III SA/Wa 1071/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Ewa Radziszewska – Krupa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości oddala skargę Z akt sprawy wynika, iż Pan S. Z. prowadzący Zakład [...] w P. wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2003 roku w kwocie 956,00 zł wraz z odsetkami. W motywach wniosku podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje niski dochód, ma na utrzymaniu niepracującą żonę. Dodał, iż opłaty miesięczne z tytułu utrzymania lokalu mieszkalnego wynoszą 500 zł. Do wniosku dołączył deklarację na zaliczkę miesięczną za listopad 2003, z której wynikało, że przychód wynosi 55036,22 zł, koszty uzyskania 48129,18 zł, a dochód 6907,04 zł. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej. W złożonym odwołaniu podatnik podniósł, iż nie uchyla się płacenia podatku, lecz jego dramatyczna sytuacja finansowa zmusza go do złożenia podania o przyznanie ulgi podatkowej. Podniósł, że wypadki losowe jak pożar zakładu i jego ciężka choroba na skutek wypadku w 1984r. oraz żony, nadal mają niekorzystny wpływ na jego sytuację finansową. Stwierdził, że nie zamknął zakładu, nie pobiera zasiłku ani nie korzysta z innej pomocy, gdyż chce samodzielnie wyjść z trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, iż po pożarze i kradzieży musiał odbudować swój zakład, co stanowiło podstawę do umorzenia zaległości za I i II kwartał 2002r. Na poparcie swojego zdania przedłożył zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało ww. decyzję Prezydenta Miasta P. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. organ podatkowy pierwszej instancji zebrał w niniejszej sprawie niezbędny materiał dowodowy dla dokonania analizy i oceny przesłanek zawartych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej; wyprowadzonych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Jak wynika z akt sprawy postępowanie przeprowadzone zostało przy udziale strony i w oparciu o przedłożone przez podatnika dokumenty i materiały. W zakresie dotyczącym sytuacji materialnej Pana S. Z. organ pierwszej instancji ustalił, że podatnik prowadzi własną działalność gospodarczą w zakresie instalacji elektrycznej; osiągany dochód w wysokości 6.907,04 zł nie jest obciążony kredytami bankowymi. Na utrzymaniu podatnika pozostaje niepracująca żona. Jak ustalono Pana S. Z. korzystał już wcześniej z przyznawanych ulg podatkowych – umorzono bowiem podatek od nieruchomości za 2002 rok (w wysokości 1261,73 zł plus 155,20 zł odsetek). Stwierdzono ponadto, że wypadki losowe i niekorzystne zdarzenia, na które powołuje się odwołujący – jakkolwiek ważne i dotkliwe – miały miejsce w latach dużo wcześniejszych (wypadek w roku 1984, pożar w 2000r., hospitalizacja w 1988 i 2001r.). W ocenie organu dochód z prowadzonej działalności gospodarczej pozwala na pokonanie przejściowych trudności finansowych bez korzystania z nadzwyczajnych form (ulg) zwolnień z zaległości finansowych. Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym przypadki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej powinny posiadać taką samą cechę. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowej czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od obowiązku realizacji podatku. W złożonej skardze na wymienioną decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i zarzucił mylna ocenę stanu faktycznego przez organy podatkowe. Podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu podniósł, że niewielki dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej spowodował jej likwidację. Zaległość z tytułu nieopłaconych składek ZUS za byłych pracowników wynoszą 30000 zł a zaległość alimentacyjna 10000 zł. Jego choroba jest związana z wydatkami na lekarstwa, które wynoszą 200 zł a rentę inwalidzką otrzymuje w kwocie 446,89 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W punkcie wyjścia przypomnieć wypada, że jeśli chodzi o moment oceny przesłanek zastosowania ulgi podatkowej, o której mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej, to organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie przyznania ulgi podatkowej. Oznacza powyższe, że dodatkowe argumenty przedstawione w skardze takie jak likwidacja zakładu pracy czy też zaległość z tytułu nieopłaconych składek ZUS za byłych pracowników nie mogą mieć znaczenia dla potrzeb rozpatrywanej sprawy. Co najwyżej mogą być brane pod uwagę jeżeli strona wystąpiłaby z ponownym wnioskiem o przyznanie ulgi podatkowej. Przechodząc do meritum sprawy trzeba stwierdzić, iż zgodnie z treścią art. 67 § 1 cyt. ustawy w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym zaległości podatkowe mogą być umorzone przez organy podatkowe. Decyzje oparte na powyższym przepisie mają maja charakter uznaniowy. Organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowej. Zależy to od jego uznania i ten typ decyzji w przypadku negatywnego załatwienia wniosku uchyla się w zasadzie od kontroli pod względem zgodności z prawem. Sąd praktycznie nie ma możliwości ustosunkować się do tego, jakim względom dać w tej sytuacji prymat. Każdorazowo decydują o tym okoliczności konkretnego przypadku. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle regulacji zawartej w art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa utrwalił się pogląd, iż umorzenie zaległości podatkowej będzie uzasadnione jedynie w takich wypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowych czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 roku, sygn. akt SA/Gd 295/91 opubl. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego z 1994 roku, nr l, poz. 7). Podkreślenia wymaga więc, że wspomniana wyżej ocena, dokonywana przez organy podatkowe, była zagadnieniem natury słusznościowej, które wymyka się spod kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kontroli tej podlega natomiast poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji. Innymi słowy zatem, sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1418/95. Prawo Bankowe 1997. nr l s. 81). W tym zakresie zaś trudno dopatrzyć się okoliczności, które wskazywałyby na to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Generalnie bowiem, w ocenie Sądu, organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny sprawy, rozpatrując w szczególności sytuację majątkową skarżącego, z której wynika, iż uzyskiwane dochody z działalności gospodarczej oraz świadczenia emerytalnego zapewniają zabezpieczenie podstawowych potrzeb jego rodziny. Dokonując oceny w niniejszej sprawie organy podatkowe - po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności - prawidłowo doszły do przekonania, iż nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby udzielenie skarżącemu ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. Choć decyzje o umorzeniu zaległości podatkowej lub odsetek oparte są na tzw. uznaniu administracyjnymi, to wierzyciel podatkowy (organ pierwszej instancji) – w przeciwieństwie do wierzyciela w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych – nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną (w tym z tytułu odsetek). Istotne są, z punktu widzenia zasady równości i powszechności opodatkowania, kryteria prawne rezygnacji z wierzytelności podatkowej poprzez jej umorzenie (por. R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa, Komentarz, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2000 rok, str. 88). Reasumując należy stwierdzić, iż ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek i ryzyko działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań podatkowych i nie stanowią automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem są elementem ryzyka gospodarczego. Niepowodzenia podatnika w działalności gospodarczej wynikające ze skutków umów cywilno-prawnych, jak również inne obciążenia jak opłaty składek ZUS czy alimentów nie mogą skutkować obowiązkiem przyznania ulg podatkowych w spłacie zaległych zobowiązań podatkowych, ciążących na płatniku podatku. Godzi się również podnieść, że skarżący skorzystał już z ulgi podatkowej w 2002r. Z wyżej wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.