalny składnik kosztów sądowych. Takie rozstrzygnięcie pozwoli na rozpoznanie wniesionej skargi i ocenę podniesionej w niej argumentacji. Sąd dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez Skarżącą ocenił bowiem, że wykazano w nich, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego. Analiza danych zawartych w formularzu PPPr oraz dołączonych dokumentach pozwala uznać, że Skarżąca w sposób wiarygodny przedstawiła swoją trudną sytuację ekonomiczną, w szczególności utratę płynności finansowej oraz niemożność wyegzekwowania od dłużników wierzytelności. Sąd miał również na uwadze wysokość zobowiązań publicznoprawnych ciążących na Skarżącej oraz fakt, że zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej, zaś na posiadanym przez nią majątku ustanowiono zabezpieczenia. Sąd ważąc wszystkie w/w okoliczności uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 243 p.p.s.a., art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.