III SA/Wa 1046/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2004r. postanawia - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego- Wnioskiem złożonym w skardze z 23 kwietnia 2007 r., a następnie w treści urzędowego formularza PPPr z 10 sierpnia 2007 r. T. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat i wydatków sądowych. W uzasadnieniu wniosku poinformowała, że wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony postanowieniem Sądu rejonowego w P. [...] z dnia [...] marca 2007r., sygn. akt [...] - ze względu na brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Było to wynikiem zabezpieczenia należności podatkowych, dokonanego przez Urząd Skarbowy, z mocy art. 33 Ordynacji, wnioskiem Nr [...]. Skarżąca poinformowała, że na nieruchomości została ustanowiona hipoteka kaucyjna na kwotę przewyższającą wartość tej nieruchomości, tj. 2356990,90 zł. Ponadto został zajęty cały tabor samochodowy (samochód ciężarowy - cysterna oraz samochód Żuk). Spółka wskazała ponadto, iż z chwilą rozpoczęcia likwidacji, przestała ona prowadzić działalność gospodarczą, a z pracownikami rozwiązano umowy o pracę, przy czym należności pracownicze - ze względu na brak środków - nie zostały uregulowane. Spółce brakuje ponadto środków na uregulowanie wydatków za prąd, telefon, oświetlenie, ochronę obiektu itp. Pomimo posiadania wierzytelności u kontrahentów, nie zostały one, pomimo wezwania, uiszczone. Stąd spółka zmuszona została podjąć działania na drodze sądowej. Spółka nadesłała ponadto bilans na dzień 30 kwietnia 2007 r. oraz na dzień 31 grudnia 2006 r. wraz z "informacjami dodatkowymi", rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2006 r., należności i zobowiązania nierozliczone od 1 stycznia 2006r. do 31 grudnia 2006r., rachunek wyników: 06/12, rachunek zysków i strat na dzień 30 kwietnia 2007r.,rozrachunki z odbiorcami na dzień 30 kwietnia 2007r., rozrachunki z dostawcami na dzień 30 kwietnia 2007r., wyciągi z rachunku bankowego od marca do lipca 2007 r., zestawienie należności i roszczeń na dzień 30 kwietnia 2007r., zobowiązania z tytułu dostaw materiałów i usług na dzień 30 kwietnia 2007r., spis z natury na dzień 30 kwietnia 2007 r., wniosek o dokonanie zabezpieczenia z 6 grudnia 2006 r., wyciąg z księgi wieczystej. W wykonaniu wezwania z 21 sierpnia 2006 r., spółka nadesłała odpis postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości. W postanowieniu tym Sąd Rejonowego w P. stwierdził, że "łączna zatem wartość majątku po wyłączeniu przedmiotów obciążonych hipoteką, części składowych nieruchomości, oraz sprzętu komputerowego, jaka może być brana pod uwagę, przy ocenie czy majątek dłużnika wystarczy na koszty postępowania wynosi ok. 170.000 zł. W tym miejscu należy jednak wskazać, iż jest to przy założeniu, iż majątek uda się sprzedać po cenach wskazanych przez dłużnika. Dodatkowo kwoty uzyskane będą kwotami brutto, a tym samym należy je pomniejszyć o podatek VAT." SR zauważył ponadto, że "łącznie, minimalne wydatki z tytułu kosztów postępowania, przy założeniu, że nie będzie ono trwało dłużej niż 6 miesięcy wynoszą ok. 160.000 zł, tak więc przekroczą kwotę, jaka może być do dyspozycji syndyka ze sprzedaży majątku nieobciążonego rzeczowo". Postanowieniem z [...] września 2007 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżąca, wniosła sprzeciw, zarzucając w nim błędne ustalenie przez Referendarza Sądowego stanu faktyczny w zakresie sytuacji majątkowej T. sp. z o.o. przyjmując, że majątek Spółki w dacie złożenia skargi wystarczał na pokrycie kosztów wpisu. Skarżąca podkreśliła, że poczynione w tym zakresie ustalenia wywiedzione zostały z uzasadnienia do postanowienia o ogłoszenie upadłości z dnia [...] marca 2007 sygn. akt [...], które to uwzględniało stan na dzień 5 lutego 2007 r. w sytuacji gdy skarga złożona została w dniu 4 kwietnia 2007 r. i stan spółki uległ znacznej zmianie. Słusznie zdaniem skarżącej, zwrócił uwagę Referendarz na fakt, że Spółka zorganizowana jest w formie przedsiębiorstwa i z tego tez względu charakteryzuje się wysoką zmiennością. Wnioski jednakże z tych faktów są niespójne z tym stwierdzeniem, gdyż nie uwzględniają zmian w obrębie majątkowym, a stan majątkowy Spółki w dacie kierowania skargi uległ znacznej zmianie. Z analizy poszczególnych wyciągów wynika, że brak jest środków w obrocie. Obroty na rachunku bankowym w tym okresie nie przekroczyły kwoty 800 zł. Referendarz nie uwzględnił faktu, że cały majątek nieruchomy i ruchomy został zabezpieczony na poczet należności Urzędu Skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług , który jest m.in. przedmiotem tego sporu. Brak jest zatem prawnych możliwości jakiegokolwiek rozporządzenia majątkiem wobec dokonanego jego zajęcia w celu pozyskania środków pieniężnych zwłaszcza, że zajęty został rachunek bankowy a jakiekolwiek środki zajmowane były przez Urząd Skarbowy. Skarżąca skierowała łącznie 7 spraw i ogółem wpis od tych spraw wynosi 19.200PLN. Stan natomiast środków nie pozwolił nawet na zaspokojenie zobowiązań wobec zwolnionych pracowników, którzy korzystają z pierwszeństwa w zaspokojeniu. Wspomniano, że sprawy będące przedmiotem sporu zaistniały z przyczyn niezależnych od skarżącej i nie mogli się oni liczyć z zaistnieniem tych wydatków. Skarżąca nie mogła bowiem przewidzieć, że ich kontrahenci uwikłani zostali w działania przestępcze i operacje przez nich prowadzone były fikcyjnymi i w obecnym stanie prawnym tj. od dnia wejścia Polski do UE nie mają racji bytu. Spółka nie zgodziła się z oceną, że istniejące należności wg stanu na dzień 31 lipca 2007 r. w kwocie 49725,26 PLN pozwalają na uiszczenie wpisu. Podniesiono, że status tych należności ocenić należy jako przychody przyszłe i niepewne. Ponadto zwrócono też uwagę, że kwota 170 000PLN uwzględnia stan na dzień 5 lutego 2007 r., przy czym rozważania dotyczą majątku, który z chwilą ogłoszenia upadłości staje się wolny od zabezpieczeń i można nim swobodnie rozporządzać. Jednakże istniejące środki należało przeznaczyć na zobowiązania publicznoprawne i wynagrodzenia. Oddalenie wniosku o upadłość oznacza istnienie zabezpieczeń na całym majątku i rachunku bankowym. Zaznaczono, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej z chwilą otwarcia likwidacji. Wygaszanie zaś działalności odbywało się od początku kwietnia całkowicie natomiast od dnia podjęcia uchwały o rozwiązaniu Spółki i otwarciu likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zdanie pierwsze, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 17 września 2007 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa. Na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznaniu Sądu zaś ustawodawca pozostawił ocenę przytoczonych przez nią okoliczności. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od uiszczenia opłat i wydatków sądowych, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd uznał, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu w kwocie 1 314 zł., który na obecnym etapie postępowania jest jedynym wymaganym w sprawie kosztem sądowym. Sąd dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą ocenił, że T. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego. Dokonana przez Sąd analiza danych zawartych w formularzu PPPr oraz dołączonych informacjach nadesłanym przez skarżącą pozwala uznać, że skarżąca w sposób wiarygodny przedstawiła swoją trudną sytuację ekonomiczną, w szczególności utratę płynności finansowej oraz niemożność wyegzekwowania od dłużników wierzytelności, które jej przysługują. Sąd miał na uwadze, że aktualnie skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej sytuacja jest spowodowana nieuczciwością kontrahenta, co doprowadziło do otwarcia likwidacji spółki. Dodatkowo Sąd miał na uwadze, iż na skarżącej ciążą zobowiązania publicznoprawne, zaś posiadany przez nią majątek objęty został zajęciami zabezpieczającymi, co uniemożliwia jego sprzedaż. Sąd ważąc wszystkie w/w okoliczności i mając na uwadze konieczność zapewnienia prawa do sądu uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.