III SA/Wa 1079/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie P.O. (dalej: "Skarżący"), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu ([...] zł) od skargi kasacyjnej, wnioskiem zawartym w formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał, że jego zobowiązania wynoszą ok [...] tys. zł, płaci alimenty na rzecz dwójki dzieci w wysokości [...] tys. zł miesięcznie, nie może partycypować w jakimkolwiek zakresie w kosztach postępowania wraz z konkubentką osiąga [...] zł miesięcznie dochodu. Skarżący, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji na temat jego sytuacji finansowej, załączył zeznania podatkowe PIT, ksero umowy o pracę, plan wychowawczy wraz z umową alimentacyjną, wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, zestawienie długów, zajecie wynagrodzenia, zaświadczenie o pobycie w szpitalu. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący pomimo skierowanego do niego wezwania nie złożył ani wyciągów z rachunków bankowych, ani zestawienia rachunków i wydatków oznaczonych osób. Ponadto referendarz sądowy wskazał, że Skarżący zadeklarował jednocześnie, przy braku oszczędności i dodatkowych źródeł utrzymania, ponoszenie z dochodu gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł wydatków z tytułu alimentów w wysokości [...] zł oraz kosztów bieżącego utrzymania, co budzi wątpliwości co do rzetelności zadeklarowanego stanu faktycznego. Pismem z dnia 3 lipca 2018 r. Skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że wezwanie referendarza sądowego zostało doręczone na kilka dni przed jego zaplanowanym pobytem w szpitalu, w efekcie czego Skarżący nie był w stanie zgromadzić wszystkich wymaganych dokumentów. W związku z tym pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o wydłużenie terminu na uzupełnienie wniosku i przedstawił te dokumenty, które udało mu się zgromadzić. Skarżący zarzucił, że referendarz sądowy w żaden sposób nie ustosunkował się do tego wniosku. Skarżący wskazał również, że uzasadnienie postanowienia nie wyjaśnia przyczyn odmowy prawa pomocy. Zdaniem Skarżącego wykazanie kosztów utrzymania wyższych od zarobków nie świadczy o nierzetelności osoby podającej takie dane, gdyż takie sytuacje mają miejsce, a osoby, które się w nich znalazły czasem potrafią z nich wyjść np. przy pomocy rodziny. Do sprzeciwu załączono deklaracje podatkowe Skarżącego PIT-37 za 2016 i 2017 r. oraz oświadczenie Strony dotyczące jej sytuacji majątkowej, z którego wynika, że wynagrodzenie Skarżącego wynosi [...] zł netto, nie posiada rachunków bankowych i nie ma dostępu do rachunków bankowych osób bliskich, nie podejmuje prac dorywczych, nie posiada umowy z pełnomocnikiem i nie wypłaca mu wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.), ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. W świetle ustaleń referendarza sądowego, z których wynika, że wydatki Skarżącego przewyższają deklarowane dochody wątpliwości co do rzetelności przedstawienia stanu majątkowego przez Skarżącego są uzasadnione. Należy zauważyć, że Skarżący nie zastosował się do wezwania referendarza sądowego do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, przedstawiając jedynie wybiórcze informacje. W szczególności nie nadesłał żadnych dokumentów obrazujących przychody jego konkubiny, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (np. wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje podatkowe). Nie przedstawił też szczegółowej kalkulacji kosztów życia. Fakt ponoszenia kosztów życia przewyższających deklarowane przychody Skarżący wyjaśnia tym, że "takie sytuacje się zdarzają" oraz ogólnikowym stwierdzeniem, że "osoby, które się w nich znalazły, czasem potrafią z nich wyjść np. korzystając z pomocy rodziny". Skarżący nie wskazał jednak konkretnie, z jakich źródeł i w jakiej wysokości on pokrywa nadwyżkę kosztów utrzymania. W tej sytuacji Sąd nie ma możliwości zweryfikowania twierdzeń Skarżącego o złej sytuacji finansowej, gdyż w aktach sprawy brak jest kompletnego materiału dowodowego potwierdzającego ten stan rzeczy. Należy również wskazać, iż to, że Skarżący mimo wezwania nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów, rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Odnosząc się do pozostałej argumentacji przedstawionej w sprzeciwie Sąd stwierdza, że co prawda referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku o przedłużenie terminu na nadesłanie dodatkowych dokumentów i informacji o stanie majątkowym, lecz Skarżący miał możliwość nadesłania wymaganych dokumentów przy sprzeciwie (co znów uczynił w sposób niepełny), a także do dnia wydania niniejszego postanowienia, w drodze uzupełnienia sprzeciwu (czego nie uczynił). Nie można również uznać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zbyt lakoniczne i nie odnosi się do meritum sprawy. Referendarz sądowy określił jasno przyczynę nieuwzględnienia wniosku - brak należytego wykazania sytuacji finansowej – co, w przekonaniu Sądu, jest wystarczające. Reasumując wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy Skarżący nie uczynił. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.