III SA/Wa 1082/17

18/5/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 18/5/2017 r po rozpoznaniu wniosku E. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/12/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia 2011 r. do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie Skarżąca – E. sp. z o.o. – złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 10/4/2017 r.). Pismem z 11 maja 2017 r. zwróciła się następnie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ nie ma środków na pokrycie kosztów wynagrodzenia dotychczasowego pełno0mocnika W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada środków finansowych pozwalających na zapłatę wpisu od skargi. Wysokość kapitału zakładowego to [...] tys. zł, na rachunkach bankowych nie posiada środków. Skarżąca, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 14/4/2017 r., poinformowała, że z uwagi na to, że złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie ma też środków na opłacenie kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Wnioskowanych od niej dokumentów – nie nadesłała. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: "u.p.p.s.a.". Jednakże, niezbywalnym warunkiem udzielenia pomocy stronie jest uprawdopodobnienie jej (złej) sytuacji finansowej. Zdaniem urzędnika sądowego, wyrazem uprawdopodobnienia złej sytuacji nie jest złożenie formularza PPPr z dwuwersowym uzasadnieniem (rubryka 5). Co więcej, pomimo doręczenia wezwania będącego wyrazem wątpliwości urzędnika sądowego, co do rzeczywistej sytuacji Spółki, wnioskowane informacje, tj. informacje dotyczące finansowania obsługi prawnej oraz szczegółowe informacje dotyczące finansowania działalności Spółki ze źródeł zewnętrznych (dopłaty, pożyczki etc.) nie zostały przekazane. Również, pomimo upływu terminu na sporządzenie sprawozdania finansowego spółki (tj. 31 marca 2016 r.), Skarżąca ani nie przekazała żądanych od niej dokumentów (np. bilansu), które z mocy prawa powinna sporządzić (art. 52 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694). Referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że niestosowanie się do wymogów ustawy w zakresie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania finansowego może skutkować sankcjami określonymi w art. 77 pkt 2 ustawy o rachunkowości, zaś w prawie pomocy – niemożnością poznania i oceny sytuacji Skarżącej ze skutkiem dla rozstrzygnięcia jej wniosku. Urzędnik sadowy nie dysponuje bowiem informacjami umożliwiającymi rzetelną ocenę sytuacji finansowej Strony. Z tych powodów należało uznać, że niewyjaśnione pozostały wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącej, ze skutkiem wyrażonym w sentencji. Szczegółowe wykazanie przez Skarżącą jej sytuacji poprzez złożenie dokumentów źródłowych jest tym bardziej ważne, że Skarżąca, nawet w treści oświadczeń w formularzu PPPr nie przedstawiła informacji o jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Uzasadnienie dotyczące sporu podatkowego nie może pełnić funkcji uzasadnienia postanowienia w prawie pomocy, ponieważ inne są kryteria rozpoznawania skargo (do Sądu) a inne – wniosku o prawo pomocy. Samo złożenie (niewykazane) wniosku o ogłoszenie upadłości, w braku wykazania szczegółów sytuacji finansowej Skarżącej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Obowiązek lojalności względem Sądu, spoczywający na stronie, jest bardzo silnie akcentowany i rygorystycznie przestrzegany przez Trybunał Praw Człowieka, co wynika z bogatego orzecznictwa (wyrok z 17 lutego 2009 r Gospodarczyk p. Polsce, nr 6134/03; wyrok z 19 kwietnia 2011 roku Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, nr 37492/05, HUDOC). Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku/finansów – także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie jej prawa do Sądu. Oczywistym jest - przynajmniej według Trybunału Praw Człowieka - że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów (wskazanych powyżej) świadczy o niedochowaniu przez stronę staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro zatem magistratum legem esse loquentem, legem autem mutum magistratum - (urzędnik jest mówiącym prawem, prawo zaś niemym urzędnikiem), to referendarz sądowy był zobowiązany, z mocy przywołanych przepisów prawa, uwzględnić w ocenie sprawy wskazania Trybunału. Z tych powodów, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 2, § 3, art. 246 § 2 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.