III SA/Wa 1061/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. oddalił skargę D. K. (zwanego dalej "Skarżącym" lub "Zobowiązanym") na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności pieniężne z tytułu przekazów pocztowych. W uzasadnieniu Organ nadzoru wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. prowadzi egzekucję do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 i należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i sierpień 2005 roku. Podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiły decyzje orzekające odpowiedzialność Skarżącego za zaległości podatkowe K. Spółki z o.o. w likwidacji. Tytuły doręczono Zobowiązanemu w dniu 11 lipca 2011 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. zawiadomieniem z 9 listopada 2012 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność pieniężną z przekazów pocztowych u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. w Państwowym Przedsiębiorstwie Użyteczności Publicznej Poczta Polska - Rejonowy Urząd Pocztowy w L. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu 19 listopada 2012 r., Skarżący zaś 21 listopada 2012 r. Pismem z dnia 30 listopada 2012 r. Skarżący wniósł do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. skargę, w której wskazał, iż bez stosownej decyzji dokonano zajęcia renty. Ponadto rozesłano zawiadomienia o zajęciu do firm, w których pracował, jak również do firm, z którymi nie miał nic wspólnego. Zarzucił, iż nie powiadomiono go o dokonaniu zajęcia w Urzędzie Pocztowym. Jednocześnie podkreślił, że zajęcie renty spowodowało, iż pozbawiony został środków do życia. Zobowiązany wskazał, iż wnosi o rozpatrzenie skargi w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej też dalej "upea" lub "ustawą", z uwagi na bezprawne zajęcie już zajętego świadczenia rentowego. Dyrektor Izby Skarbowej w L. uznał, iż czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności pieniężnych Zobowiązanego z tytułu przekazów pocztowych dokonana została zgodnie z przepisami upea. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektora z dnia [...] stycznia 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 1a ust. 3 upea, poprzez błędne i niezgodne z prawem ustalenie urzędu pocztowego jako "dłużnika zajętej wierzytelności", art. 7 § 1 i § 2 upea, poprzez naruszenie zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie i skierowanie ponownie egzekucji do renty przesyłanej zobowiązanemu za pośrednictwem poczty, naruszenie zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucji, poprzez zajęcie całości przekazywanej za pośrednictwem poczty renty, z której już dokonano potrącenia na poczet prowadzonej egzekucji, oraz zasady celowości zajęcia przekazu pocztowego wobec posiadania przez komornika pełnej informacji o stanie majątkowym zobowiązanego. Wskazał też na naruszenie art. 10 upea, poprzez dokonanie zajęcia renty zobowiązanego w wymiarze przekraczającym normy ustawowe w wyniku niedopuszczalnej egzekucji z przekazu pocztowego służącego do wydania zobowiązanemu renty (wolnej) po dokonanym zajęciu, art. 89 upea, poprzez zakwalifikowanie przekazu pocztowego dotyczącego renty wolnej od zajęcia jako innej wierzytelności, nie skodyfikowanej w przepisach art. 72 - 85 upea. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji. Minister podkreślił, że zajęcia wierzytelności pieniężnych z kwot będących przedmiotem krajowych przekazów pocztowych dokonano przez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności - Państwowego Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej Poczta Polska - Rejonowy Urząd Poczty w L. - zawiadomienia z 9 listopada 2012 r. o zajęciu prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelności pieniężne z tytułu wszelkich pieniężnych przekazów pocztowych. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanych należności wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu niezapłacenia dochodzonych należności w terminie płatności i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał Skarżącemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności. Zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi, tj. w dniu 19 listopada 2012 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Ponadto organ egzekucyjny wezwał dłużnika, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie, czy uznaje zajętą wierzytelność Zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie egzekwowanych należności, lub z jakiego powodu odmawia. Ponadto odpis zawiadomienia o zajęciu doręczył także Zobowiązanemu. Do zajęcia wierzytelności Zobowiązanego wykorzystano druk zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.). Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 20 listopada 2012 r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajęcie wierzytelności i w przypadku nadejścia przekazów pieniężnych kierowanych do Zobowiązanego przekaże należne kwoty w celu pokrycia dochodzonych należności. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego błędnego wskazania w zaskarżonym postanowieniu, jako dłużnika zajętej wierzytelności, Urzędu Pocztowego, Minister wskazał, iż zarzut ten jest nietrafny, gdyż takie postępowanie odpowiadało zasadzie wynikającej z art. 92 ustawy. W zakresie zarzutu dotyczącego bezprawnego zajęcia świadczenia rentowego przekazanego przez ZUS Organ wskazał, iż przedmiotem zaskarżonej czynności egzekucyjnej były wierzytelności pieniężne Zobowiązanego z tytułu przekazów pocztowych, a nie wierzytelności z tytułu świadczenia emerytalno-rentowego. W toku prowadzonej egzekucji do majątku Zobowiązanego organ egzekucyjny zastosował jako środek egzekucyjny egzekucję z rachunków bankowych, egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalno-rentowego oraz egzekucję z przekazów pocztowych. Zastosowane środki egzekucyjne okazały się trafne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów, postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. i postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L., ewentualnie o uchylenie ww. postanowień. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że bez względu na sposób dokonywanej płatności z tytułu świadczenia rentowego, wyłączona spod egzekucji jest kwota wolna od zajęcia szczegółowo unormowana w przepisach o rentach i emeryturach. Według Skarżącego w przedmiotowej sprawie doszło do zajęcia egzekucyjnego świadczenia rentowego, dokonanego w trybie właściwym dla egzekucji z przekazów pocztowych (art. 92 upea), w sytuacji, gdy ZUS już przekazał część renty na rzecz organu egzekucyjnego w wysokości wynikającej z ustawy o emeryturach i rentach, a pozostała część renty była postawiona do dyspozycji Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem. Przypomnieć należy, że instytucja skargi na czynność egzekucyjną, unormowana w art. 54 ustawy egzekucyjnej, służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, podnoszone zarzuty nie mogą natomiast dotyczyć tych ewentualnych wadliwości postępowania egzekucyjnego, którym poświęcone są w inne przepisy ustawy egzekucyjnej. Powszechnie i zgodnie przyjmuje się, że nie można skutecznie wnieść skargi w trybie art. 54 ustawy, kiedy skarga taka sformułowana jest w oparciu o podstawy dotyczące zażalenia na postanowienie, żądanie umorzenia postępowania, wyłączenia rzeczy spod egzekucji, albo zarzutów, unormowanych w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Skarga z art. 54 uznawana jest bowiem za środek o charakterze ultima ratio - służy on wtedy, gdy zobowiązany nie dysponuje żadnym innym środkiem obrony swoich praw. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem uniwersalnym, lecz ściśle sformalizowanym i ograniczonym. Z tych względów konieczne było w sprawie ograniczenie się do zbadania przez Organ nadzoru (Dyrektora Izby Skarbowej w L.), czy zastosowano istniejący środek egzekucyjny (zajęcie kwot będących przedmiotem krajowych przekazów pocztowych - art. 92 ustawy egzekucyjnej), czy do dłużnika zajętej wierzytelności (właściwej placówki pocztowej) przesłano zawiadomienie o zajęciu, czy zawiadomiono zobowiązanego (Skarżącego) o zajęciu. Na te pytania odpowiedzieć należało twierdząco. Ponadto przesłane zawiadomienia odpowiadają wzorcom ustalonym w przywołanych w zaskarżonym postanowieniu przepisach wykonawczych, zawierają one wszystkie konieczne elementy, nie mają przez to żadnych wad formalnych. Tych okoliczności Skarżący zresztą nie kwestionował. Powyższe uwagi Sądu stanowią wystarczające wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi. Wspomniany tryb procedowania Organów (na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej) wynikał z żądania samego Skarżącego, który w piśmie wyjaśniającym z dnia 18 grudnia 2012 r. (k. 14/2 akt egzekucyjnych) sam powołał się niedwuznacznie na ten przepis ustawy egzekucyjnej. Organy zostały więc związane zakresem przedmiotowym żądania Skarżącego. Pozostałe kwestie podniesione w skardze, tj. kwestie związane z zarzucanym naruszeniem art. 92 upea poprzez niewłaściwe zastosowanie, naruszenie zasady ochrony minimum egzystencji zobowiązanego, prowadzenia egzekucji z naruszeniem ustawowego zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego, nie mogły zatem skutkować uwzględnieniem skargi wniesionej do Sądu, gdyż kwestie te wykraczają poza granice instytucji skargi na czynności egzekucyjne, unormowanej w art. 54 upea. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.