III SA/Wa 1052/17
PostanowienieWSA w Warszawie2017-05-23
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka w restrukturyzacji, która wykazała znaczną stratę i ujemne kapitały własne, ale nadal prowadzi działalność gospodarczą i generuje przychody, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w całości lub w części?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że spółka w restrukturyzacji, mimo wykazywanej straty i ujemnych kapitałów własnych, nadal prowadzi działalność gospodarczą, generuje przychody i posiada środki na pokrycie wpisu sądowego. Koszty sądowe są elementem ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej i nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do innych zobowiązań, ale nie mogą być również pomijane przy ocenie zdolności do ich ponoszenia.Stan faktyczny
Spółka Z. S.A. w restrukturyzacji wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku VAT, powołując się na niewypłacalność potwierdzoną otwarciem postępowania sanacyjnego. Starszy referendarz sądowy odmówił zwolnienia, uznając, że wpis nie jest znaczną kwotą w stosunku do przychodów i majątku spółki, a zarządca masy sanacyjnej jest w stanie zgromadzić środki na jego pokrycie. Spółka wniosła sprzeciw, argumentując, że jej sytuacja finansowa jest bardzo zła, co potwierdzają bilans, rachunek zysków i strat oraz spadek przychodów ze współpracy z kluczowym kontrahentem. Sąd uznał, że spółka nadal prowadzi działalność, generuje przychody i posiada środki na pokrycie wpisu.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lipca do grudnia 2010 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy
Z. w restrukturyzacji S.A. z siedzibą w R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wniosek uzasadniony jest niewypłacalnością spółki. Fakt niewypłacalności został stwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...]. Sąd restrukturyzacyjny uwzględniając wniosek spółki z 2 grudnia 2016r. otworzył postępowanie sanacyjne i ustanowił sędziego komisarza oraz zarządcę.
Zdaniem wnioskodawcy, brak środków finansowych spółki potwierdzają również dane zawarte w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. Z bilansu wynika bowiem, że na dzień 29 listopada 2016 r. wartość aktywów spółki była niższa od wartości jej zobowiązań. Z rachunku zysków i strat na dzień 29 listopada 2016 r. wynika, że spółka odnotowała stratę w wysokości 185.833.992,05 zł.
Ze złożonych oświadczeń wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł. Wskazano również cztery rachunki bankowe spółki. Tylko na jednym z nich znajdują się środki w wysokości [...] zł.
Do wniosku załączono stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, sprawozdanie za okres od 1 stycznia do 29 listopada 2016 r., wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego z wykazem wierzycieli, postanowienie Sądu restrukturyzacyjnego z [...] stycznia 2017 r.
W toku postępowania złożono również: zeznanie podatkowe za 2016 r., sprawozdanie z całkowitych dochodów, sprawozdanie z sytuacji finansowej, sprawozdanie z przepływów pieniężnych, listę faktur sprzedaży za okres od 1 stycznia do 31 marca 2017 r., deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych, załącznik nr 14 i 15 do wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego.
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia Starszy referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie w zestawieniu z wielkością przychodów, kosztów generowanych przez spółkę, jej majątku i pozostałych wartości kwotowych odnoszących się do sytuacji finansowej spółki, nie jest kwotą znaczną. W ocenie referendarza sądowego, zarządca masy sanacyjnej, jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie wpisu sądowego w sprawie. Wskazał, iż spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a koszty związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym stanowią część jej bieżących wydatków, na których pokrycie posiada ona wystarczające środki.
Pismem z 11 maja 2017 r. Strona Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie wskazała, iż jest obiektywnie niewypłacalna i w związku z niewypłacalnością Skarżąca została objęta postępowaniem sanacyjnym mającym na celu odzyskanie przez nią płynności finansowej. Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...], stwierdził wystąpienie stanu niewypłacalności Skarżącej w rezultacie czego otworzył postępowanie sanacyjne i ustanowił sędziego-komisarza oraz zarządcę. Bezpośrednią przyczyną otwarcia postępowania sanacyjnego było wypowiedzenie przez banki w dniu 3 listopada 2016 r. umów kredytowych na kwotę ok. 74 mln zł, a co za tym idzie natychmiastową wymagalność zobowiązań w tej kwocie.
Skarżąca podniosła, iż celem działań sanacyjnych jest poprawa złej sytuacji ekonomicznej dłużnika, zaś ich podjęcie nie gwarantuje że taka poprawa nastąpi. Ponadto nie sposób przewidzieć, w jakim czasie ewentualna poprawa może nastąpić. Zaznaczyła, iż przepisy prawa ograniczają możliwość dysponowania mieniem Skarżącej przez zarządcę ustanowionego przez sąd restrukturyzacyjny.
W ocenie Skarżącej prognoza, że na podstawie realizacji umowy z Grupą . S.A. która miała gwarantować Skarżącej przychody, a dalej wygenerować nawet zysk brutto w wysokości 2.2 mln zł. najprawdopodobniej nie zostanie zrealizowana, gdyż odkąd otwarto postępowanie sanacyjne współpraca z Grupą [...] S.A. wygenerowała przychody netto w wysokości 0,0028 mln zł. podczas gdy w 2016 r. przychody netto z tytułu tej współpracy wyniosły ok. 26,7 mln. Skarżąca argumentowała, iż w związku z daleko idącym spadkiem intensywności współpracy z Grupą [...] S.A. prognoza uzyskania przychodów ze sprzedaży za 2017 r. w wysokości 30 mln zł na chwilę obecną jest niemiarodajna;
Zdaniem Skarżącej argument, że wysokość wpisu nie jest znaczna w odniesieniu do wielkości przychodów, kosztów, majątku Skarżącej i pozostałych wartości kwotowych odnoszących się do sytuacji finansowej Spółki, jest błędny, gdyż kwota kapitału zakładowego w wysokości ok. 10,6 mln zł nie uwzględnia straty Skarżącej za 2016 r. w wysokości ok. 185.8 mln zł., a zatem nie jest adekwatna do oceny sytuacji finansowej. Według Skarżącej referendarz powinien porównać kwoty wpisów do pozycji Kapitały własny w Sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzień 29 listopada 2016 r., który wynosi minus 150.7 mln zł.
Skarżąca podkreśliła, iż środki trwałe Skarżącej o wartości księgowej ponad 26 mln zł, wchodzą do masy sanacyjnej i stosownie do:
- art. 323 § 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne mogą być zbyte tylko za zgodą sędziego-komisarza, co oznacza, że niemożliwa jest sprzedaż środków trwałych za cenę zbliżoną do ich wartości rynkowej w rozsądnym czasie, a tym bardziej w terminie do uiszczenia wpisu sądowego;
- art. 323 § 4 ustawy Prawo restrukturyzacyjne sumy uzyskane z ich sprzedaży podlegałyby rozdysponowaniu zgodnie z planem podziału, a zatem i tak nie mogłyby posłużyć do sfinansowania wpisu sądowego.
W ocenie Skarżącej kwota przychodu osiągniętego w 2016 r. w wysokości ok. 41.5 mln zł może sprawiać wrażenie, jak gdyby można byłoby utworzyć rezerwy na wpis sądowy, to jednak to wrażenie jest błędne, gdy kwotę tę skonfrontuje się z poniesionymi kosztami w wysokości ok. 53.9 mln zł. Przy wyniku operacyjnym i podatkowym, tj. stracie w wysokości ok. 12.4 mln zł. nie jest możliwe czynienie oszczędności na dokonanie wpisu sądowego w wysokości 100 tys. zł. Według Skarżącej dokonywanie oceny na podstawie wyniku podatkowego jest nieadekwatne do rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącej, która ponosi także koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, co w rezultacie prowadzi do pominięcia w rozważaniach straty osiągniętej z aktualizacji wartości aktywów niefinansowych w wysokości ok. 165 mln zł (poz. H.II Sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 29 listopada 2016 r.). Zdaniem Skarżącej pomimo, że we wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego wskazano, że bez uwzględnienia jednorazowych zdarzeń w postaci odpisu aktualizującego należności z tytułu VAT (w wysokości 165 mln zł - dop.) oraz rezerw na to zobowiązanie, rok 2016 zakończył się zyskiem w wysokości 1.9 mln, to jednak wystąpiły zdarzenia jednorazowe i nie można dokonywać oceny możliwości uiszczenia wpisu na podstawie hipotetycznej sytuacji finansowej Skarżącej, jak gdyby te zdarzenia nie wystąpiły.
Zaznaczyła, iż Sąd dokonywał oceny możliwości uiszczenia wpisu opierając się na deklaracji VAT za luty 2017 r., w której Skarżąca wykazała sprzedaż opodatkowaną w wysokości 297 tys. zł, podczas gdy w tym okresie Skarżąca poniosła wydatki w wysokości 142 tys. zł - na wynagrodzenia pracowników, oraz 185 tys. zł - na składki z tytułu ubezpieczeń społecznych, co już przekracza kwotę uzyskaną ze sprzedaży, bez uwzględniania innych kosztów, niezbędnych dla generowania przychodów w ogóle, takich jak choćby: podatek od nieruchomości (33 tys. zł), opłaty bankowe (12 tys. zł), materiały do produkcji (191 tys. zł), energia, i woda (62 tys. zł).
Skarżąca argumentowała, iż zarządca nie ma możliwości czynienia oszczędności na uiszczenie wpisu sądowego chociażby z tego powodu, że wydatkowanie środków finansowych przeznaczonych na wynagrodzenia pracownicze na pokrycie wpisu sądowego mogłoby narazić Zarządcę na ryzyko odpowiedzialności karnej z art. 218 k.k. Podniosła, iż referendarz sądowy pominął, że przykładowo w deklaracji za styczeń 2017 r., ze względu na korekty suma sprzedaży wyniosła minus 20 tys. zł.
Skarżąca zaznaczyła, iż środków znajdujących się na rachunkach Skarżącej w dniu 1 lutego 2017 r. Zarządca nie mógł przeznaczyć na uiszczenie wpisu, gdyż zobowiązany jest do realizacji wstępnego planu restrukturyzacyjnego. Wydatkowanie środków należących do Spółki w sposób zapewniający realizację planu restrukturyzacyjnego jest obowiązkiem Zarządcy, który wydatkując musi kierować się przede wszystkim tym, aby umożliwić realizacje celów postępowania sanacyjnego. W niniejszej sprawie oznacza to, że Zarządca powinien tak gospodarować majątkiem Skarżącej, aby wystarczył przynajmniej do czasu pozyskania dodatkowego finansowania zewnętrznego około lipca-września 2017 r. Zwróciła uwagę, że jak wynika z poz. 1.5 Sprawozdania rachunkowego Zarządcy za luty 2017 r. miesięczne wydatki związane z działalnością gospodarczą wyniosły ok. 817 tys. zł. Wobec powyższego, w ocenie Skarżącej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Skarżąca podniosła, iż jest stroną szeregu postępowań związanych z zarzucanymi jej nieprawidłowościami w rozliczeniach VAT. W związku z tym poniosła już koszty wpisów w czterech sprawach, z których obecnie trzy oczekują na rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny (I FSK 1039/16, I FSK 1040/16, I FSK 1181/16), a jedna na rozpatrzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (III SA/Wa 1452/16). W związku z przywołanymi sprawami Skarżąca uiściła już wpisy w łącznej wysokości 550 tys. zł (w każdej ze spraw wpis sądowy od skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wyniósł 100 tys. zł. natomiast od skarg kasacyjnych wynosił 50 tys. zł). Obecny brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania nie jest wynikiem nieroztropności Skarżącej.
W ocenie Skarżącej ponoszenie kosztów postępowania w części obejmującej wydatki na pełnomocnika i wnioskowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - tj. o zwolnienie od kosztów sądowych, nie stanowi argumentu przemawiającego za tym, że jest w stanie ponieść koszty w całości. Wskazała, że w świetle części C. poz. 14. sprawozdania rachunkowego Zarządcy za luty 2017 r.. wśród wydatków Skarżącej znalazły się usługi prawne w kwocie 7.576.80 zł. Zatem Sąd, nie będąc związany żądaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości, może przyznać zwolnienie w całości albo w części, uwzględniając różnicę pomiędzy wpisem sądowym a kosztami pomocy prawnej.
Zdaniem Skarżącej odmowa przyznania Spółce wnioskowanego zwolnienia pozbawi ją konstytucyjnego prawa do sądu. Odmowę przyznania prawa pomocy uznała za przejaw nieproporcjonalnej ochrony interesów Skarbu Państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jednakże nie rozpoznaje powtórnie wniosku w tym przedmiocie.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie Z. w restrukturyzacji S.A. z siedzibą w R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecny etapie postępowania obejmują wpis od skargi, w kwocie 100.000 zł Do rozpoznania wniosku strony mają zatem zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.
Rozpatrując niniejszy wniosek Sąd miał przede wszystkim na uwadze, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, dostępne w CBOSA). Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły.
W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem sanacyjnym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza sądowego, iż koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez zarządcę masy sanacyjnej na poczet prowadzonego postępowania sanacyjnego.
Przepisy art. 32 ust. 1 oraz 52 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r.- Prawo restrukturyzacyjne ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1574 t.j., dalej jako u.p.r.) nadają zarządcy masy sanacyjnej uprawnienia do prowadzenia wszelkich spraw dłużnika, w szczególności tych związanych z zarządzaniem przedsiębiorstwem dłużnika oraz jego restrukturyzacją. Działając na rachunek dłużnika, zarządca zaciąga zobowiązania i dokonuje płatności. (por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz pod. red. A. Torbus (A.J. Witosz (red.), A. Witosz (red.), H. Buk, D. Chrapoński, W. Gewald, M. Karpiński, W. Klyta, A. Malmuk-Cieplak, M. Mozdżeń, M. Pawełczyk Wk 2016, lex/el. pkt 1 komentarza do art. 32. Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1. u.p.r. Zarządca niezwłocznie obejmuje zarząd masą sanacyjną, zarządza nią, sporządza spis inwentarza wraz z oszacowaniem oraz sporządza i realizuje plan restrukturyzacyjny. Zatem do podstawowych obowiązków zarządcy masy sanacyjnej należy m.in. obowiązek sprawowania zarządu majątkiem dłużnika. Może dokonywać zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające zwykły zarząd.
Pozostawanie w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Nie ma więc podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które pomimo trudności finansowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).
Zdaniem Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy.
Referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, iż jak wynika z nadesłanych dokumentów kapitał zakładowy spółki wynosi ponad 10,6 mln zł, wartość środków trwałych – ponad [...] mln zł. Za 2016 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 41.504.687,84 zł (zgodnie z CIT-8). Spółka wykazała wprawdzie stratę za 2016 r. w wysokości 12.402.910,59 zł. oraz ujemne kapitały własne w kwocie ponad [...] mln zł, jednak jak sama wyjaśniła tak znaczący niedobór kapitału jest następstwem wyniku finansowego, który za październik 2016 r. wyniósł ponad 185 mln. Spółka wskazuje, że bez uwzględnienia jednorazowych zdarzeń w postaci odpisu aktualizującego należności z tytułu VAT oraz rezerw na to zobowiązanie, rok 2016 zakończył się zyskiem w wysokości ok. 1,9 mln. Co równie istotne, spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Dokonuje sprzedaży opodatkowanej. Przykładowo, w lutym 2017 r. sprzedaż ta wyniosła 297.607 zł (zgodnie z VAT-7). Z kolei saldo na jednym z rachunków bankowych spółki na dzień wniesienia skargi tj. 1 lutego 2017 r. wynosiło ponad 900 tyś zł. Jak wskazał sama Skarżąca jej miesięczne wydatki związane z działalnością gospodarczą wyniosły ok. 817 tys. zł.
Na marginesie Sąd zauważa, iż Skarżąca przed otworzeniem postępowania sanacyjnego w 2016 r. uiściła wskazywane przez nią kwoty wpisów w pozostałych wszczętych przez nią postepowaniach sądowoadministarcyjnych.
W tej sytuacji, referendarz sądowy, trafnie stwierdził, iż zarządca masy sanacyjnej, jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie wpisu sądowego w sprawie. Jak już wskazano, spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a koszty związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym stanowią część jej bieżących wydatków, na których pokrycie posiada ona wystarczające środki.
Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. np. post. NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOSA).
W ocenie Sądu przedłożone dokumenty świadczą, iż spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Pomimo, że aktualnie obroty spółki zmalały nie zmienia to faktu, że skarżąca pozostaje w dalszym ciągu w obrocie gospodarczym.
Na obecnym etapie postępowania należnym w sprawie kosztem sądowym jest wpis od skargi. Porównując tę kwotę z wysokością przychodów uzyskiwanych przez spółkę należy zgodzić się z referendarzem sadowym, że kwota ta nie przekracza możliwości finansowych Skarżącej.
Jak wynika z orzecznictwa NSA, koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać - przede wszystkim - z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por.: postanowienie NSA z 25 lutego 2014r., sygn. akt II FZ 172/14). A ponadto jeżeli podatnik nie wykaże, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone oświadczenie świadczy o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody i wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, to pomoc w zakresie partycypowania w kosztach sądowych nie może być przyznana (por.: postanowienie NSA z 28 maja 2014r., sygn. akt II FZ 612/14).
Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło