III SA/Wa 1047/17

Dnia 20 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. III SA/Wa 1047/17 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący – P.S. - zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową spowodowaną m. in. trwającą kontrolą podatkową oraz zatrzymaniem należnego zwrotu podatku VAT w kwocie ponad 5.000.000 zł. Powołał się nadto na wszczęte wobec niego postępowanie egzekucyjne w toku którego zajęto rachunki bankowe, ruchomość oraz należności od kontrahentów. To wszystko sprawiło, że prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza stopniowo zmniejszała swój zakres, a w rezultacie została zawieszona do stycznia 2016 r. Skarżący podkreślił, iż nie posiada stałego źródła dochodu oraz środków pozwalających na utrzymanie siebie oraz rodziny, tj. niepracującej żony i dwóch córek. Skarżący ujawnił posiadane nieruchomości oraz wierzytelności. Do majątku zaliczył też samochód osobowy zajęty w postępowaniach egzekucyjnych oraz oszczędności pozwalające regulować alimenty na rzecz córek. Jako źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.192 zł brutto. Skarżący wskazał, iż obecnie nie ma żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do majątku Skarżący zaliczył też samochód osobowy zajęty w dwóch postępowaniach egzekucyjnych. Wśród wydatków Skarżący wymienił alimenty (4000 zł), opłatę za wynajęty pokój (400 zł+100 zł za prąd, wodę), jedzenie (1 500 zł), leki i suplementy (100 zł), ubrania (300 zł), koszty podróży (400 zł), podatek od nieruchomości położonych w W. i w W. przy ul. [...](50 zł miesięcznie). Łącznie wydatki wynoszą 6 850 zł i są finansowane z wynagrodzenia za pracę oraz działalności gospodarczej. Opisując stan posiadania Skarżący wyjaśnił, że w mieszkaniu przy ul. [...] w W. mieszkają jego córki wraz z matką i to ona ponosi koszty z nim związane. Mieszkanie przy ul. [...] w W. jest zajmowane przez nielegalnego posiadacza, z którym Skarżący prowadzi szereg spraw sądowych. Dom w T. był dotychczas wynajmowany w zamian za ponoszenie kosztów i opiekę nad matką Skarżącego, jednak w związku z jej śmiercią umowa najmu będzie renegocjowana. Do majątku Skarżący zaliczył także dwie działki, które nie są wynajmowane. Skarżący dodał, iż w odniesieniu do ww. nieruchomości toczą się egzekucje komornicze. Skarżący wskazał, że w grudniu 2016 r. uzyskał dochód w wysokości 75 729,71 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co pozwoli mu na zapłatę alimentów na rzecz córek i bieżące utrzymanie do listopada 2017 r. Skarżący podniósł, że od lutego 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje 1192,13 zł wynagrodzenia netto. Łącznie miesięczne dochody Skarżącego wynoszą 7 502,94 zł. Celem zobrazowania swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżący przedstawił m.in. dokumenty dotyczące egzekucji, umowy najmu, wyciągi bankowe, oświadczenie byłej żony, umowy o pracę, wyrok rozwodowy, zeznania podatkowe. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017r. starszy referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi powyżej 25 000 i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy uwzględnił to, że Skarżącemu odmówiono prawa pomocy w "bliźniaczej sprawie", zatem jego zdolność do ponoszenia kosztów sądowych zmniejszy się. Środki uzyskane z zadeklarowanych (lub niezadeklarowanych) w niniejszym postępowaniu źródeł, nie umożliwiają uzyskania przez Skarżącego samodzielnej zdolności do pokrycia zobowiązań wobec Sądu. Również proces gospodarowania posiadanymi, zwłaszcza po śmierci matki nieruchomościami jest procesem dłuższym, od siedmiu dni na uiszczenie wpisu od skargi. Wskutek wniesionego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 czerwca 2017r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Następnie Skarżący, ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu PPF wyjaśnił, że miesięczne wydatki to: alimenty na dwie córki 4.000 zł, które nie są regulowane na bieżąco, opłata za wynajęty pokój 400 zł, prąd, woda – 100 zł, żywność 1.200 zł, leki i suplementy – 600 zł, ubrania – 200 zł, koszty podróży, 200 zł, podatki – 50 zł. Łączne wydatki Skarżący wyliczył na kwotę 6.850 zł. Natomiast przychody Skarżącego wynoszą 1.192,13 zł. Skarżący wskazał też, że zawiesił działalność gospodarczą, a obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. W piśmie z 15 października 2017r. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, który mógłby przeznaczyć na zapłatę kosztów sądowych. Posiadane ruchomości i nieruchomości obciążone są egzekucją. Sytuacja zdrowotna uniemożliwia Skarżącemu podjęcie pracy. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2017 r. straszy referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 21 kwietnia 2017 r. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył sprzeciw. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 163 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej "ppsa" - poprzez nieprzedstawienie w postanowieniu, w sposób logiczny i zgodny z informacjami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, motywów podjętego rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa poprzez wydanie postanowienia, z którego wynika konieczność zapłacenia 25 000 zł tytułem wpisu sądowego, podczas gdy z przedstawionych wcześniej, oraz we wniosku o udzielnie prawa pomocy informacji jednoznacznie wynika, że Skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W myśl natomiast art. 167a § 1 ppsa, do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu, tak więc możliwość zastosowania art. 165 ppsa leży również w zakresie kompetencji referendarza sadowego. Zgodnie z art. 260 § 1 ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 ppsa). Jak wyjaśnił w swoim postanowieniu z dnia 15 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy, zmiana postanowienia referendarza sądowego, o której mowa w art. 165 ppsa, możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia. W ocenie Sądu rację miał straszy referendarz sądowy wskazując, że Skarżący nie wykazał, iż taka zmiana okoliczności w niniejszym przypadku nastąpiła. Ocena taka wynika przede wszystkim z tego, że podstawą odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy było złożenie niejasnego, niewiarygodnego i w żaden sposób nieudokumentowanego oświadczenia o stanie majątkowym. Tymczasem Skarżący, występując ponownie o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, złożył jedynie oświadczenie odnośnie sytuacji majątkowej, nie popierając złożonych oświadczeń żadnymi dokumentami, np. wyciągami z rachunków bankowych, wypowiedzeniem umowy o pracę, czy też dokumentów świadczących o posiadaniu zaległości z tytułu alimentów. Słusznie, zdaniem Sądu, straszy referendarz sądowy stwierdził brak podstaw do zmiany postanowienia z dnia 21 kwietnia 2017 r. o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 ppsa, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 15 listopada 2017 r.