III SA/Wa 1058/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w opłacie targowej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...], którą organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu skarżącemu R. G. nadpłaty w opłacie targowej w kwocie 40.071,90 zł, stwierdzonej ostatecznymi decyzjami [...] z dnia [...] marca 2000 r. oraz [...] z [...] marca 2000 r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż w dniu [...] grudnia 1999 r. R. G., w wykonaniu ugody zawartej z Gminą W., złożył wnioski o dokonanie kompensaty nadpłaty opłaty targowej za okres do 31 grudnia 1999 r. z uznanym przez niego roszczeniem Gminy W. z tytułu podatku od nieruchomości i odszkodowania za bezumowne korzystanie z terenu na targowisku "P" w W. pod obiekty handlowe o nr [...], [...] i [...]. Powyższe wnioski zostały przyjęte przez Zarząd Dzielnicy [...] i zgodnie z oświadczeniem skarżącego, po stwierdzeniu decyzjami z dnia [...] i [...] marca 2000 r. nadpłaty w opłacie targowej, w dniach [...] i [...] marca 2000 r., na podstawie podpisanej kompensaty dokonano potrącenia nadpłaty z roszczeniem Gminy W. z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z terenu targowiska. Dokonane kompensaty spowodowały zdaniem organu umorzenie wzajemnych należności. Od powyższej decyzji strona - reprezentowana przez pełnomocnika – złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zwrocie nadpłaty – w sposób wskazany w ordynacji podatkowej – stwierdzonej ostatecznymi decyzjami Burmistrza Gminy W. z dnia [...] i [...] marca 2000 r. Strona podniosła, iż organ I instancji nie podał podstawy prawnej i faktycznej odmowy zwrotu nadpłaty. Zarzuciła, iż nie doszło do potrącenia nadpłaty z wierzytelnością Gminy W., gdyż takiego potrącenie ani ugody nie przewiduje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej powoływana jako : ord. pod. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyjaśnił, iż przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa określają w sposób precyzyjny zasady oraz warunki zwrotu nadpłaty. Dokonanie zwrotu nadpłaty po wydaniu orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty nie wymaga, zdaniem organu, żadnego dodatkowego orzeczenia. Zgodnie z treścią art. 76 c ord. pod. nadpłatę, która wynika z decyzji stwierdzającej nadpłatę, wydanej na wniosek podatnika, zwraca się w terminie 30 dni od wydania tej decyzji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego niezgodne z prawem byłoby wydawanie kolejnej decyzji w sprawie nadpłaty w opłacie targowej, ponieważ ustaleń takich już dokonano. Organ odwoławczy podniósł również, że jeśli strona jest przekonana, iż dokonana kompensata nie jest słuszna, wówczas może dochodzić zwrotu nadpłaconej kwoty w innym trybie Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji autor skargi zarzucił naruszenie : - art. 233 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 ord. pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie z uwagi na wyczerpanie wzajemnych należności pomiędzy skarżącym, a organem podatkowym; - art. 210 § l pkt 4 i § 4 Ordynacji podatkowej - poprzez niepodanie podstawy prawnej potrącenia, wskazanego jako przyczyna umorzenia postępowania, - art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji, poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób nieprzewidziany przepisami prawa; - art. 2 § 4 Ordynacji podatkowej – poprzez przyjęcie, iż w sprawie o zwrot nadpłaty stwierdzonej ostateczną decyzją należy stosować przepisy prawa cywilnego; - art. 75 § l, art. 76 § l pkt l lit. e i § 2 oraz art. art. 77 § l i § 2 pkt 2 lit a i b Ordynacji podatkowej, przez niedokonanie zwrotu nadpłaty podatnikowi mimo braku przesłanek negatywnych oraz mimo jednoczesnego zaistnienia przesłanek pozytywnych determinujących obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Zatem bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego przejawia się brakiem przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por.: wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94 - publ. ONSA z 1996 r. Nr 2, poz. 80; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2004 r., sygn. akt III SA/2265/03, M. Podatk. 2005/1/46). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Charakter jednak przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem przepis art. 208 § 1 ord. pod. nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa. Komentarz", TNOiK, Toruń 2002, str. 688-691). Mając na uwadze powyższą definicję bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie należało zbadać czy rzeczywiście nie istniał przedmiot postępowania. Z akt sprawy wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2000r. stwierdził nadpłatę w opłacie targowej uiszczonej przez skarżącego za lata 1997-1999 z tytułu prowadzenia sprzedaży w kiosku handlowym nr [...] na targowisku "P", zaś decyzją z dnia [...] marca 2000 r. stwierdził nadpłatę w opłacie targowej uiszczonej za lata 1997-1999 z tytułu prowadzenia sprzedaży w kiosku handlowym nr [...]. W złożonym wniosku z dnia 11 czerwca 2003 r. skarżący domagał się zwrotu nadpłaty stwierdzonej ww. decyzjami. W przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie organa podatkowe słusznie umorzyły postępowanie wszczęte przedmiotowym wnioskiem jako bezprzedmiotowe. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w tej sytuacji – skoro w obrocie prawnym istniały już decyzje określające wysokość nadpłaty - samo dokonanie jej zwrotu stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymagało wydania żadnego dodatkowego orzeczenia. Przepisy ordynacji podatkowej nie zawierają żadnej podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. W kontekście powyższych rozważań należało zatem uznać, że postępowanie wszczęte wnioskiem strony o zwrot nadpłaty w kwocie 40.071,90 zł jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Ewentualne rozstrzygnięcie sądu administracyjnego dotyczące prawidłowości postępowania organów w kwestii zwrotu stwierdzonej nadpłaty wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Może być podjęte w ramach postępowania wszczętego odrębną skargą złożoną na bezczynność organu administracji. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, wszczętej skargą na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania, brak jest podstaw, by Sąd odniósł się do problematyki kompensaty wzajemnych roszczeń i faktycznego zwrotu nadpłaty. Z powyższych powodów Sąd nie może także uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 ord. pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie z uwagi na wyczerpanie wzajemnych należności pomiędzy skarżącym, a organem podatkowym oraz art. 75 § l, art. 76 § l pkt l lit. e i § 2 oraz art. art. 77 § l i § 2 pkt 2 lit a i b ordynacji podatkowej przez niedokonanie zwrotu nadpłaty podatnikowi mimo braku przesłanek negatywnych oraz mimo jednoczesnego zaistnienia przesłanek pozytywnych determinujących obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty. Dokonane przez organ umorzenie postępowania w sytuacji braku prawnej możliwości wydania decyzji merytorycznej nie narusza bowiem prawa. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. art. 210 § l pkt 4 i § 4 Ordynacji podatkowej zaskarżona decyzja zawiera bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Kwestionowanie przez stronę motywów dokonanego rozstrzygnięcia nie może być zaś utożsamiane z brakami uzasadnienia. Nie mógł także być powodem uwzględnienia skargi zarzut naruszenia art. 2 § 4 Ordynacji podatkowej – poprzez przyjęcie przez organ, iż w sprawie o zwrot nadpłaty stwierdzonej ostateczną decyzją należy stosować przepisy prawa cywilnego. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji, w której organ stosownie do art. 233 §§ 1-2 ord. pod. rozpoznał i rozstrzygnął ponownie sprawę będącą przedmiotem odwołania nie wskazuje się bowiem cywilnej drogi dochodzenia zwrotu należnej wynikającej z ostatecznej decyzji nadpłaty. Ponadto nawet przy wystąpieniu tego rodzaju wadliwości uzasadnienia, takie wadliwe pouczenie nie miałoby istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia i nie może stanowić przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji, poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób nieprzewidziany przepisami prawa stwierdzić należy, że wydając przedmiotową decyzję organy samorządowe prawa nie naruszyły; natomiast rozstrzygnięcie czy nie dokonując czynności materialno – technicznej w postaci zwrotu nadpłaty znajdują się w bezczynności nie może być przez Sąd dokonane w granicach tej sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, pzo.1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.