III SA/Wa 1065/16

Starszy referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego P.Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi H.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia - odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Postanowieniem z 2 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu – H.K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego) z urzędu. Pismem z 11 lipca 2016 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych poinformowała o wyznaczeniu doradcy podatkowego P.Z. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu 9 sierpnia 2016 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. W dniu 30 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Postanowienie odrzucające skargę zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 10 października 2016 r. Pismem z 2 listopada 2016 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w tym o zwrot wydatków poniesionych na przejazd na trasie [...] w celu zapoznania się z aktami sprawy. Wydatki te wyliczył na kwotę 332 zł, z uwzględnieniem długości pokonanej trasy i pojemności silnika samochodu. Pełnomocnik zaznaczył, że przedmiotowy wniosek dotyczy sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do pisma pełnomocnik załączył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, jak jednoznacznie wynika to z wniosku pełnomocnika, że wniosek ten dotyczy przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zwrotu związanych z tym wydatków, wiążących się z koniecznością dojazdu do Sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy. Zgodnie z przepisem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31 poz. 153) zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Dlatego też, obowiązkiem referendarza sądowego w niniejszym postępowaniu było w pierwszej kolejności ustalenie, czy pomoc prawna została rzeczywiście udzielona. W tym miejscu zauważyć należy, że od wydanego w sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2016 r. odrzucającego skargę, przysługiwało zażalenie, zgodnie z art. 194 § 1a P.p.s.a., a nie skarga kasacyjna. W konsekwencji sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 30 września 2016 r., było w sprawie chybione i zbędne. W związku z powyższym trudno w tym kontekście mówić o jakiejkolwiek pomocy prawej udzielonej skarżącemu przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu dominuje pogląd, zgodnie z którym, pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie jedynie z związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07). Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). W ocenie referendarza sądowego działania podjęte w rozpatrywanej sprawie przez pełnomocnika nie mogą zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. Odnosząc się z kolei do zwrotu uzasadnionych i niezbędnych wydatków, dotyczących dojazdu do Warszawy w celu zapoznania się z aktami sprawy, zauważyć należy, że wydatki te miały miejsce 9 sierpnia 2016 r., tj. prawie dwa miesiące przed wydaniem przez Sąd postanowienia odrzucającego skargę, a więc na wcześniejszym etapie postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, wydatki te nie miały charakteru wydatków niezbędnych w odniesieniu do zakresu rozpoznawanego wniosku, tj. sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania doradcy podatkowemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.