III SA/Wa 105/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 roku p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Skarżący P. F. w treści skargi kasacyjnej, a następnie w wykonaniu wezwania Sądu na formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza Skarżący podniósł, że od 19 października 2009 r. do 25 maja 2010 r. był tymczasowo aresztowany. Podniósł, że w tym czasie stracił źródła dochodów i obecnie pozostaje bez środków do życia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący jest osoba samotną, a jako jedyną rodzinę wskazał matkę, która jest osobą starszą i schorowaną. Jako składniki swojego majątku Skarżący wskazał udziały w gruntach: budowlanym i rolnym. Oświadczył, że ma trudności ze znalezieniem zatrudnienia. Dodatkowo Skarżący wyjaśnił, że wezwanie o złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy otrzymał dopiero 25 maja 2011 r. w Prokuraturze Okręgowej w W. Oświadczył również, że wszystkie dokumenty księgowe oraz skarbowe zostały zabezpieczone podczas przeszukania przez policję. W ostatnich dwóch latach nie uzyskiwał żadnych dochodów, a jego rachunki bankowe zostały zajęte przez urząd skarbowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 235 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy do zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. Sąd wziął również pod uwagę, fakt że Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem tj. w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 227/10, III SA/Wa 228/10, III SA/Wa 626/11, III SA/Wa 627/11. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zdaniem Sądu Skarżący wykazał, że nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów sądowych w tym również kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżący rzetelnie przedstawił swoją sytuację majątkową i jego twierdzenia zasługują na wiarę. Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że 25 maja 2011 r. został zwolniony z aresztu śledczego, w którym przebywał od 19 października 2009 r. W tym czasie utracił swoje źródła dochodów, którymi była praca zarobkowa oraz prowadzona działalność gospodarcza. Obecnie pozostaje bez zatrudnienia, a jego rachunki bankowe są zajęte przez urząd skargowy. Jedyną rodziną Skarżącego jest schorowana i w podeszłym wieku matka, która wymaga opieki. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona skarżąca uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tym również kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Reasumując, Sąd stwierdza, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ograniczyłaby prawo Skarżącego do rozpoznania skargi kasacyjnej, a wiec konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.