III SA/Wa 1059/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2009 r. po rozpoznaniu wniosku adw. K. R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi T. H. na postanowienie Minister Finansów z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać pełnomocnikowi, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, 220,- zł (dwieście dwadzieścia) w tym kwotę 22 % z racji podatku od towarów i usług Postanowieniem z 4 lutego 2009 r. sygn. III SA/Wa 1059/08 Sąd przyznał dla T. H. – dalej jako skarżąca - prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Pismem z 10 marca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła adwokata K. R. pełnomocnikiem z urzędu w sprawie ze skargi T. H., która 24 marca 2009 r. udzieliła mu pełnomocnictwa. W piśmie z 31 marca 2009 r., pełnomocnik wniósł o "zasądzenie na rzecz (...) kancelarii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" i oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Jednocześnie oświadczył, że po analizie akt sprawy, przepisów prawa, orzecznictwa i doktryny nie znalazł podstaw do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie. Poinformował o sporządzeniu "szczegółowej opinii na ten temat" i przekazaniu opinii dla Pani T. H. oraz dla Okręgowej Rady Adwokackiej w W.. Wyznaczony przez Sąd adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - dalej jako u.p.p.s.a. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy – m.in. – reprezentowania przed Sądem I instancji, wniesienie środków odwoławczych, czy sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – jak w analizowanej sprawie. Referendarz sądowy zauważa, że decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, iż Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Stąd wywodzi się uprawnienie i obowiązek referendarza sądowego ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. O ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, o tyle w innych wypadkach, np. przy reprezentacji przed Sądem I instancji, fakt udzielenia pomocy prawnej może wynikać ze stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie, czy z innych czynności dokonywanych przed Sądem. Przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia oraz zwrot niezbędnych, udokumentowanych wydatków za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy następuje na jego wniosek, w którym powinno znajdować się oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 1998 r., II CKN 687/98 (OSNC 1999, nr 3, poz. 63), mającym zastosowanie do adwokatów i radców prawnych, stwierdził, że wniosek niezawierający takiego oświadczenia podlega oddaleniu jako nieuzasadniony. Referendarz sądowy zauważa zarazem, że oświadczenie to zostało złożone do akt sparwy na piśmie. Referendarz sadowy jest zobowiązany zbadać, czy czynności podejmowane przez wyznaczonego adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu lub czy brak jest podstaw do przyznania wynagrodzenia w trybie art. 250 (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, "Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2001, nr 1, s. 41). W ocenie referendarza sądowego, w sprawie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ocenie podlega nie tyle fakt bycia profesjonalnym pełnomocnikiem, lecz, w równym stopniu, przejawy działalności pełnomocnika podjęte w celu zakończenia sporu sądowego. Wyrazem tych działań jest osobiste stawiennictwo przed Sądem przy rozstrzyganiu sporu, czy składanie pism procesowych ze stanowiskiem strony. Ze względu na to, że pełnomocnik ustanowiony w związku z przyznaniem stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie za f a k t y c z n i e udzieloną pomoc prawną, badane są przejawy tej działalności. Przykładowo, w przypadku, gdy pomoc ta polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego, pełnomocnik powinien, w razie potrzeby wykazać, że opinia ta została sporządzona i przekazana stronie - por. post. NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/2004 (ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 93). W badanej sprawie, ze względu na to, że pełnomocnik wykonuje zawód – szeroko pojętego – zaufania publicznego, referendarz sądowy uznaje oświadczenie pełnomocnika o przekazaniu opinii dla skarżącej i ORA za wiarygodne i wystarczające. Z uwagi na przewidziane przepisami prawa standardy profesjonalizmu, którymi powinien cechować się adwokat, referendarz sądowy nie wnosi zastrzeżeń, co do zadeklarowanego faktu uwzględnienia w treści opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej, wyników analiz "akt sprawy, przepisów prawa, orzecznictwa i doktryny". Fakt uzależnienia przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia od sposobu prowadzenie sprawy, uregulowany w art. 250 u.p.p.s.a. i związana z tym analiza działania pełnomocnika dokonana podczas zasądzania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, jest konstrukcją, która zabezpiecza pełnię realizacji prawa jednostki do Sądu, uregulowanego zarówno w art. 6 EKPCz, jak też w art. 45 Konstytucji RP. Jeżeli w sprawie nie występują okoliczności, które mogłyby być przyczyną uznania aktywności pełnomocnika za niezgodne ze standardami działań profesjonalnego pełnomocnika, wyrazem czego jest brak zastrzeżeń Okręgowej Rady Adwokackiej, zobowiązanej do nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata (art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 44 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz 1058 ze zm), to dopuszczalne jest rozważanie przez referendarza sądowego przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. Referendarz sądowy wskazuje, że w następstwie analizy akt sprawy, nie doszukał się okoliczności wykluczających przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi, a na okoliczności te nie wskazał także skarżący. Za reprezentowanie skarżącego przed Sądem I instancji w innej sprawie, niż ta, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub w innej sprawie niż ta w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (art. 18 ust. 1 pkt 1 lit a i lit b rozporządzenia), pełnomocnik powinien otrzymać kwotę – jeśli nie zajdą przesłanki do jej podwyższenia – 240,- zł. Natomiast za sporządzenie opinii o braku podstaw kasacyjnych 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit b i c rozporządzenia). Jako, że nie można wskazać wartości przedmiotu sprawy, stawkę minimalną w postępowaniu przed sądem I instancji, należało oznaczyć na kwotę 220,- zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia. Decydując o kwocie wynagrodzenia referendarz sądowy miał na uwadze rodzaj i charakter sprawy zawisłej przed sądem, przebieg i przedmiot uprzedzającego ją postępowania administracyjnego wszczętego przez skarżąca, czynności, które pełnomocnik podjął w celu zapoznania się ze sprawą. Referendarz sądowy miał też na uwadze gotowość pełnomocnika do reprezentowania strony, treść złożonych pism, w szczególności z 31 marca 2009 r. oraz terminowość podjętych przez niego czynności, w tym złożenie wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Stąd, na podstawie art. 250, art. 258 § 2 pkt 8, § 3 u.p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit b, § 19 pkt 1, § 20 rozporządzenia z 28 września 2002 r., referendarz sądowy stwierdził, jak w sentencji.