III SA/Wa 1050/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległości w podatku od spadków i darowizn za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku z 26 marca 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, W. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do swojego majątku zaliczył jedynie mieszkanie o pow. 42 m². Oświadczył, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.850 zł brutto (pomniejszone o 400 zł - środek egzekucyjny). Z kolei jego żona uzyskuje rentę w wysokości 850 zł. Pismem z 11 maja 2010 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Skarżący nadesłał zeznanie podatkowe swoje oraz żony za 2009 r., zaświadczenia o zarobkach, o wysokości renty, wyciąg z rachunku bankowego oraz zestawienie miesięcznych wydatków, na które składają się: czynsz - 365 zł, światło - 50 zł, TV kablowa - 66 zł, telefon - 50 zł, leki - 150 zł, PZU - 45 zł. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z 9 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując iż Skarżący ma możliwość poniesienia kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Referendarza sądowego pismem z dnia 30 czerwca 2010 r., dochowując terminu ustawowego, Skarżący wniósł sprzeciw. Wskazał, iż błędne jest stanowisko Referendarza sądowego, bowiem w sytuacji finansowej, w której znajdują się z żoną nie ma on możliwości opłacenia kosztów sądowych. Dodatkowo wskazał, iż jego sytuację utrudnia konieczność opieki nad chorą matką i koszty ponoszone na jej leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tak określony zakres prawa pomocy mieści się w częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, przewidzianym w art. 245 § 3 p.p.s.a. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż osiąga on stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, a jego żona z tytułu renty. Łącznie, po potrąceniach egzekucyjnych, dysponują dochodem w wysokości 1.800 zł netto. Ich stałe wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi i leczeniem zgodnie z oświadczeniem Skarżącego wynoszą 726 zł. Sąd nie kwestionuje tego, iż sytuacja finansowa Skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednakże fakt osiągania stałych dochodów przez Skarżącego oraz jego żonę, pozwala na partycypowanie w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż saldo na rachunku bankowym Skarżącego i jego żony w okresie od 27 lutego do 9 kwietnia 2010 r. wynosiło ponad 5.000 zł. Zatem zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów z pracy, ale też ponoszonych wydatków umożliwia mu uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla Skarżącego i jego rodziny. Podsumowując podkreślić należy, że rozpatrując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd nie uwzględnia dochodów oraz wydatków strony w skali miesiąca. Sąd ma na względzie ogólną sytuację materialną strony i w świetle tego sytuacja Skarżącego nie daje podstaw do uznania, że można dokonać odstępstwa od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe i przyznać jej prawo, które ze swojej natury należne jest ubogim. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.