III SA/Wa 1085/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika strony skarżącego doradcy podatkowego M. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi T. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanowił - odmówić pełnomocnikowi z urzędu doradcy podatkowemu M. M. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu - Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. III SA/Wa 1085/10 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał T.D. – dalej jako skarżący - prawo pomocy w postaci ustanowienia doradcy podatkowego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Krajowa Rada Doradców Podatkowych pismem z 17 sierpnia 2010 r. poinformowała, że do udzielenia pomocy prawnej skarżącemu został wyznaczony doradca podatkowy M. M. Zarządzeniem z 25 sierpnia 2010 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 31 sierpnia 2010 r. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 30 września 2010 r., odrzucił skargę strony skarżącej ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w terminie. Pełnomocnik skarżącego pismem z 25 listopada 2010 r. zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, informując zarazem, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pełnomocnik wskazał, że zawiadomił skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł i skutkach procesowych braku tej czynności. Skarżący odebrał pismo, jednak wpisu nie uiścił, za co pełnomocnik – jak twierdzi - nie ponosi odpowiedzialności. Nadto pełnomocnik wskazał, ze wniosek, pomimo odrzucenia skargi, uzasadnia skutkami procesowymi, jakie powstają po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, w zakresie odbioru pism i biegu terminów. Pełnomocnik, do pisma o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, załączył kserokopie swojego pisma do skarżącego z 21 sierpnia 2010 r., kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej oraz kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki przez skarżącego. Referendarz sądowy postanowieniem z 6 grudnia 2010 r. odmówił pełnomocnikowi z urzędu doradcy podatkowemu M. M. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W sprzeciwie na ww. postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, iż jest ono jednostronne i nie odnosi się do zachowanie skarżącego w trakcie postępowania. Narusza również przepisy prawa pocztowego oraz nie uwzględnia całego zebranego materiału dowodowego. Zarzucił ponadto, iż Sąd nie wyjaśnił jaki sposób przekazania informacji w jego ocenie zabezpieczałby w pełni interes strony skarżącej oraz podniósł, Sygn. akt III SA/Wa 1085/10 że niesłuszne jest ocena jego zaangażowania w sprawie. Wyjaśnił, że kontakt ze skarżącym był trudny. Pełnomocnik stwierdził, iż droga listowna pozostawała jedynym skutecznych sposobem komunikowania się ze skarżącym. Zdaniem pełnomocnika o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w sprawie skarżący wiedział co najmniej od doręczenia mu postanowienia z dnia 25 czerwca 2010 r. Zdaniem pełnomocnika winnym opóźnień w odbiorze przesyłki skierowanej do skarżącego zawierającej informacje o konieczności uiszczenia wpisu sądowego w sprawie w terminie 7 dni, był skarżący. W ocenie pełnomocnika dochował on należytej staranności, która powinna cechować profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto podniósł, że nie można go karać za brak przejawu aktywności i sposób postępowania skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 6 grudnia 2010 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, iż Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i, że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. W ocenie Sądu pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie ustalonym w art. 250 P.p.s.a. jedynie za pomoc Sygn. akt III SA/Wa 1085/10 prawną rzeczywiście udzieloną, a ze względu na opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; post. NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2009 , s. 704). Badanie faktu udzielenia pomocy prawnej, o której mowa w art. 250 P.p.s.a i w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych (...) oznacza nie tylko analizowanie rodzaju i stopnia aktywności działania pełnomocnika, ale też związku tej aktywności z przedmiotem zawisłej sprawy. Istotą pomocy prawnej, pomijając zagadnienia związana z opinią o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego, jest rzetelna i umocowana w dorobku prawnym porada prawna, jak i przystający do wskazanych standardów sposób reprezentacji przez pełnomocnika przed sądem, także przy podejmowaniu działań, od których zależy realizacja prawa skarżącego dostępu do Sądu. W ocenie Sądu, brak jest zarazem w P..p.s.a. normy, która byłaby podstawą prawną uzasadnienia dla przyznania wynagrodzenia za czynności pełnomocnika, które nie mogą mieć znaczenia dla wyniku sprawy, niezależnie od uznania, iż nieracjonalne byłoby przyznawanie wynagrodzenia za czynności, których nie można zaliczyć do "pomocy prawnej" w konkretnej sprawie. Zdaniem Sądu, z chwilą doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu, tj. w dniu 31 sierpnia 2010 r., rozpoczął się bieg siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Obowiązek zapłaty wpisu ciążył na skarżącym, co mógł dokonać także za pośrednictwem pełnomocnika, do którego była – zgodnie z regułami postępowania – kierowana korespondencja. Termin do uiszczenia wpisu mijał z upływem dnia 7 września 2010 r., natomiast przesyłka pocztowa, w której pełnomocnik skarżącego informował go o obowiązku i terminie zapłaty wpisu, została skarżącemu doręczona w dniu 9 września 2010 r. Z zestawienia dat doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, daty doręczenia skarżącemu informacji o obowiązku zapłaty wpisu i daty wymagalności wpisu od skargi wynika, że ograniczone zostało prawo skarżącego do rozpoznania sprawy przez Sąd, także dlatego, że skarżący nie miał możliwości uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych w sprawie. Niedopuszczalne jest przyznanie pełnomocnikowi z budżetu Sądu kosztów nieopłaconej Sygn. akt III SA/Wa 1085/10 pomocy prawnej z urzędu w sytuacji, kiedy pełnomocnik nie zabezpieczył powzięcia przez stronę informacji o konieczności uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni – niezależnie nawet od faktu, czy terminowe uiszczenie wpisu było, w konkretnej sprawie, możliwe. Przyznanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika ma na celu ochronę interesów skarżącego, albowiem dysponuje on wiedzą fachową, która umożliwia zastosowanie niezbędnych w sprawie środków prawnych. Sąd doszukał się w sprawie okoliczności, tj w wybranym przez pełnomocnika sposobie komunikacji ze skarżącym, które mogłyby być przyczyną uznania aktywności pełnomocnika za niezgodną ze standardami działań profesjonalnego pełnomocnika. W szczególności, na niezachowanie wskazanych standardów wskazuje wybór przez pełnomocnika sposobu komunikacji ze skarżącym, w sprawach, w których został ustanowiony krótki, bo siedmiodniowy, termin na dokonanie czynności. Skutkiem zastosowania tego sposobu komunikacji mogło być ograniczenie prawa strony, tj skrócenie terminu, na dokonanie danej czynności, bez której sprawa nie mogła być rozstrzygnięta, a w konkretnej sprawie – uniemożliwienie dokonania tej czynności w ogóle. Decydując o sposobie rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia Sąd miał na uwadze rodzaj i charakter sprawy zawisłej przed sądem, jak jej etap i czynności, które pełnomocnik podjął, także te w celu zapoznania się z aktami. Wziął tez pod uwagę osobiste zaangażowanie pełnomocnika oraz terminowość podjętych przez niego czynności, jak też wybór sposobu komunikacji ze skarżącym w kwestii, od której zależało rozpoznanie skargi. Sąd zauważa, iż rozpoznającego wniosek, wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie uzasadnia przyznania mu wynagrodzenia w wysokości przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2075). Ww. rozporządzenie nie przewiduje natomiast możliwości przyznania wynagrodzenia za zapoznanie się z aktami sprawy oraz poinformowanie strony o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sygn. akt III SA/Wa 1085/10 Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 250 i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.