III SA/Wa 1047/17

Dnia 13 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. S. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. P. S. (zwany dalej "Skarżącym") złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. W skardze zawarto również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał na swoją trudną sytuacją finansową spowodowaną m.in. trwającą kontrolą podatkową oraz zatrzymaniem należnego zwrotu podatku VAT w kwocie ponad 5 000 000 zł. Powołał się nadto na wszczęte wobec niego postępowanie egzekucyjne, w toku którego zajęto rachunki bankowe, ruchomość oraz należności od kontrahentów, a także na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej od stycznia 2016 r. Na działalność tę oraz zakupione nieruchomości posiadał kredyty, których aktualny stan podał. Skarżący wskazał, iż obecnie nie ma żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący ujawnił posiadane nieruchomości oraz wierzytelności. Do majątku zaliczył też samochód osobowy zajęty w dwóch postępowaniach egzekucyjnych. Wśród wydatków Skarżący wymienił alimenty (4 000 zł), opłatę za wynajęty pokój (400 zł+100 zł za prąd, wodę), jedzenie (1 500 zł), leki i suplementy (100 zł), ubrania (300 zł), koszty podróży (400 zł), podatek od nieruchomości położonych w W. i w W. przy ul. S. (50 zł miesięcznie). Łącznie wydatki wynoszą 6 850 zł i są finansowane z wynagrodzenia za pracę oraz działalności gospodarczej. Opisując stan posiadania Skarżący wyjaśnił, że w mieszkaniu przy ul. [...] w W. mieszkają jego córki wraz z matką i to ona ponosi koszty z nim związane. Mieszkanie przy ul. [...] w W. jest zajmowane przez nielegalnego posiadacza, z którym Skarżący prowadzi szereg spraw sądowych. Dom w T. był dotychczas wynajmowany w zamian za ponoszenie kosztów i opiekę nad matką Skarżącego, jednak w związku z jej śmiercią umowa najmu będzie renegocjowana. Do majątku Skarżący zaliczył także dwie działki, które nie są wynajmowane. Skarżący dodał, iż w odniesieniu do ww. nieruchomości toczą się egzekucje komornicze. Skarżący wskazał, że w grudniu 2016 r. uzyskał dochód w wysokości 75 729,71 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co pozwoli mu na zapłatę alimentów na rzecz córek i bieżące utrzymanie do listopada 2017 r. Skarżący podniósł, ze od lutego 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje 1 192,13 zł wynagrodzenia netto. Łącznie miesięczne dochody Skarżącego wynoszą 7 502,94 zł. Celem zobrazowania swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżący przedstawił m.in. dokumenty dotyczące egzekucji, umowy najmu, wyciągi bankowe, oświadczenie byłej żony, umowy o pracę, wyrok rozwodowy, zeznania podatkowe. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. Starszy Referendarz Sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi powyżej 25 000 zł oraz odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając Referendarzowi naruszenie art. 163 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). W sprzeciwie Skarżący zarzucił brak uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i oparcie rozstrzygnięcia na ocenie zawartej w postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy wydanym w innej sprawie Skarżącego, tj. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1838/16. Skarżący podniósł również, że w jego ocenie zwolnienie go od wpisu od skargi jedynie powyżej kwoty 25 000 zł ma charakter arbitralny, nie zawiera uzasadnienia i w żaden sposób nie odnosi się do jego wpływów i wydatków przedstawionych we wniosku. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi zarówno w pełnej wysokości, jak i w kwocie 25 000 zł, nawet gdyby zaprzestał płacenia alimentów na rzecz córek. Dodał, że jest to tym bardziej niemożliwe, jeżeli uwzględni się konieczność uiszczenia przez niego wpisu od skargi złożonej w innej sprawie w wysokości 100 000 zł. Do sprzeciwu Skarżący dołączył postanowienie z dnia 30 marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego, co w jego ocenie dowodzi o braku posiadania jakiegokolwiek realnego majątku. Ponadto Skarżący poinformował, że od 22 lutego 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, co wpływa na zmniejszenie uzyskiwanych przez niego dochodów. Na potwierdzenie powyższego Skarżący załączył kopie zwolnień lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Powyższa reguła w postępowaniu sądowym ma u podstaw art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl których w demokratycznym państwie prawnym wszyscy są zobowiązani do ponoszenia danin publicznoprawnych określonych w ustawach. Koszty sądowe należą do takich danin. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć zatem świadomość obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego tokiem oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, znajdującego zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której wiarygodnie i rzetelnie wykaże istnienie przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu sprzeciw nie zawiera uzasadnionych podstaw, a w zaskarżonym postanowieniu Starszy Referendarz Sądowy właściwie ocenił sytuację majątkową Skarżącego, zwalniając go od wpisu od skargi powyżej kwoty 25 000 zł. Zauważyć należy, że z informacji przedstawionych przez Skarżącego wynika, iż w 2016 r. uzyskał on dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ponad 75 000 zł. Sam Skarżący wskazał nadto, że powyższy dochód przeznaczy na zapłatę alimentów na rzecz małoletnich córek oraz na bieżące utrzymanie do listopada 2017 r. Powyższe oznacza zatem, że Skarżący posiada środki pozwalające mu partycypować w kosztach postępowania w kwocie 25 000 zł. W tym miejscu podkreślić należy, że obowiązkiem Skarżącego jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na udział w postępowaniu sądowym, gdyż mają one pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (m.in. alimenty), nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Wobec wskazanych wyżej okoliczności nieprzekonujące jest twierdzenie Skarżącego, iż załączone do sprzeciwu postanowienie w przedmiocie umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, świadczy o braku posiadania przez Skarżącego jakiegokolwiek majątku. Należy zgodzić się ze Skarżącym, iż bezskuteczność egzekucji oznacza sytuację, w której Organ egzekucyjny stwierdzi, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Biorąc jednak pod uwagę oświadczenie Skarżącego zawarte w formularzu PPF co do wysokości osiągniętego w grudniu 2016 r. dochodu z działalności gospodarczej, a także wynikającą z postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 30 marca 2017 r. okoliczność odmowy złożenia zeznań przez Skarżącego, jak również sporządzenia i podpisania protokołu o stanie majątkowym, na uwzględnienie nie zasługuje argumentacja Skarżącego co do udowodnienia braku posiadania majątku na poniesienie kosztów sądowych w jakiejkolwiek wysokości. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej Skarżącego pozostaje także okoliczność posiadania przez niego kilku nieruchomości, w tym nieruchomości, z której najmu Skarżący, po śmierci matki, zamierza uzyskać wyższe dochody. Zdaniem Sądu, Skarżący zaprzecza w sprzeciwie własnym twierdzeniom wynikającym wprost z formularza PPF. Dotyczy to w szczególności jego oświadczenia o zgromadzonych środkach na pokrycie alimentów i bieżące utrzymanie do listopada 2017 r., które w sprzeciwie nazywa nieprawdziwym. W związku z tym, że art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na Skarżącego obowiązek wykazania faktu niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania w sposób przekonujący, tj. spójny, niebudzący wątpliwości, powyższe sprzeczności nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Wniosek ten wynika również z faktu, znanemu Sądowi z urzędu, że w innej sprawie toczącej się przed WSA w Warszawie, Skarżący ponosi koszty zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, co świadczy o posiadaniu przez niego możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Sąd zauważa także, że wbrew stanowisku Skarżącego, wysokość kwoty zwolnienia od wpisu od skargi w niniejszej sprawie, tj. powyżej kwoty 25 000 zł, uwzględnia konieczność uiszczenia przez Skarżącego znacznej kwoty wpisu od skargi w innej sprawie toczącej się przed tut. Sądem (100 000 zł). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.